Teneke Trampet
Günter GrassYazar:
Günter Grass
Çevirmen:
Fikret Çalışlar
Tahmini Okuma Süresi:
17 sa. 14 dk.
Sayfa Sayısı:
608
Basım Tarihi:
30 Nisan 2024
İlk Yayın Tarihi:
1959
Yayınevi:
Akılçelen Kitaplar
Orijinal Adı:
Die Blechtrommel
ISBN:
9786055381752
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
Teneke Trampet
372 okunmaAkılçelen Kitaplar · 30 Nisan 2024 · 608 s.
Teneke Trampet
32 okunmaCem Yayınları · 1997 · 756 s.
Teneke Trampet
28 okunmaGendaş Yayınları · 28 Haziran 2000 · 760 s.
Teneke Trampet
23 okunmaCem Yayınları · 1973 · 906 s.
Teneke Trampet
21 okunmaAkılçelen Kitaplar · Aralık 2020 · 727 s.
Die Blechtrommel
2 okunmaLuchterhand Literaturverlag · Ocak 1988 · 493 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Mazoşist bir okuma ..
57. Kurban ses ver dedim kendime
. .
Neden 56 kurbandan sadece bir kısa inceleme var ? Okudukça"söylüyorum ki "Teneke Trampet" e inceleme yazılamaz. .
#SPOİLER ..
Ne söylesek eksik kalacak "bu cepte dursun "
Kitabı sevmedim..
ama sevmiş de olabilirim,algı seviyemi yerden yere vurduğunu kabul ediyorum itiraf ediyorum ki uzun zamandır okuduğum anlamak için bütün çakralarımı zorlayan tek kitap "Teneke Trampet"_ "körleşmeden " bir üst rafa kaldırdım okuduğum "düğümleri"
Çok enteresandır ki kitabı elimden bırakmadım araya hikaye koymadım ve üç gün üstünde kafa patlattım. .yani okumamak yada yarım bırakmak gibi bir his hiç olmadı .. çok sevimsiz bulduğum bölümlerde bile asıl katmanın altında ne var ? merakı beni okuyucu olarak "diri"tuttu ..
Önce dilinden bahsetmek istiyorum bir iki bölüm geçtikten sonra Marquez in Alman versiyonuna dönüşmeye başladı ellerimde .. gerçek bir "büyülü gerçeklik " ve çok sesli anlatıcı orkestrası var ..
Kitap bittiğinde ise "Pitoresk" bir devrim lambası yanıyordu beynimde hatta beynim de lambayla birlikte yanıyordu az daha ...
Tamamen gizli ve sembolik ama bir alt katman otobiyografik bir kitap "Teneke Trampet " okuduğum üçüncü Günter Grass kitabı .. Eğer okuduğunuz yazarı tanımıyorsanız bazı kitaplar sizi "yutar" Teneke Trampet " tam bu kategoride bir kitap sizi çiğ çiğ yer kemiginizi sıyırır atar ..
Grass ın kitap sonundaki artık "sanrı" fırtınasından ben bile kendimi kurtaramadım herşey bir birine girdi ve zor kaçtım ...
Danzing hakkında ne biliyorsunuz mesela ? kendinizi yoklayın ikinci dünya savaşı hakkında bir kitap okurken alt yapıda bir şeyler olmalı ki zemini oturtun gerçi bu kitapta zemin çok oynak zor dengede duruyorsunuz ...
23 Ağustos 1939 da Almanya ve Rusya birbirlerine"saldırmama" anlaşması imzaladıktan sonra
1 Eylül
Günter Grass, 1999’da ‘tarihin unutulmuş yüzünü trajikomik masallarla tasvir ettiği için’ Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanıyor. 2006 yılında ise 17 yaşında Nazilere katıldığını itiraf etmesiyle tartışmalara sebep oluyor ve ödülünün geri alınması gerektiğini savunanlar olmuş. Grass, savaş karşıtı eserler veren bir yazar ve herkes için şaşırtıcı bir itiraf olmakla birlikte, gençliğinde nerde olduğuna değil yaşamı boyunca nerde durduğuna bakılması gerektiğini savunanlar çoğunlukta. Teneke Trampet 1959 yılında yayımlanan ilk kitabı, savaş karşıtı kült eserlerden biri.
