Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
112
Basım Tarihi:
Eylül 2022
İlk Yayın Tarihi:
1889
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
Orijinal Adı:
Şık-Âyine
ISBN:
9786254291876
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Ciltli
Türler:
Diğer Baskılar
28 diğer baskı · Tümünü Göster
Şık
1.669 okunmaÖzgür Yayınları · Nisan 2014 · 112 s.
Şık
1.579 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Ekim 2025 · 112 s.
Şık
450 okunmaBilgi Yayınevi · 2019 · 136 s.
Şık
333 okunmaCan Yayınları · Ocak 2025 · 128 s.
Şık
210 okunmaİthaki Yayınları · · 128 s.
Şık
151 okunmaKarbon Yayınları · Mayıs 2019 · 120 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Fazla ve gereksiz özenti kişiyi nereye sürüklerAlıntı
Hüseyin Rahmi Gürpınar 'ın ilk eseri olan Şık, yanlış batılılaşma konusunu ele aldığı bir eserdir. Osmanlı Devleti'nin Lale Devrinden başlayarak Batı'nın bir şeylerini almaya hazır bir toplum ortaya çıkmıştır. Doğu Batı çatışması ise Tanzimat döneminden başlayarak eserlere konu olmaya başlamıştır.
Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın bu eseri ise sade bir dille ve konu karşılığı olmadan Doğu Batı temasını ele almıştır. Şatırzade Şöhret Bey adlı karakter ise yanlış batılılaşmanın kişiyi nereye sürüklediğini gözler önüne sermektedir.
Şöhret Bey, güzel olmamasına rağmen şık giyinip kendini güzel ve yakışıklı zanneden, Fransızca konuşan, Avrupai görünmeye çalışan, hayatı gelip geçici yaşayan bir karakteridir. Şöhret Bey sırf metersi Madam Potiş ile daha fazla vakit geçirmek için annesinin inci küpelerini satması, ve daha sonra Madam Potiş 'in yanına gidip gece Avrupalıların yaptığı gibi bir de bir köpek bulup yanlarına gezmek isterler. Drol adını koydukları bir sokak köpeğidir. Bu köpek yüzünden başlarına türlü işler açılır.
Madam Potiş ise tabiri caizse yoldan çıkmış bir kadındır. Şöhret Bey'i çok salak bulur onunla sırf gün geçirmek için berber olur. Köpeğin bile Şöhret Bey'den daha yakışıklı olduğuna inanır.
Eser genel olarak bu iki karakterin üzerinden sürmektedir. Şöhret Bey'in batılılaşma çabası onu hapishaneye kadar sürükler.
Yazar bu eserde Türkçe dilinin özelliklerin ve güzelliklerini bile unutan bir toplumun oluşmasını eleştirir. Aynı zamanda Batı'nın güzel şeylerini almak varken bizlerin kötü özelliklerine odaklanmamızı eleştirmiştir. Batı'nın bilimini, sanatını, felsefesini almak varken neden kıyafeti ve süsünü alıp kendi özelliğimizi kaybediyoruz. Bu durum bence şimdiki Türkiye'nin de üzerinden durulması gerektiği bir sorundur. Bizler geriye baktığımızda doğru düzgün
Yazar, Şık’ı yazıp Ahmet Mithat Efendi’ye gönderir; ancak hemen ardından yazısının beğenilmeyeceğini düşünerek pişman olur. Oysa bu eser, yazarlık serüvenine adım attıran başarı zincirinin ilk halkası olur.
Şık, Şatırzade Şöhret Efendi’dir. Alafrangalığa özenen ama bunu üzerine yakıştıramayan bu beyefendi, Beyoğlu caddelerinde sadece kıyafetiyle değil kişiliğiyle de epey kendine güldürür. Beğendiği hatun Madam Potiş, Şık’ın zaaflarını kullanarak geçinir. Fakat bir gün gelir ki ne Potiş ne de Şöhret işin içinden çıkamayacakları bir gün yaşar. Olayların sonunda kurtulan da vardır, kurtulamayan da.
