Geometrik Yöntemlerle Kanıtlanmış ve Beş Bölüme Ayrılmış Ahlak

Ethica

Baruch Spinoza
Reklam

Yorumlar ve İncelemeler

Herkesin okumaması gereken bir kitap! Okurum mu diyorsunuz? Dene ve gör!
7/10
·420 syf.··
2023 66. kitabı
·
11 günde okudu
·
Okunma: 17 Ağustos 2023 21:22
Açıkçası bir süredir okumaya istekli olduğum fakat bir türlü o çabayı sergileyemediğim bu kitabı bir podcast serisi aracılığıyla 2 bölümünü dinledikten sonra artık bu taze bilgilerle okumayacaksam ne zaman okurum diyerek okumaya başladım. Herkes okumamalı dediğim için egoist olarak görülebilir. Umurumda mı, hayır :D Şu adresten podcastlere de ulaşabilirsiniz: open.spotify.com/show/2j3PhnLZNp... Spinoza fazlaca panteist bir kişilik bunu unutmayın. Tanrı'nın yokluğunu dahi onun varlığıyla özdeşleştiriyor. Daha çok tanrı-töz ilişkisi kitap boyunca çok önemli kesitler oldu. Ayrıca tanrıyı edilgen değil de sürekli etken olarak gösterdi. Spinoza'ya göre insanın conatusu vardır. Yani varlığını sürdürme çabası olur. Canlı ya da cansız olsun her varlık mutlak şekilde devamlılığını sağlamaktadır. Kendisi de şöyle demiştir; "Conatus her şeyin özü olan bir çabadır ve bu çabanın etkin nedeni Tanrı'dır. Çünkü Tanrı her şeyin var olmasının ve var olma süresinin (yaşam süresinin) etkin nedenidir." Aslında tanrıyı bir tür hareket ettirici olarak da görmektedir ve buna da Spiritus animales der ve günümüzde beyin-omurilik sıvısı ile özdeştir. İlk bölümde tanrıyı anlatırken güzel idealar sundu. Fakat benim gibi agnostik birisi için bu argümanlar tatminsiz geldi. Daha sonraki 4 bölümde de insan üzerine yoğunlaşarak tanrıyı zorunlu hale getiriyor. Tanrı yok demiyor. Tanrı var diyor. Sürekli olarak bir din adamı gibi bu yinelemesi sıktı. Kitap o dönemlerde çok tepki almış.
Edebiyat
EthicaBaruch Spinoza · Kabalcı Yayınları · 20122,179 okunma
8/10
·420 syf.··
Beğendi
·
2025 43. kitabı
·
7 günde okudu
·
Okunma: 19 Ağustos 2025 19:41
Merhaba arkadaşlar. Hepimize mutlu akşamlar. Bu ay biraz okuma serimizden geri kalmıştık. Şimdiyse geldik mi zihnimizin zincirlerini kırmaya. Bunun için ilk adayımız ise Spinoza oldu. O ve onun yazıları her zaman bir aydınlanma anının kağıda dökülmüş hali gibidir benim gözümde ve okuduğum tüm eserlerini dilediğiniz zaman benden isteyebilirsiniz. Şimdi başlıyoruz bu kıymetli eseri anlatmaya. Tabi bu, yalnızca bir anlatım çabası. Peki, kavramların geometri ile açıklanmaya çalışılması neden önemlidir? Çünkü 2+2=4 dediğimiz zaman tam bir kesinlik ifade ederiz. Matematik bizlere bu kesinliği daima sağlar. Ancak bunu edebiyata yöneltirsek ve 2 + 2’nin 4 yaptığını düşünüyorum dersek, bu tamamen kendi yorumumuz olacağından herkes kendi yorumunu katabilir ve tam bir kesinlik sağlayamayız. Yazarın, matematiksel olarak ilerlemesinin temelinde bu tema olduğunu kesin bir dille ifade edebiliriz. Yani buradan hareketle evreni yalnızca aklımızla