Benlik

7,2/10  (9 Oy) · 
39 okunma  · 
6 beğeni  · 
956 gösterim
En iyisi de, o müzede, herşeyin herzaman tam olduğu yerde durmasıydı. Kimse yerinden kıpırdamazdı. Oraya yüzbin kez gidebilirdin, ve o Eskimo hâlâ o iki balığı tam o anda yakalamış olurdu, kuşlar hâlâ güneye doğru yolda olurlardı, geyikler, o güzel çatallı boynuzlarıyla ve güzel, sıska bacaklarıyla, hâlâ o delikten su içiyor olurlardı, ve o çıplak göğüslü kızılderili kadın hâlâ o aynı battaniyeyi dokuyor olurdu. Kimse farklı olmazdı. Tek farklı olan sen olurdun. Şu kadar büyümüşsün falan diye de değil. Ondan değil.
(Kitabın İçinden)

[...] das Problem einer Weltbeschaffenheit ohne Rücksicht auf unserer wahrnehmenden seelischen Apparat [ist] eine leere Abstraktion, ohne praktisches Interesse.
Freud, Die Zukunft einer Illusion, X (1927)

[...] dünyanın nasıl bir yapısı olduğu sorunu, bizim algılayan ruhsal düzeneğimiz hesaba katılmaksızın, boş bir soyutlamadır, kılgısal bir önemi de yoktur.

Başlığı sonradan düşünüp koydum.

Gerçi başından beri, düşündüklerimin "ben"in (ben'im...) çevresinde döneneceği belliydi; ama, verimli olacağa benzer bir eğretilemeden yolaçıkan ilk irdeleme, ana metinde, her ele alışımda, kendi kendine biçimlendi; yıllar içinde de, kendi 'önce'sini ve 'sonra'sını bularak, en eski yazdıklarıma yaşadıklarımın 'arka'sına ve 'önü'ne kadar geri gitti bir de, tabiî, kendisinden önceki dokuz cilt içinde kapsanmış şu kadar kitabın onuncu cildi olmanın ağır sorumluluğunu yüklenmeğe kalkıştı 'üzerine vazife'ymiş gibi!...

Halbuki, her seferinde, o anda ('şimdi-burada') içinde bulunduğum konum belirleyici olmalıydı, yazdığım üzerinde
öyle de oldu gerçi; ama, gene, her seferinde de, metinler 'genel-geçer' bir niteliğe bürünmeğe yeltendiler.

Buna izin vermemeğe çalıştım ne kadar becerebildim, bilmem : başından beri biraz belirsiz bir biçimde; belki yalnızca bir tür ses içeren bir 'gramer' yapısı olarak kendime koyduğum yazış biçiminden sapmamağa çalıştım; ama, metinlerin, birçok noktada, hem de çok sık, benim denetimimi de, kendime koyduğum ölçüleri de, zorladıklarının farkındayım.

(Özellikle, kitabı bütünlemek işleminde kullandığım 'motto'ları belirlemek; seçmek ve ayıklamak, konusunda (hele, Edip Cansever'den alıntılamak istediklerimde), beni zorlayan kararsızlıkların (: acaba yalnızca alıntıları verip metinden vaz mı geçmeli?...) ve sonunda verdiğim kararların okuru da, benim kadar 'fazla' yormayacağını yormamasını umuyorum...)

Bütün bunlara karşın, bu başlık altında biraraya gelen metin toplamı, gene de, alışılmış anlamında, 'özyaşamöyküsel' değildir : dikkatli okur, bu kitap içindeki metinlerin 'birinci şahıs'ta olduğunu; ama, "benlik" sözcüğünün bir kavram niteleyici anlamında geçmediğini, görecektir.