Yazarın, Batı’nın Doğu’ya sirayet ettiği ilk zamanlarda böyle tespitler sunması, bana göre geleceğe dönük bir uyarı niteliği taşır. Avrupai tavırların böylesine abartılması ve doğurduğu belalar kitabın temelini oluşturur. Öyle ki Şöhret Efendi, işlediği suçlardan habersiz olan polise kendini ele verir.
Şık, bu kendini bilmez hareketleri kültür diye yutturmaya çalışır. Frenklerden duyduklarını okuyarak öğrenmiş gibi anlatır. İşin tuhaf yanı ise buna en çok kendisi inanır.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın kalemi bana iyi hissettiriyor. Karakterin laubali tavırlarına karşı yaptığı iğnelemeler ve görünüşü üzerinden kurduğu mizah, metnin sıkıcı olmasını engelliyor. Üstelik mizahın altı boş değil; olayların polisler eşliğinde sonlanması kitap bitince düşündürüyor.
Okuduğum ikinci kitabı olmasına rağmen külliyatını oluşturma isteği uyandırdı bende. Alafranga–alaturka yani Batı–Doğu ilişkisini dayatma olmadan sunması, bu özenmenin çoğu zaman sadece gösteriş olduğunu hissettiriyor. Doğru şekilde örnek alınırsa ilerlenebileceğini, aksi hâlde ise insanın sadece komik duruma düşeceğini gösteriyor. Şık, bu mesajı kendi yaşamı üzerinden anlatıyor.
Şık / 
Hüseyin Rahmi Gürpınar
1887 yılında Ahmet Mithat Efendi'nin Tercüman-ı Hakikat Gazetesinde tefrika edildikten sonra 1889 yılında kitap haline getirilip Şık adını alan Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın ilk romanıdır.
Kitabın konusu: batının sadece giyim,kuşam ve eğlencesini alarak batılı olacağını zanneden şatırzade şöhret'in hikayesidir.
Gösterişli ve lükse düşkün, Avrupai bir özenti yaşamı sürdürmek isteyen, “zarif” giyinen Şatırzâde Şöhret Bey’in yaşamı konu edinmiştir bu romanda.
Keyifli okumalar dilerim.
Hüseyin Rahmi’nin kaleminden çıkan bu romanı okurken bir yandan gülüp bir yandan da “biz hâlâ aynı yerde miyiz?” diye düşünmeden edemiyor insan. Hüseyin Rahmi Gürpınar, bu eserinde Batılılaşmayı yüzeysel şekilde anlayan, sadece gösterişe ve şekle odaklanan bir zihniyeti oldukça eğlenceli ama bir o kadar da düşündürücü şekilde eleştiriyor.
Kitabın merkezindeki karakter üzerinden aslında çok tanıdık bir tip görüyoruz: Kendi kültüründen uzaklaşıp Batılı olmayı sadece dış görünüş, konuşma tarzı ve yapay davranışlarla sınırlayan biri. Bu karakterin düştüğü durumlar zaman zaman gerçekten komik, ama o komikliğin altında ciddi bir eleştiri var. Çünkü yazar bize şunu söylüyor gibi: “Taklit ederek değil, anlayarak gelişebilirsin.”
Romanın en güçlü taraflarından biri dili. Eski bir eser olmasına rağmen anlatım oldukça akıcı ve yer yer mizahi. Okurken sıkılmıyorsun; aksine karakterlerin saçmalıkları seni içine çekiyor. Ama asıl etki kitap bittikten sonra geliyor. Çünkü anlatılan şey sadece geçmişe ait değil. Günümüzde de hâlâ bazı şeylerin “özünü anlamadan” sadece dışarıdan kopyalanmaya çalışıldığını görmek mümkün.