Teneke Trampet’in anlatıcısı, üç yaşında büyümemeye karar vermiş Oskar. Yıllar geçiyor, savaşlar başlıyor bitiyor Oskar üç yaşındaki haliyle teneke trampetini çalmaya devam ediyor. Birçok insanın yaşamına yer veriyor ve bir şekilde ölümleriyle eylemlerinin bağlantılı olduğuna inanıyor. Savaşın tüm dehşetinin gündelik hayata yansımalarını ironik bir şekilde aktarıyor. Bazen çok sıradan önemsiz bir olay gibi geçiyor felaketleri, sıradan detaylar üzerinde ise ayrıntıları ile durabiliyor. Savaşla birlikte dehşet normal oluyor.
Hikayenin büyük bir kısmı Danzig şehrinde geçiyor. Grass’ın doğduğu yer, bu şehirle ilgili üçleme yazmış ve Teneke Trampet ilk kitap. Danzig, Polonya ve Almanya arasında paylaşılmayan bir şehir. I. Dünya Savaşı sonrası özgür şehir ilan ediliyor. İkinci Dünya Savaşı bu şehirde başlıyor (kitapta anlatılıyor). Almayan’ya bağlanıyor, Lehlere ve Yahudilere yapılanlar malum. Savaş sonrası Polonya şehri oluyor ve Almanlar göç ediyor. Ayrıca kentte Kashubya’lı bir halk var. Oskar ise anne, baba ve olası baba tarafıyla her gruba ait, hiçbirine ait değil.
Yoğun bir kitap, sadece genel çerçeveden bahsettim. Kitabın filmi de var. Kitap Oskar’ın akıl hastenesinde kaldığı zamanda başlıyor ve geriye
Aslında keyif alarak okuduğum bir roman diyebilirim ama otobiyografik romanlar arasında en çok sıkıldığım da diyebilirim ta ki Oskar uzamaya başlayana dek :).
Hemen her duyguyu bizzat yaşadığım kitapta karakterleri kendi sesleriyle duyabiliyordum. Fazlaca ayrıntı barındırdığını düşünüyorum ama benim gibi amatör yorumcular elbette böyle düşünecektir :).
Ayrıca kalın kitapları bırakmamanız için bir ayrıntı, beş yüzüncü sayfadan sonra daha bir keyifle okuyacaksınız. İyi ki bırakmamışım diyeceksiniz. Ayrıca tarih bilginizin iyi olması kitaptan aldığınız hazzı artıracaktır.
Fakat belirtmeliyim ki yayınevi işini pek önemsememiş Çok fazla yanlış yazılan kelime ve düşük cümle var. Çevirisi bile bu kadar iyiyken o basım hatalarıııııı.... Aman allahım dedirtiyor. İnanın kitabı bırakma düşüncesi sadece bu nedenden ötürü gelişiyor; basımı önemsenmemiş bir kitap acaba nasıldır kaygısı:(
1999 Nobel Ödüllü Günter Grass’tan Teneke Trampet,tıpkı yazarın gerçek yaşamında olduğu gibi Danzig’e götürür kitap bizi.İkinci Dünya Savaşı’nın anlatıldığı bu zaman diliminde yazarımızında 1944 yılında tam 17 yaşında olduğunu gönüllü olarak ss’e kaydolduğunu,1946 da Amerikan esir kampına alındığında ss üyeliğini itiraf edip bunu başka bir kitabında açıkladığını söyleyebilirim.
Teneke Trampet’te 1899 yılından başlar anlatıcımız hikayeyi anlatmaya.Dört kat eteklik giyen babaanne ve o etekliğin altına saklanan kundakcı büyükbabadan başlar.Anlatıcımız yazmaya başladığında bir akıl hastanesindedir,bakıcısı Bruno’dan temiz kağıtlar ister ve yazar.1924 yılında doğan Oscar’ı derinlemesine tanıma olanağı buluruz bu sayede.
