Yazar:
Fakir Baykurt
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 57 dk.
Sayfa Sayısı:
351
Basım Tarihi:
2000
İlk Yayın Tarihi:
1
Yayınevi:
Adam Yayınları
ISBN:
9789754184266
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Dürü'nün Hayata 'TIRPAN'IEdebiyat
Canım Dürü'm. Kadın olmanın ne kadar zor olduğunu iliklerime kadar hissettirdi gerçekten.
Roman, Ankara'ya bağlı Gökçimen Köyünde geçiyor. Ne kadar zor Gökçimen'de kadın olmak. Daha geçen yıl 5'i bitiren minik Dürü 55-60 yaşındaki Musdu Ağa ile evlendirilmek isteniyor. Kitap zamanın ağalık baskılarına çok iyi dikkat çekmiş. Fakir Baykurt her zamanki gibi romanlarına halkın ağzını eklemiş, bu da okurken sanki olayın içindeymiş gibi hissettiriyor. Sonunda derin bir oh çektim Dürü için. Peki kaderi Dürününkine benzemeyenler? Kendini ipte sallandıran genç kızlar? Kaderine, şimdilerde 'süt parası' denilen başlık parası yüzünden teslim olanlar? Dürü sadece az da olsa şanslı olanıydı. Roman boyunca yeri geldi sinirlendim, yeri geldi gurur duydum.
Durup durup 'acaba kaldı mı böyle işler ya?' desem de bi yerlerde hala Kabak Musdu gibi ağaların olduğunu bilmek canımı yaktı. Keşke okuduklarım bir masal veya efsane olsaydı. Keşke çocuklar diledikleri gibi koşup oynayabilselerdi. Ne acı ki hala bir yerlerde çocuk gelin diye niteledikleri çocuğa istismar var.
'Eskiden “ağalık ” vardı.
Şimdi modern toplum olduk.
Ancak adı kalktı, kendi aynı.'
“Kız kısmı itaâtlı olacak! Babası nere keserse kanı oraya akacak. Atamızdan dedemizden gördüğümüz bu. Bunları yaşatmak lâzım!...” diyor Velikul romanda. Hala böyle diyen babalar yok mu? Tonla var. Tüm bunlara rağmen içimizde hala Uluguş nine gibi Kahveci Linlin gibi Zakey Kız gibi insanlar da var. Ne demişler insan olan anlar insanın halinden...
Kitabın önsözünde Fakir Baykurt 'Suçlu kim?' diye soruyor. 'Suçlu, bu duruma düşen kızlar mı? Yoksa onları bu durumlara düşürenler mi?'. Bunu sizin takdirinize bırakıyorum. :)
Tırpan benim için kanayan yaralarımıza bastığımız bir
Çocuk gelin yapılmak istenen bir kızın, sonu tam olması gerektiği gibi biten öyküsü. İnsanların ne kadar çıkarcı olabileceğini, toplum baskısını, garibanlığı çok güzel anlatmış.
Sonu başka türlü bitseydi çok üzülürdüm.
Muhteşem bir eser! Gerçekleri öyle güzel yüze vuruyor, öyle iyi anlatıyor ki yazar... Şaheserlerden biri. Toplumumuzun kanayan yaralarından birini, çocuk gelinleri ele alan ve sonu gönlümüzce biten bu kitabı büyük bir heyecanla okumuştum. Herkesin de okuması gerektiğine inanıyorum. Buradan bu kitabı okumamıza vesile olan canım edebiyat öğretmenimize selamlar olsun.
Fakir Baykurt'un okuduğum ilk eseri. Akıcı bir yeşilçam hikayesi, zaten filmi de çekilmiş. Kurgusu güzel, yerel söylemlere bolca yer verilmiş bir kitap.
Spoiler
Kitabın adından da anladığımız kadarıyla ve Uluguş ninenin kitap boyunca onu aramasından dolayı, tırpanın Kabak Musdu'yu öldürecek alet olduğu çok belliydi. Musdu'yu Dürü yerine Uluguş'un öldürmesini bekledim son ana kadar ama Dürü'ye kaldı bu görev. Yine de kitabın sonu güzel bağlandı, Dürü'ye kimse zarar veremez artık.