Bence kitabın en önemli mesajı şu: Değişim kaçınılmaz olabilir ama bu değişimin bilinçli olması gerekiyor. Aksi halde insan kendi kimliğini kaybedip ortaya garip, yapay bir tablo çıkarıyor. Kitaptaki “rezil durumlar” aslında biraz da bu yüzden yaşanıyor.
Kısacası “Şık”, hem güldüren hem düşündüren bir eser. Okurken eğleniyorsun ama aynı zamanda kendine ve topluma da ayna tutuyorsun. Eğer hem keyifli hem de anlamlı bir klasik okumak istiyorsanız kesinlikle öneririm.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Şık adlı eseri aslında kendisinin edebiyat dünyasına kazandırmış olduğu ilk eseridir. Kitap 1889’da ilk kez basılmış olup Osmanlı’nın son dönemlerindeki Batılılaşma özentiliğini Şatırzade Şöhret Bey üzerinden esprili bir dille bizlere aktarıyor. Ana karakterimizin bu sevdası üzerine başına neler geldiğini okurken bir Türk sineması izlemişçesine keyif alıyorsunuz. Hüseyin Rahmi Bey’in ilk eseri olmasına rağmen ileride yazacağı eserlerin kalitesi hakkında da aslında bizlere bu kitap örnek olmuş oluyor. Okurken asla sıkılmayacağınız türden bir kitap Hüseyin Rahmi Gürpınar Şık
Hüseyin Rahmi Gürpınar Şık
Hüseyin Rahmi’nin ilk romanıdır. Romanda Şatırzade Şöhret Bey karakteri üzerinden, dönemin batılılaşma özentisine esprili bir dille aktarmıştır. Günümüz Türkçesiyleherlenmiştir ve oldukça akıcıdır. Şöhret bey daha ne yaşayacak ki dedirten bir serüven, mizahi dili çok kuvvetli bir eserdir. Trajikomik bir hikaye okumanızı tavsiye ederim.
Şatırzade Şöhret BeyEdebiyat
Hüseyin rahmi Gürpınar’ın ilk romanıdır. Yazar o dönemde romanı yazıp gazeteye gönderir. Daha sonrasında yazdıklarını gülünç bulup gönderdiğine pişman olur ve beğenilmeyeceğini düşünür. Ama eser tam tersi gazetenin başında bulunan Ahmet Mithat Efendi tarafından çok beğenilir. Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın tanınırlığı o dönemde Ahmet Mithat Efendi sayesinde hızlanır.
Konusuna gelecek olursak kitabın ana karakteri Şatırzade Şöhret Bey, batılılaşmaya ilgi duyan ama bunu sadece kılık kıyafet ve süsle olacağını sanan biri. Bu durumdan dolayı kendini fazlasıyla gülünç duruma düşürür.
Giydiği kıyafetlerle yada yüzüne sürdüğü pudralarla olsun “Şık” diye anılır.
Sadece dış görünüşü değil hal ve hareketleriyle de girdiği ortamlarda gülünç duruma düşer. Edebiyat ve bilimle ilgili bilgisi olmamasına rağmen kulaktan dolma bilgileri etrafa satar.
Kitapta geçen şu alıntı “Alafrangadır diye Avrupa’da ne kadar çirkinlik varsa onları taklit edeceğinize biraz da güzel taraflarını yapmaya gayret etseniz ya! “ kitabın özeti niteliğindedir.
Şatırzade Şöhret Bey’in batılışma sevdası uğruna başına gelenleri gülümseyerek okudum.