Oscar doğduğu zaman annesinin ona almak istediği trampete üç yaşında kavuşur.Ve üçüncü yaş gününde Oscar’ın büyüme işlevi durmuştur,uzun yıllar boyunca o küçük boyuyla,önünde trampetiyle yaşadıklarını,trampetini almak isteyenlere karşı olan tepkisini tiz bir bağırmayla yaptığını ve cam kırma ustası olarak yaş aldığını görürüz.Bu özelliği ile de baya kibirli bir kişiliğe sahip olduğunu farkederiz.
Oscar aslında bir direniş savaşçısı mı diye kitap boyunca sorguladım,hissettiğim ise Oscar toplumsal olaylardan ziyade kendi varlığını ortaya koymak için direnmiş gibi geldi bana.Önündeki kırmızı-beyaz boyalı trampet ne kadar Polonya bayrağını temsil ediyor gibi dursa da,annesinin ölümünde,dostu Herbert heykel Niobe’nin üzerinde öldüğünde ve buna benzer durumlarda olaylara tepkisini göstermek için içindeki trampet çalma isteği arşa çıkıyordu.Oscar’ın trampet tutkusu ve koleksiyonunun doktorlar tarafından irdelenmesi kitabın ikinci bölümünde başlar,bu bölüm başladığında itiraf etmeliyim ki kitap beklentimi karşılamaya başlayacak nihayet dedim,Almanya-Polonya arası
Nobel Edebiyat Ödüllü yazar Günter Grass’ın 1959 yılında yayımlanan başyapıtı Teneke Trampet,sabır isteyen ama okura karşılığını fazlasıyla veren bir eser. 3 yaşına geldiğinde büyüklerin dünyasına ve bu dünyadaki her şeye bir tepki olarak büyümesini durduran,teneke trampetini çalan,sesiyle camları kıran anti-kahramanımız Oskar Matzerath’ın hikayesiyle 1889-1951 yılları arasında Danzig ve Düsseldorf’un, Almanya’nın toplumsal resmini çiziyor Grass. Kendine has sembollerle yer yer büyülü gerçekçi ögeler de kullanarak,savaş öncesi Alman toplumundaki ahlaki yozlaşmayı,Katolik-Protestan ve Polonya-Almanya arasındaki gerginlikleri,ikiyüzlü dindarlık anlayışını, 2.Dünya Savaşı sırasında yaşanan katliamlara sessiz kalanları,din kisvesi altında yapılan katliamları,katliama ortak olan ya da sessiz kalan bir kesimin savaş sonrasında tecrübelerini ‘çil çil altınlara dönüştürmesi’ni bir diğer kesimin de yaşadığı ‘hafıza kaybı’nı,yaşananlar sırasında gözü yaşarmayanların savaş sonrasında anıtlara tapınmalarını ama ne yazık ki savaşa neden olan zihniyetin hala var olmasını ve yine buna sessiz kalan Birleşmiş Milletler’i ve sözde demokrasiyi savunan devletleri o kadar güzel eleştirmiş ve tüm bunları o kadar değişik bir dünyayla anlatmış ki büyük bir beğeniyle okudum.Ne zaman ‘Bu kısmı da gereksiz uzun mu olmuş acaba’ desem Günter Grass ‘Bunu boşuna anlattığımı mı sanıyordun, bak ne diyorum!’ diye cevapladı beni adeta. 2.Dünya Savaşı öncesi ve sonrasındaki durumu çok iyi gözlemleyip aktarmış.Oskar’ın teneke trampetini İsa tasvirinin boynuna asıp bir mucize bekleyerek çalmasını istemesi fakat zulümlere sessiz kalan kiliseden ve ikiyüzlü dindarlardan ses çıkmaması ve yine ‘Gaz Adam’ göndermesi bana göre zeka pırıltıları saçan incelikte ve orijinallikte semboller kullanılarak yapılmış en
HANGI ÇEVİRİ?