anlayabileceğimizi değil bunun yanında bu yapının asla tesadüf olmadığını, belirli bir işleyişi olduğu ve bunun matematiksel bir kesinliğe sahip olduğuna inanıyordu. Bizler de buna inanıyoruz. Bu alemin nizam ve intizamına inanıyorsak, buna da inanıyoruz. Her şey bir düzen içinde işlemese de kargaşa olsa halimiz ne olurdu sanki. Yani bizler bu eseri, fiziğin de ötesinde fiziksel bir bilim olan Metafizik olarak kategorileştirebiliriz. Bu da önemli bir durumdur. Tabi daha yeni Sitchin kitaplarından çıktık. Haliyle zihnimizdeki düşünceler çok daha fazla yoğun. Ancak bu kitaptan çıkarabileceğimiz en net sonuçlardan biri de şu ki, insan düşünce ve akıl yoluyla, Tanrı’nın varlığını da kabul ederek ahlaklı ve mutlu bir yaşama ulaşabilir. Burada Tanrı’nın varlığını kabul etmenin temel sebebi de adı üstünde etik. Yoksa kimse kimseye saygı göstermez
EthicaBaruch Spinoza · Kabalcı Yayınları · 20122,179 okunma
Puan vermedi·420 syf.··
2025 58. kitabı
·
10 günde okudu
·
Okunma: 23 Aralık 2025 23:07
Spinoza’nın Ethica’sını okurken insan, bir ahlâk kitabıyla değil, kendi zihniyle karşı karşıya kaldığını fark ediyor.. Çünkü bu metin, insana nasıl yaşaması gerektiğini söylemez; insanın zaten nasıl yaşamak zorunda olduğunu gösterir.. Buradaki zorunluluk, dıştan dayatılmış bir kader değil, varlığın kendi iç mantığıdır.. Spinoza’nın rahatsız edici tarafı da tam olarak buradadır: Teselli etmez, avutmaz, umut dağıtmaz.. Aksine, insanın kendine anlattığı hikâyeleri bir bir söker.. Spinoza’ya göre Tanrı, irade sahibi bir varlık değildir; karar almaz, tercih yapmaz, cezalandırmaz ya da ödüllendirmez.. Tanrı, var olan her şeyin kendisidir.. Yani Tanrı evrenin dışında duran bir fail değil, evrenin ta kendisidir.. Bu noktada Tanrı inancı, dua ve beklentiyle kurulan bir ilişki olmaktan çıkar; zorunluluğun idraki hâline gelir.. Spinoza’nın Tanrısı’na inanılmaz, ancak kavranır.. Bu yüzden Ethica, metafizik bir iman metni değil, ontolojik bir yüzleşmedir.. İnsan bu sistemin merkezinde değildir.. Hatta Spinoza, insanın kendini merkez sanmasının en büyük yanılgı olduğunu söyler.. İnsan, özgür olduğunu düşünür; çünkü yaptıklarının nedenlerini bilmez.. Arzu eder, yönelir, tepki verir ve sonra bütün bunları “ben seçtim” diyerek sahiplenir.. Oysa Spinoza’ya göre özgürlük, nedensizlik değil; nedenleriyle birlikte kavranmış zorunluluktur.. İnsan, iradesiyle değil, bilgisiyle özgürleşir.. Ne kadar az anlarsa, o kadar savrulur; ne kadar çok anlarsa, o kadar sakinleşir.. Bu yüzden Ethica’da ahlâk, geleneksel anlamıyla yer almaz.. İyi ve kötü, mutlak kategoriler değildir.. Bir şey, insanın varlığını artırıyorsa iyidir; azaltıyorsa kötüdür.. Günah kavramı yoktur; ceza ve ödül mantığı da.. Spinoza, ahlâkı korkudan değil, ontolojiden türetir.. İnsan bir şeyi yasak olduğu için değil, kendini
EthicaBaruch Spinoza · Kabalcı Yayınları · 20122,179 okunma
Neden mi Spinoza?
