Kader ve insan iradesinin kesişimi, Sözler kitabının en derin bölümlerinden biri olan Yirmi Altıncı Söz’de kusursuz bir mantık örgüsüyle açıklanır. Eserde kader, insanın özgür seçimlerini elinden alan zorlayıcı bir zincir değil; zamandan münezzeh olan ilahi ilmin, insanın gelecekte neyi seçeceğini önceden bilmesi ve kaydetmesi olarak tanımlanır. Bu dikey ilişkiyi somutlaştırmak için kullanılan meşhur "tren" veya "gözlemci" benzetmesi, "ilim maluma tabidir" yani "bilmek, meydana getirmek demek değildir" kaidesini zihnimize yaklaştırır. Yüksek bir tepeden, kavisli bir rayda birbirine doğru ilerleyen iki treni izleyen bir gözlemci, trenlerin hızını ve mesafesini hesaplayarak iki dakika sonra çarpışacaklarını bir deftere not etse ve o kaza gerçekten gerçekleşse, makinistlerin suçunu bu gözlemciye yüklemek imkansızdır. Trenler gözlemci deftere yazdığı için çarpışmamış, aksine çarpışacakları önceden öngörülebildiği için o deftere kaydedilmiştir. İşte kader kavramı da insanı edilgen bir izleyici yapmaz; Allah, insanın kendi cüzi iradesiyle ve özgür iradesiyle hangi makas değişimini yapacağını, hangi yoldan gitmeyi seçeceğini zamansızlık boyutundan görerek kader defterine işler. Kul neyi seçerse, Allah onu yaratır; bu yüzden sorumluluk tamamen direksiyondaki insana aittir.
Reklam
Röportaj
Yalan-dolan ile devran sürmeyi
Biz ne bilek beğim, böyükler bilir.
Milletin başına çorap örmeyi
Biz ne bilek beğim, böyükler bilir.
Rüşvet vermek, rüşvet almak nasıl şey
Hazineden para çalmak nasıl şey
Terlemeden zengin olmak nasıl şey
Biz ne bilek beğim, böyükler bilir.
Erken palazlanıp erken ötmeyi
Değirmenler kurup baş öğütmeyi
Hele meydan meydan adam gütmeyi
Biz ne bilek beğim, böyükler bilir.
Anlamayız kopya nedir, asıl ne
Perde, sahne, solo, koro, fasıl ne
Üçkağıtta erkân nedir, usul ne
Biz ne bilek beğim, böyükler bilir.
Viski, votka çekip keyif çatmayı
Dansöz kucağında stres atmayı
Milleti bölmeyi, vatan satmayı
Biz ne bilek beğim, böyükler bilir.
Kaç tür hokkabazlık, kâhinlik varsa
Kaç şeytanlık varsa, kaç cinlik varsa
Dünyada ne hile, ne hinlik varsa
Kadim Yayınları
"Meçhul, maluma karışmış."
Kader
Kader, insanı zorlayan bir zorunluluk değil, ilâhî bir ilimdir. İnsan, cüz-i iradesiyle bir fiile yönelir, Allah da o fiili yaratır. "Belki kader, ihtiyarı teyit eder".
1. “Kader, insanı zorlayan bir zorunluluk değil, ilâhî bir ilimdir.”
Burada deniyor ki:
Kader = Allah’ın önceden bilmesi
Zorla yaptırması değil
Yani:
Allah ne yapacağını bilir
Ama seni mecbur bırakmaz
Tasavvufta bu şöyle ifade edilir:
“İlim, maluma tabidir.”
(Yani Allah, sen yapacağın için bilir; bildiği için sen yapmazsın.)
2. “İnsan, cüz-i iradesiyle bir fiile yönelir…”
İnsan seçer.
İyi ya da kötü bir fiile niyet eder
Yönelme insana aittir
Bu, insanın sorumlu olmasının temelidir.
3. “…Allah da o fiili yaratır.”
Fiilin yaratılması Allah’a aittir.
İnsan ister
Allah yaratır
Tasavvufta bu denge çok önemlidir:
İstemek → kuldan
Yaratmak → Allah’tan
4. “Belki kader, ihtiyarı teyit eder.”
Bu en derin kısmı:
Kader, özgür iradeyi iptal etmez, aksine onaylar ve destekler
Yani:
Allah senin neyi seçeceğini bildiği için kader yazılmıştır
Bu da senin gerçekten seçtiğini gösterir
Reklam
Reklam