Bazı kitaplar vardır, onları okumadan seversiniz! Okuduğunuz zaman sanki anne karnındayken anneniz size okumuş gibi tanıdık gelen bir şeyler hissedersiniz. Hem okumayı dört gözle beklersiniz hem de okuyup bitirmeye kıyamazsınız. İşte Teneke Trampet benim için tam da öyle bir kitap.
Bu nedenle 2 farklı çevirmenin baskısını da aldım ve karşılaştırmalı bir okuma yaptım. Oncelikle ilk sayfaları iyi derece Almanca bilen tanıdık/tanimadik her bildigim kişiye gönderdim. Hemen hepsinin ortak düşüncesi; Kamuran Şipal çevirisi birebir çeviri gibi dogru olmakla birlikte yazarin kastettiği anlamı Fikret Calışlar'ın daha iyi yakaladığı yönünde oldu. Fakat ben hemen teslim olmadım, kitabin hemen her bölümünü karşılaştırmaya kendi çapımda devam ettim. Bazen bölüm isimlerinden tutun da içeriğe kadar neredeyse birbirinin aksi manalara gelen yerler görünce dayanamayıp Fikret Çalışlar'a ulaşmak istedim. Kendisi Teneke Trampet'i 10 yıl önce çevirmiş. "Şimdi bakınca kendim de eksiklerimi, kusurlarımı görüyorum. Genç ve tecrubesizdim" diyerek gercek bir alçak gönüllülük örneği gösterdi bence! Çünkü o genç ve tecrubesiz adam çok zor bir işin üstesinden gelmeyi başarmış. Fakat gelin görün ki yayinevi de bir ceviri redaksiyonla nasıl mahvedilir bize bunun örneğini göstermiş. Bunu Kamuran Sipal çevirisi ile karsilastirinca net şekilde görebildim. Ne yazık ki Fikret Bey artik çeviri yapmaya tövbeli oldugunu da söyledi. Bence Almanca çeviri adına kötü bir kayıp olmuş.
Gelelim Kamuran Şipal çevirisine! Hem kitap 2'ye bölünüp sayfa sayısı azaltıldığı için taşıması cok rahat hem de dipnotlarla kitabı daha anlaşılır kılmış. Yer yer yazım hataları, eksikleri olsa da 1989 da basılmış bir kitap için gözardı edilebilir şekildeydi. Fikret Çalışlar çevirisindeki daha kestirmeden ifade edilmiş yerlerin
İncelemelerde gördüğüm kadarıyla Oskar'ı rahatsız edici bulanlar varmış. Zaten Oskar insanları rahatsız etmek için kurgulanmış bir karakter. Tüm dezavantajlarına rağmen trampetiyle varlığını sürekli hatırlatan, bazen kötülükler bazen iyilikler yaparak kendisinin de bir insan olduğunu sürekli göstermeye çalışan birisi. Toplum onu dışında tutmaya çalıştıkça kendisini kanıtlamak için bir eylem içine giriyor. Roman boyunca Oskar'a üzülsem de çoğu kimsede olmayan cesarete sahip Oskar, saygı duyulası bir karakter.
Oskar Matzerath…
Henüz üç yaşındayken büyümeyi reddeden; bedeni çocuk kalan ama zihni bir yetişkin kadar karmaşık ve karanlık olan Oskar.
Doğum gününde kendisine hediye edilen teneke trampet,neredeyse onun yegâne varlığı.
Hikayemiz Oskar’ın yatırıldığı akıl hastanesinde bize hayat hikayesini anlatmasıyla başlıyor.
Oskar’ın bulanık hafızasının içinde dolaşırken, okur olarak hem ona acımak hem de sinirlenmek kaçınılmaz.Çünkü Oskar biraz sorumluluktan kaçan, belki de bu yüzden bilinçli olarak çocuk kalmayı seçen; çevresi için rahatsız edici, huzursuz edici bir figür.
Roman, Oskar’ın hikâyesi üzerinden Nazi Almanyası’nı ve o dönemin toplumsal çürümesini anlatırken, susanların, görmezden gelenlerinde sert bir eleştirisini yapmış.Bu yüzden Teneke Trampet; Alman edebiyatının en ağır ve sarsıcı eserlerinden biri olarak kabul edilmiş.