Puan vermedi·342 syf.··
Beğendi
·
2022 55. kitabı
·
98 günde okudu
·
Okunma: 01 Aralık 2022 01:34
"Dua etmeyi ve boşuna göğsüne yumruk atmayı bırak! Yapmanı istediğim tek şey, dünyaya çıkıp hayatının tadını çıkarmandır. Eğlenmeni, şarkı söylemeni ve senin için yaptığım her şeyin tadını çıkarmanı istiyorum. Kendi inşa ettiğin tapınaklara gitmeyi de bırak. Oraların benim evim olduğunu söylüyorsun! Benim evim dağlarda, ormanlarda, nehirlerde, göllerde, plajlarda ve senin kalbindedir. Sefil hayatın için beni suçlamayı bırak; çünkü ben sana hiçbir zaman yanlış bir şey olduğunu ya da günahkar olduğunu ya da cinselliğinin kötü bir şey olduğunu söylemedim! O yüzden seni inandırdıkları her şey için beni suçlama. Benimle hiçbir ilgisi olmayan ve anlamadığın halde sözde kutsal yazıları okumayı da bırak! Gün doğumunda, bir manzarada, arkadaşlarının dostluğunda, küçük bir çocuğun gözlerinde beni okuyamıyorsan, henüz yazının bilinmediği devirlerde benim adıma yazıldığı iddia edilen hiçbir kitapta beni bulamazsın! Bana güven, ama önce kendine güven ve herşeyi benden istemeyi bırak! Bana işimi nasıl yapacağımı sen mi söyleyeceksin? Benden korkmayı da bırak; çünkü ben öcü değilim ve seni yargılamıyorum, seni eleştirmiyorum, sana sinirlenmiyor, seni rahatsız etmiyorum, asla seni cezalandırmıyorum. Beni sadece sevmen yeterlidir. Benden özür dilemeyi de bırak! Çünkü affedilecek bir şey yok. Eğer seni ben yarattıysam, seni özgür iradenle donattım. Sana verdiğim akıl ve iradeni kullanarak yaşıyorsan seni nasıl suçlayabilirim? Seni sen olduğun için nasıl cezalandırabilirim? Bir yaratıcı bunu nasıl yapabilir? Her türlü emirleri unut, her türlü yasayı unut; bunlar seni manipüle etmek için, seni kontrol etmek için, senin suçluluk hissetmeni isteyenlerin kurgusudur. Bunlara inanma, sadece kendi aklını kullan. Kendine saygı göster ve kendin için istemediğin şeyi başkalarına da yapma. Senden
Düşünce
EtikaBaruch Spinoza · Dost Kitabevi Yayınları · 20192,179 okunma
Etika-Spinoza
9/10
·342 syf.··
Beğendi
·
2024 26. kitabı
Baruch SpinozaBaruch Spinoza (1632-1677) Yahudi kökenli Hollandalı filozoftur. EtikaEtika kitabın orijinal ismi "Ethica Ordine Geometrico Demonstrata" ("Geometrik Yöntemle Kanıtlanmış ve Beş Bölüme Ayrılmış Ahlak") olup Latince yazılmış bir eserdir. Spinoza 45 yıllık ömründe fizikte Newton ne ise felsefede de aynı yetkinlikte çalışmaları olan bir felsefecidir. Bu eseri 43 yaşındayken tamamlamıştır. Kendi döneminde anlaşılmayan pek çok filozof gibi Spinoza da yanlış anlaşılma ve eleştirilere uğrama sorunu yaşamıştır. Spinoza öldükten sonra arkadaşları tarafından kitap yayımlanmıştır. Çok tuhaf değil mi tarih boyunca sorgulama yapan, gerçekleri anlatan insanlar yaşadığı coğrafya neresi olursa olsun hem otorite hem de insanlar tarafından hep dışlanmış baskı görmüşlerdir... Kitaba gelecek olursak: Spinoza bu kitabında tüm düşüncelerini bir araya getirip bizlere aktarmıştır. Kitapta o kadar çok konu işlemiş ki kitabı okuyup anlamak da biraz zor olabiliyor. Tanrıdan insan bedenine, tabiattan duygulanışlara kadar detaylı bir anlatım yapmıştır. Ayrıca kitapta yazılan önermelerin hepsini kanıtlanmaya çalıştığı için eser bilimsel bir özellik taşır. Önermeler ve kanıtlardan oluşan geometrik yöntem kullanmış olması kitabı eşsiz bir hale getirmiştir. Her bölümde tanım, aksiyom, önerme şeklinde soyut bir dil kullandığından okuyucuyu düşünmeye ve sorgulamaya yönlendiren bir eser olduğunu düşünüyorum. Kitap beş ana bölümden oluşuyor: - Tanrı hakkında - Ruhun tabiatı ve kökü üzerine - Duygulanışların kökü ve tabiatı üzerine - İnsanın köleliği üzerine - Zihin gücü ve insan hörgücü üzerine Son olarak çevirmenle ilgili olarak şunu yazmak istiyorum. Felsefe kitapları zaten zor olduğu için çevirmenlerin çok daha özenli çeviri yapmaları