Bir de şunu: bu metinlerde ne görürse görsün, ya da gördüğünü sansın, bunun, kendi gördüğü göreceği, görebildiği; kendine ait birşey olduğunu : yani, kitabın, aslında 'ikinci yani, işte, 'üçüncü şahıs'ta olduğunu...

o.a.
Gümüşsuyu
23 Eylül 2002/23 Mart 2005
(Benlik, s. 12-13)
  • Baskı Tarihi:
    Ekim 2005
  • Sayfa Sayısı:
    152
  • ISBN:
    9789753425216
  • Yayınevi:
    Metis Yayıncılık
  • Kitabın Türü:
Ilayda Caner 
03 Ara 2016 · Beğendi · Puan vermedi

ORUÇ ARUOBA - BENLİK
Var mıydık, belki... Biraz?
Aruoba Oruç, Benliğinin başlarında Edip Cansever'in şiirlerinden alıntı yapmış, en çok bu dizeydi sanırım bu kitabı özetleyen. Ama benliğin sonunda ne olabildiğimi (olabilmek) anladım ne de olduğumda ki öz halimin ne olabildiğini (olabilmek).
Kitaplar okuruz, kitaplar yazarız. Kitaplar okurken sadece o an okumakta olduğumuz cümleler mi bize o cümlelerin anlatmak istediğini düşündüren ya da iç benlikten kopan ve kara delikte süzülen düşüncelerin, o an ki, okumakta olduğumuz, yani, daha önce yazılmış olan mısraların kuvvetiyle anımsatılması mıdır zihnimize? Bunu da düşündürdü Benlik bana, hep, okurken, daha önce yazılanları, şimdi, bunları düşündürdü. -Bunları da-
Bu tarz kitapların bana hissettirdikleri, yalnız değilmişim'in dışında vicdan sızısı da oluyor çoğunlukla. Sonuçta ben, bunları hissederken içimdeki (Aruoba'nın deyimiyle Yengeç o, kıskaçları olan) Benlik, acı çekiyor (bunun acı olduğunu varsayıyorum; varsaymak istiyorum.) Dolayısıyla insanlar da acı çekiyor; böyke yalnız kalmamışım. Ne mutlu olmalı ki bana?! gibisinden bir soru işareti tutup getiriyor Yengeç kıskacında. İnsanlarla ne yapmaktan mutsuz olmam ben, mutlu olurum ben? diyorum. Ve cevapların hiçbirinde ''onlarla acı çekmek'' yok! Ürpertici bir durum bu. Benlik'te Aruoba sürekli ''Okur seni uyarmıştım!'' der der durur. Bunun sebebini şimdi daha iyi anlıyorum.
Yazmalıydım, yazmasam yazmamış olacaktım, düşüncesinden hareketle aforizma misali etki yaratan bir kitap oluşturmuş Oruç Aruoba. Ve sanırım, herkesin altından kalkamayacağı bir aforizmalar bütünü Benlik de. Örneğin: Ben. Milyonlarca gerçek yengeç üzerimde yürüse bu kadar sıkışamaz, sıkışamazdım, hemde içimde ki bir'inden dolayı; yengecin birinden.
Yengecin varlığını bilmek ile, gene o Yengeç ile ömür sürmek, ama onun varlığından habersiz yaşamak... Sanırım bizleri (?) farkındalık sahibi olanlar, ya da olmayanlar olarak ayıran da bu kıstas olarak düşünüyorsunuz (belki de düşünmüyorsunuz, o halde mutlu olmalısınız belki de içinizdeki bir Yengeç değildir de bir bukalemundur, ne mutlu içindekine! Ya da içinde bir şeylerin olduğuna dair şüpheleri olana!). Bende öyle düşünüyordum. Sonra Benlik'in son kısımlarındaki ''Sahtelik ve Sahicilik üzerine notlar'ını'' okudum.
Yengeç olmaksızın sen, sen misindir genede salt? Yoksa, sen olmasan da Yengeç olur muydu? düşüncelerine itti beni o notlarda.
Sanırım sanırım sanırım çıldırmak üzereyim.
Ve sanırım, bu ''Üzere'' sürecime ''Olmayalı'' ile devam edeceğim.