Yazarın dili son derece akıcı olsa da, anlatıcının güvenilmez oluşundan dolayı okurda zaman zaman kafa karışıklığı yaratabiliyor.
Oldukça ağır işleyen bir metin olmasına rağmen,edebi değeri oldukça yüksek,iyi ki okudum dediğim bir roman oldu benim için.
Tavsiyemdir.
Günter Grass'ın 1959 yılında kaleme aldığı Teneke Trampet, Almanya'nın Polonya'yı işgal etmesiyle başlayan II. Dünya Savaşı zamanlarında yaşananları, korkuları anlatırken, bu kaos ortamı içerinde daha üç yaşındayken büyümeyi, kendi isteği ile reddeden Oskar'ın hayatını anlatır.
Trajedi ve parodilerle dolu Oskar'ın hayatı, büyülü gerçekçiliğin de önemli bir noktasıdır. Zor geçen ve yaşamının tamamını etkileyen savaşın hatıralarıyla yaşamına devam etmeye çalışır.
Oskar'ın hayatında, büyümeyi reddedişinden sonraki en önemli olay da teneke trampetini olağanca şiddetle çalarken, bir yandan da sürekli tiz bir çığlık atmasıdır. Bu durum, II. Dünya Savaşı'nda tepkisiz kalan Alman halkını, yadsıma biçimidir.
Güçlü gözlemler ve savaşa dair gerçekleri okuduğum bu yapıtı beğendim. En kısa zamanda da 1979 yapımı yapıtın uyarlama filmini izlemeyi istiyorum.
II. Dünya Savaşı ve Almanya'nın gerçek durumunu, yazarın böylesi bir kurguyla anlattığı bu yapıtı tavsiye ediyorum. Herkese iyi okumalar dilerim.
Zengin bir düşgücünün ürünü olan bu roman, Danzig kentinin Polonya’yla Almanya arasındaki ikili durumunu, sıradan ailelerin giderek Nazi yanlısı olmasını, savaşın yol açtığı ruhsal çöküşü kural tanımaz bir anlatımla dile getirir. Bana kalırsa, yalnızca Grass’ın başyapıtı değil, yirminci yüzyılın başyapıtlarından biridir Teneke Trampet.
Yazar Hakkında
Günter GrassYazar · 15 kitap
Günter Wilhelm Grass, Alman yazar, heykeltıraş, ressam ve grafik tasarımcıydı. Grass, 1957'den itibaren Gruppe 47'ye üyesiydi ve 1959'daki ilk romanı Teneke Trampet ile, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Alman edebiyatının uluslararası alanda en saygın ve meşhur yazarı oldu.
Günter Grass'ın bir yazar olarak eserleri ve bir entelektüel olarak toplumsal rolü, hem Almanya'da, hem de Almanya dışında akademik araştırmalara ve basının ilgisine konu olmuştur. Grass'ın eserlerinde en çok ele aldığı konular, memleketi Danzig'i yitirmek, kendisinin ve Alman toplumunun nasyonal sosyalist geçmişiyle yüzleşmek olarak özetlenebilir. Bir yazar olarak popülaritesini sık sık güncel siyasî ve toplumsal olaylar hakkında yüksek sesle görüş bildirmek için kullandı. Uzun yıllar boyunca Almanya Sosyal Demokrat Partisi'ni ve Alman Yeşiller'i seçim kampanyalarında bizzat destekledi. Günter Grass'ın eserleri çok sayıda dile tercüme edildi, bazıları sinemaya uyarlandı. 1999'da Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı ve başka ödüllerle de onurlandırıldı.
2004 yılında İstanbul'da Goethe Enstitüsü ve Milli Reasürans Sanat Galerisi'nin işbrliği ile Gravürler başlıklı bir sergi açtı.
Grass 13 Nisan 2015 tarihinde Almanya'nın Lübeck kentindeki bir hastanede öldü.