EtikaBaruch Spinoza · Dost Kitabevi Yayınları · 20192,179 okunma
Aklın Sessiz Cesareti: Spinoza’yla Kendime Bakarken
5/10
·342 syf.·
2025 52. kitabı
Etika’yı okurken kendimi çoğu zaman bir kitabın içinde değil de, uzun ve sakin bir iç konuşmanın ortasında buldum. Spinoza sanki karşıma oturmuş, sesini hiç yükseltmeden ama vazgeçmeden anlatıyordu. Ne beni ikna etmeye çalışıyordu ne de etkilemeye. Sadece şunu söylüyordu: “Bak, istersen birlikte düşünelim.” İlk sayfalarda itiraf edeyim, biraz direndim. Tanımlar, önermeler, kanıtlar… İnsan bir an “Ben buraya niye geldim?” diye soruyor. Ama sonra fark ettim ki bu sert matematik dili aslında bir tür güvenlik ağı. Spinoza, duyguların karmaşasında kaybolmamam için ipleri sıkı sıkıya tutuyor. Sanki “Merak etme, buradan düşmeyeceksin” der gibi. Kitap ilerledikçe tuhaf bir şey oldu: Kendimi savunmasız hissetmeye başladım. Çünkü Spinoza, insanın özgür olduğunu sanarken aslında ne kadar otomatik yaşadığını gösteriyor. Kızıyorum, kırılıyorum, bağlanıyorum… Ve çoğu zaman nedenini gerçekten bilmiyorum. Etika bana aynayı biraz daha yaklaştırdı. “Bak,” dedi, “bunlar senin kusurun değil; ama bunları anlamamak senin acın.” Tanrı meselesine geldiğimde kitabı kapatıp uzun süre düşündüğümü hatırlıyorum. Spinoza’nın Tanrısı korkutucu değil, mesafeli değil. Aksine fazlasıyla yakın. O kadar yakın ki, doğanın kendisi. İlk başta bu fikir insanın alıştığı her şeyi yerinden ediyor. Ama sonra bir rahatlama geliyor. Yalnız olmadığımı, başıma gelenlerin kişisel bir ceza ya da ödül olmadığını düşünmek tuhaf bir huzur veriyor. Duygular bölümünde ise kitap beni tamamen yakaladı. Kıskançlığın, sevginin, nefretin bu kadar “insani” ve bu kadar mekanik bir şekilde ele alınması garip bir teselli sundu bana. Spinoza duygularımı küçümsemiyor ama onları kutsallaştırmıyor da. Onları anlamamı istiyor. Ve bunu yaparken sanki şunu fısıldıyor: “Kendini tanırsan, kendine biraz daha az yüklenirsin.” Özgürlük
1000Kitap
EtikaBaruch Spinoza · Dost Kitabevi Yayınları · 20192,179 okunma
Puan vermedi·342 syf.··
2025 111. kitabı
·
8 günde okudu
·
Okunma: 23 Aralık 2025 22:56
... Efenim ben geldim…Kısacık bir inceleme ile geldim.:) Spinoza dedikleri kimdir, nedir diye merak ettim. Okudum.. İlk defa bir kitabı bu kadar araştırdım. Kur’an’ıma çok zordu… :) Önce şu Spinoza abimize bakalım, buyurun efenim: Baruch Spinoza, 1632’de Amsterdam’da doğar. Dindar bir Yahudi cemaatinin içinde büyür; kutsal metinleri öğrenir, kuralları ezberler. Fakat Spinoza’nın zihni, kurallarla pek iyi geçinmez. Okudukça inanmak yerine düşünmeye, düşündükçe de soru sormaya başlar. Bu sorular arttıkça çevresindekilerin huzuru azalır. Sonuç gecikmez: 24 yaşlarındayken düşüncelerinden dolayı cemaatten aforoz edilir. Yani sosyal hayattan resmen silinir. Spinoza bu duruma isyan