Hüseyin Rahmi’nin ilk romanı , meşrutiyet dönemine denk geldiği için yazar devlet memurluğuna alınıyor (memur olmak istemediği halde) , daha sonra da memursun bu yazarlığı yapma deniliyor kendisine.. Bu Hüseyin Rahmi’nin ilk romanı , görüyoruz ki bazı insanlar gerçekten yazar olmak için yaratılmış. Kitaba geçecek olursak kitabın genel olarak konusu hakkında fikir vermek istemiyorum, herkesin okuması gerekiyor bana kalırsa.. Spoiler olmasın diye , sadece şunu söyleyeceğim, bir insan olmak istediği, dönüşmek istediği şey ne ise , o şeyin ne olduğunu bilecek ona göre dönüşecek ;yoksa durum taklitçilikten ve rezillikten, kepazelikten daha öteye gitmiyor… bence günümüzün problemi de bu bir şey oluyoruz veya olmak istiyoruz da, ne olduğumuzu biz de bilmiyoruz, ne yazık ki dönem değişse de bazı şeyler hep aynı kalıyor… bu bence sadece bir dönem eleştirisi değil aynı zamanda bazı şeylerin hiçbir zaman değişmeyeceğini ,eğer değişecekse de bunun doğru öğrenme ile doğrusunu öğrenme ile araştırmayla olması gerektiğini anlattığını düşünüyorum… ve yine benim kitaptan anladığım ilim ve bilim, gelenek, örf adetlerimiz bunların hepsini bünyemizde eritmeden yani bu bilgilerimiz birbirine karılıp katılmadan ,tam olarak gelişemeyeceğiz. Atalarımız unutmadan, Türkçemizi dışlamadan batının ilmi alınmalı :)
Puan vermedi
“Okuyunuz efendim, okuyunuz. Gençliğimin ihtiyarlığımdan çok neşeli ve daha güldürücü olduğunu göreceksiniz…Çünkü ben bile kendi kendime bayıla bayıla güldüm.”
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın gençlik yıllarında acemice yazdığı ilk romanıdır ‘Şık’. Kitabın önsözünde bahsedildiğine göre ilginç de bir yazılma öyküsü var. Gürpınar henüz yarısını yazdığı romanını o dönemler başında Ahmet Mithat Efendi’nin bulunduğu gazeteye yollar. Sonrasında çok acemice bir roman olduğunu düşünüp gönderdiğine pişman olsa da Ahmet Mithat Efendi romanı çok beğenir ve devamını yazması için Gürpınar’ı çağırır. Hatta bu kadar genç ve toy birinin böyle bir roman yazmasına da ziyadesiyle şaşırmıştır. Ahmet Mithat’ın keşfi ile Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın adı edebiyat camiası tarafından böylece duyulmuş olur.
Romanda ise yazarımız Şatırzade Şöhret Bey karakteri üzerinden, dönemin batılılaşma özentisindeki gülünçlükleri anlatmaktadır. Şöhret Bey gerek kıyafetleri, gerek yüzüne sürdüğü pudralar, gerek hal ve tavırları ile çevresi tarafından Şık olarak adlandırılan batı özentisindeki süslü bir adam. Dış görünüşü kadar, hiçbir işte dikiş tutturamaması, edebi konulardaki bilgisizliği ve şaşkınlığı ile de dikkat çekmektedir.
Okurken bol bol gülümseten, yok artık dedirten ve bir o kadar da düşündüren bir eser yazmış Gürpınar.
Kitapla kalın
Batılı Bataklık
"Şâtırzâde Şöhret Bey"
Merhaba önceliklee. Sizlere Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın edebiyata ilk adımı olan Şık eserinden bahsetmek istiyorum. Kitap acemi eser olsa da bana kalırsa okuması çok keyifliydi.
Konusu,
Şöhret Bey yani namıdeğer Şık karakterimiz frenklere (avrupalılar) özenmektedir. Parası için onla birlikte olan metresinin onu nasıl kandırdığını , Şöhret Bey'in rezilliklerini ve sözde"Şık" olmaya çalışan Bey'imizin başından geçenleri okuyoruz.
İlk kitap incelemem ve benim başarım Hüseyin Rahmi Bey'in ilk eseri gibi takdire şayan olmayabilir şimdiden affınıza sığınıyorum.