semih 
12 Eyl 2014 · Kitabı okudu · Beğendi · 8/10 puan

Kitap; "benlik", "Burada", "YENGEÇ", "SAHİCİLİK SAHTELİK üzerine Geri-bakışlı Notlar" adında bölümlerden oluşuyor. En başta benliği "Buradayım" önermesiyle benliğin zamana ve mekana bağlı olduğunu, gelip geçiciliğini, değişkenliğini tartışıyor, kendine özgü şüpheci tavrıyla ve daha önce aklımıza çok gelmeyen fikirlerle. Sonra içinde ulaşamadığı, tam olarak muvaffak olamadığı benliğe yengeç adını verip onun üzerine gidiyor. Daha sonra sahicilik ve sahtelik üzerinden benliğin dışavurumu olan tavır, davranış ve söylemin ne kadar açık olabileceğini, samimiyetin sınırlarını tartışıyor. Kitabı sanki bir iç monologmuşcasına okuyabilirsiniz. Okuma zevki bakımından da oldukça iyi.

Kitaptan 15 Alıntı

Yengeç "Burada"
Ve yengeç batırır göğsünün ortasına kıskacını. Tam göğsünün ortasına.

Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 23 - Metis Yayınları)Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 23 - Metis Yayınları)

Kendim olmak diye bir kaygım yok, onu anlatmak çok güç. Nasıl tasarlıyorsam, nasıl yaşıyorsam öyle oluyor. Kendim olmak başka bir şey değil ki, çünkü onun dışında, onun ötesinde bir kendimlik yok ki, kendimlik burada söylediğimde, yazdığımda, yaptığımda..

Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 39 - Metis Yayınları)Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 39 - Metis Yayınları)

Acı "Burada"
Aşağıdan yukarıya
Yukarıdan aşağıya
Nedense her başlangıçta bir acı var.
Sabah
Kuşatır bu acıyı önce
Eskiyip gider sonra da..

Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 22 - Metis Yayınları)Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 22 - Metis Yayınları)
Ilayda Caner 
01 Ara 2016 · İnceledi · Beğendi · Puan vermedi

Dünyamızda
Dolayısıyla, hep bir yerlerimizdeyizdir de -şimdi, burada- hiç buramızda olmuş muyuzdur, diye, gene, sorulabilir: olmamışızdır ki hiç- hep buramızdayızdır da, hiç kendi yerimizde olmamışızdır

Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 31 - Metis)Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 31 - Metis)

İçimdeki Yengeç
Katılmak istemiyor.
Yalnız kalmak - yalnız olmak - istiyor.
Yalnızlığı istiyor; ama yalnız olamıyor, çünkü, benim içimde hep -orada olmak zorunda-; benimle birlikte olmak zorunda..
Bundan hoşlanmıyor.
Benden hoşlanmıyor.

Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 71 - Metis Yayınları)Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 71 - Metis Yayınları)

İçimdeki Yengeç
Halbuki, tanrının kendisi senin içinde bulunduğu, her şeyi gördüğü ve işittiği halde, utanmıyor musun kendisinden, kötü bir şey düşünmekten ya da yapmaktan.

Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 38 - Metis Yayınları)Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 38 - Metis Yayınları)

İçimdeki Yengeç
Ölüm yaşamdan daha belirgindir. Ölüm kesindir; oysa yaşam...
-Al bakalım sana kesinlik.!!

Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 110 - Metis Yayınları)Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 110 - Metis Yayınları)
Ilayda Caner 
01 Ara 2016 · İnceledi · Beğendi · Puan vermedi

Yengeç
Öte yandan da, benim kendi eylemim, benden kaynaklanan ve dünyada bir şeyleri değiştirebilecek bir yapmam sayabileceğim bir şey söz konusu olduğunda yetersiz kaldığımı; bu yapılacak şeyi tek başıma yapamadığımı görüyorum, yapamayacağım anlıyorum- o zaman beliriyor, gene, o...

Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 40 - Metis)Benlik, Oruç Aruoba (Sayfa 40 - Metis)
Şüheda günay 
23 Mar 00:24 · Kitabı okudu · Puan vermedi

Bir yandan düş olduğunu bal gibi bildiğim şeylerin gerçekte bir karşılığı olabileceğini de -evet, gene- kurdum; bunların gerçekleşmesini beklerken, bir yandan da, onların aslında gerçeklikte karşılığı olamayacağını, gene, kurdum - her iki durumda da, kendimi avuttum, pohpohladım, aldattım.

Benlik, Oruç AruobaBenlik, Oruç Aruoba
2 /