etmez. Tartışmaya girmez, kimseyi ikna etmeye çalışmaz. Sessizce kenara çekilir. Geçimini mercek yontarak sağlar. Gösterişsiz, yalnız ama zihinsel olarak son derece yoğun bir hayat sürer. Ve tam bu sessizliğin içinde, felsefe tarihinin en sarsıcı kitaplarından biri ortaya çıkar: Etika. (Not: Etika, Spinoza’nın ölümünden sonra yayımlanmıştır. O dönemde bazı kitapları isimsiz basılır. Kitapları yasaklanır. Çünkü ateist olduğu düşünülür ve hem Yahudiler hem Hristiyanlar için tehlikeli kabul edilir. Oysa Spinoza bir yaratıcı olduğunu söyler; sadece Tanrı’yı alışılmış biçimde tanımlamaz.) Etika’yı okurken şunu fark ediyorsunuz Spinoza size “nasıl iyi insan olunur” demez. Onun derdi öğüt vermek değil. “İnsan neden böyle davranır?” sorusuna cevap arar. Yani ahlakı nasihatle değil, insanı anlayarak kurmaya çalışır. Bu yüzden önce şunu netleştirir Etika bir kişisel gelişim kitabı değildir.. “Sabah 5’te kalk, ibadet et, evrene mesaj gönder” yoktur.
EtikaBaruch Spinoza · Dost Kitabevi Yayınları · 20192,179 okunma
Sarsıcı bir felsefi deneyim!
9/10
·342 syf.··
Beğendi
·
2026 57. kitabı
Etika, okumaya niyetlenen herkese peşinen şunu kabul ettirir: Bu kitap, felsefeye giriş değil; felsefenin içinden konuşan bir metindir. Baruch Spinoza’nın geometrik yöntemle kurduğu yapı, okuru adım adım ilerlemeye zorlar; kavramları atlayarak, sezgisel okuyarak ilerlemek neredeyse imkânsızdır. Biz Zoom’da birlikte okurken bir saatte iki sayfa ancak ilerleyebiliyorduk ve bu bile metnin yoğunluğunu anlatmaya yetiyor. Ama zorluk burada bir kusur değil; aksine metnin doğasıdır. Spinoza, Tanrı, doğa, zihin ve beden ilişkisini öyle sıkı bir sistem içinde kurar ki, her cümle bir öncekine bağlıdır. Bu yüzden Etika, hızlı okunacak bir kitap değil; çözülerek okunacak bir metindir. Sabır gösterildiğinde ise ödülü büyüktür: İnsanı özgürlük, zorunluluk ve akıl üzerine alışılmışın dışında düşünmeye zorlayan, sarsıcı bir felsefi deneyim.
Felsefe
EtikaBaruch Spinoza · Dost Kitabevi Yayınları · 20192,179 okunma
Ethica
Puan vermedi·232 syf.··
2025 35. kitabı
EtikaEtika Spinoza anlaşılması zor biri.Bu yüzden Ethica’yı orijinal kitaptan okudum.Kitap çevirisi yapanlar ve Felsefe Profeserleri bile anlatırken Spinoza’yı yanlış anlatıyor ve panteist yakıştırmaları yapıyorlar.Oysa Spinoza Tanrı yarattığı şeylerin özü olamaz demektedir.Spinoza sanki bir Vahdet-i Vücut öğretisi anlatmakta Varlıkta tek bir Öz ve Cevher var demektedir.Tanrı cevherlerinde cevheridir.Örneğin bir kiracı birgün oturduğu evin kendisine ait olduğunu söylese doğru olurmu,olmaz.Spinoza’da Tanrı herşeyin Özüdür ve Varlık davasının tek sahibidir demektedir.Hiçbir şey kendi başına var olamaz buna cüzi irade de dahil demekte,zihnin düşünmenin bile Tanrıya ait olduğunu iddia etmektedir.Spinoza dünyasında Tanrı olmadan hiçbir varlık yada eylem olmayıp Tanrı zorunlu Mutlak varlıktır.Spinoza dindarlığın Tanrı ile ticarete dönüştüğünü söylemekte Cennet yada Cehennem sebebiyle Tanrı’ya ibadet edildiğini söylemektedir,kendine dindar adını veren ler, Tanrı adıyla kendine alan açmaya çalışmaktadır bunu gözlemliyoruz.Eleştirilecek yönleri olmasına rağmen mükemmel tespitler yapmıştır.Bakara 62.ayetinde belirten semavi dinler birbirini iptal etmez,destekler sözü ile Spinoza gibi bir imanlı önünde saygıyla eğiliyorum.