Yazar Hakkında
Hüseyin Rahmi GürpınarYazar · 100 kitap
17 Ağustos 1864 tarihinde İstanbul'da doğdu. Hünkâr yaveri Mehmet Sait Paşa'nın oğlu olan Hüseyin Rahmi, üç yaşında iken annesinin ölümü üzerine, Girit'te bulunan babasının yanına gönderildi. İlkokula başladı ancak babasının evlenmesi üzerine altı yaşında tekrar İstanbul'a anneannesinin yanına gönderildi ve eğitimine burada devam etti. Yakubağa Mektebi, Mahmudiye Rüşdiyesi ve idadide okuyan Hüseyin Rahmi, tarihçi Abdurrahman Şeref Bey'in himayesiyle Mekteb-i Mülkiye'ye girdi (1878). Okulun ikinci sınıfında iken ciddi bir hastalık geçiren Hüseyin Rahmi buradaki öğrenimini yarıda bıraktı (1880). Kısa bir süre, Adliye Nezareti Ceza Kalemi'nde memur, Ticaret Mahkemesi'nde Azâ Mülazımı olarak çalışan Hüseyin Rahmi hayatını kalemiyle kazanmaya çalıştı.
1887'de Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başlayan Hüseyin Rahmi, ardından İkdam ve Sabah gazetelerinde mütercim ve muharrir olarak çalıştı. II. Meşrutiyet döneminde 37 sayı süren Boşboğaz ve Güllâbi adlı bir gazete çıkardı. İbrahim Hilmi Bey ile birlikte çıkardığı Millet gazetesi de uzun ömürlü olmadı. 1925-1927 yılları arasında yayımlanan Türk Kadın Yolu adlı derginin yazarları arasındaydı. Sonraki çalışmalarını İkdam, Söz, Zaman, Vakit, Son Posta, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerine neşretti. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 5. ve 6. dönemlerde Kütahya milletvekili olan Hüseyin Rahmi, ömrünün son otuz bir yılını geçirdiği Heybeliada'daki köşkünde 8 Mart 1944 tarihinde öldü ve oradaki Abbas Paşa Mezarlığı'na defnedildi.
Edebiyat hayatı
Hüseyin Rahmi Gürpınar; İstanbul halkının toplumsal, töresel yaşantılarını, aile geçimsizliklerini, batıl inançlarını, yaşadığı çağdaki Türk toplumunun geçirmekte olduğu krizleri hümuristik bir mizah dehasıyla anlatır. Servet-i Fünûncuların yaşıtı olduğu halde, ayrı bir sanat görüşünü sürdürür. Romanlarındaki kahramanların çoğu 19. yy sonu İstanbul'un canlı, renkli insan, hayat manzaralarıdır. Eserlerinde Anadolu yoktur. Mizahı, güldürücü olduğu kadar, gülünç yönlerimizin yansıtılması, hicvedilmesi için gerekli bir araçtır. Hüseyin Rahmi, seçtiği tipleri seviyelerine uygun, ustaca konuşturur ve olayları gülünçlü, acıklı yönleriyle belirtir. Kuvvetli bir gözlem gücü vardır. Realist, natüralist bir görüşle "toplum için sanat" yapar. Ertem Eğilmez tarafından 1976 yılında çekilen Süt Kardeşler sinema filminin konusu Hüseyin Rahmi'nin Gulyabani (1913) isimli romanından uyarlanmıştır. Bağımsız sanatçılardan biri olarak da anılır.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanları ve öyküleri yeni nesiller tarafından da kolayca anlaşılabilmesi için 1960 sonrasında içinde Mustafa Nihat Özön'ün de yer aldığı bir edebî kurulca sadeleştirilmişti. Bu sadeleştirme kimilerince yerinde bulunurken kimileri de özgün dilin dokunulmadan bırakılması gerektiğini savunmuşlardı.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Hüseyin_R...