EtikaBaruch Spinoza · Katip Yayınları · 20242,179 okunma
Puan vermedi·510 syf.··
2025 1. kitabı
• Felsefe tarihinin şüphesiz en tartışmalı eserlerinden biri olan ve ilk defa özgün dilinden çevrilerek Türkçeye kazandırılan Ethica, daha gençliğinde bağlı olduğu Yahudi cemaatinden aforoz edilen, eserleri yasaklanan, yaşamını bin bir zorlukla kazanmak zorunda kalan çetin bir insanın; kendisine geometriyi kalkan yapıp klasik ve skolastik felsefe terimlerinin içeriğini yeni bir bakış açısıyla doldurmaya, metafizik konuları matematik düşünme yöntemiyle kanıtlamaya çalışan hummalı bir zihnin ürünüdür. • Tanrı, doğa, insan, zihin, akıl, duygu, irade, özgürlük gibi en temel felsefi kavramları tanımlarla, açıklamalarla, önermelerle, önerme sonuçlarıyla, kanıtlamalarla ve notlarla örülü sıradışı bir üslupla ele alıp irdeleyen ve nihai amacı insanı sonsuz mutluluğa götürecek yolu göstermek olan Ethica, bu yönüyle felsefe tarihinin temel tartışmalarına ışık tutan mükemmel bir başucu kitabıdır. • Aklın kılavuzluğunda yaşayan insan başkasının kendisine olan nefretine, öfkesine ve küçümseyici türden ya da benzer tavırlarına elinden geldiğince sevgi ve yüce gönüllülükle karşılık vermeye çalışır. • Herkese keyifli okumalar diliyorum ..! • ⁠Kitaplarla kalınız..!
Felsefe ve Düşünce
EthicaBaruch Spinoza · Alfa Yayınları · 20242,179 okunma

Yazar Hakkında

Baruch SpinozaYazar · 20 kitap
Baruch Spinoza (d. 24 Kasım 1632, Amsterdam – ö. 21 Şubat 1677, Lahey), Benedictus de Spinoza veya Bento d'Espiñoza olarak da bilinmektedir. Yahudi kökenli Hollandalı filozoftu. Aydınlanmanın erken dönem düşünürlerinden olan Spinoza, evren ve kişi hakkında modern görüşler ortaya sürerek öncü ahit eleştirileri yapmış ve zamanla 17. yüzyıl felsefesinin en önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Dekart'ın fikirlerinden etkilenen Spinoza, Hollanda Altın Çağının önde gelen bir filozofu olmuştur. En büyük eseri Ethica adlı kitaptır. Etika'adlı eserini 1675'te tamamlar. Bu eser belirli bir çevrede dolaşır, tartışılıp değerlendirilir, ancak Spinoza yaşadığı sırada izin vermediğinden basılmaz. Ölümünden bir yıl önce 1676'da Leibniz ile görüşür. Aynı yıl Lahey Sinodu Tanrıbilimsel-Politik İncelemeler in yazarı hakkında takip kararı alır. 21 Şubat 1677'de ölen Spinoza'nın eserleri, Amsterdam'da, arkadaşları tarafından Opera Posthuma (Ethica, Tractatus politicus, Tractatus de intellectus emendatione, Epistolae, Compendium Grammatices Linguae Hebrae) adıyla yayınlanır.