Merhaba. Bu ayın bir diğer okuduğum kitabı Fakir Baykurt'un Tırpan adlı romanı oldu.
Yazardan ikinci okumam kurgu olarak gerçek hayatta da çokça şahit olduğumuz kanayan yaralardan biri olan küçük gelin mevzusunu göstermiş yazar. Fakat ne yazık ki önem verdiğim değerlere ithaf ve sarf ettiği aşağılama, karalama gibi hakaretlerde bulunulması zaten başlı başına huzursuz edici bir mevzuyu daha da rahatsız edici bir konuma sürükledi. Eleştiri mi, kıyaslama mı, bir art niyetle mi yazıldı hâlâ anlamış değilim. Benim için yazarla veda okuması oldu diyebilirim.
Gökçimen'deki köy kızlarının kaderi üzerine kurulmuş bu hikâyede tüm kızları temsilen Dürü'nün zorla evlendirilişi anlatılıyor.
13 yaşındaki Dürü, evinin çatısında ayva yerken Evşi köyünün ağası Musdu'nun gözüne ilişir. Hemen o anda kafayı takar ve evlenmek ister. Havana, Dürü'nün annesi bu duruma karşı çıksa da Musdu kızı almakta kararlıdır. Babası Velikul'la konuşmak için hiç zaman kaybetmez.
İşte o andan itibaren Dürü'nün hikâyesi ve çilesi başlar. Neredeyse tüm köy halkı onlara karşı birleşmiştir. Bir Uluguş nine, Koca Linlin ve köyün kızları Dürü'den vazgeçmezler. Oyunlar kurulur, Dürü saklanır ama kaçınılmaz sona doğru gider yani düğün alayının kuruluşunu görürüz. Fakat Dürü'den istenilen ve beklenilen hamle sonunda gelir. Ve Dürü, tüm Gökçimen kızları adına ve kendi kurtululuşu için büyük bir adım atarak isyanı başlatmış olur.
#heraybirşiirbirromanokuyoruz
Okuyan1fenogretmeni 
Neslihan
Gülşah Ongun 
Sena Karaca
Fatma Kazankaya 
Smk
Kitapperverbiri 
Şeyma Çakıcı
#kitapalıntıları
"... İçimin samanları ateş aldı tütüyor. Karnım, göğsüm duman doldu. İnfilak edip patlayacağım şimdi!.."
"Uluguş nine, ne zormuş Gökçimen'de kız olmak!"
"Kız olmaktan kolay imiş ocaklarda köz
Okuyan1fenogretmeni Neslihan
Gülşah Ongun Sena Karaca
Fatma Kazankaya Smk
Kitapperverbiri Şeyma Çakıcı
#kitapalıntıları
"... İçimin samanları ateş aldı tütüyor. Karnım, göğsüm duman doldu. İnfilak edip patlayacağım şimdi!.."
"Uluguş nine, ne zormuş Gökçimen'de kız olmak!"
"Kız olmaktan kolay imiş ocaklarda közGeçmişten Bugüne Değişmeyen Bir Yara
Tırpan, Anadolu’da bir köyde, genç bir kız olan Dürü’nün kendisinden çok büyük ve güçlü bir ağa ile evlendirilmek istenmesi etrafında şekillenir. Yoksulluk, töre, korku ve “el âlem” baskısı Dürü’nün kaderini adım adım daraltırken, köydeki herkes bu sürecin bir parçası hâline gelir. Roman, bireysel bir trajediyi anlatmakla yetinmez; kadın bedeni üzerindeki tahakkümü, feodal düzeni ve çaresizliğin nasıl bir öfkeye dönüştüğünü sert bir finalle gözler önüne serer.
Tırpan, tek bir mesele etrafında dönen bir roman olmasına karşın, kısa sayfa sayısına rağmen okuru sıkmadan ilerlemeyi başarıyor. Bu bence Fakir Baykurt’un en güçlü yazarlık özelliklerinden biri. Normalde kısır döngü hissi veren konular beni çabuk yorar; ama burada aynı baskı, aynı tehdit ve aynı çaresizlik her seferinde başka bir duyguyla büyüyor. Roman ilerlemiyor gibi görünse de okur olarak biz giderek daha fazla sıkışıyoruz.
Hikâye, geçmişten bugüne hiç eskimeyen bir yarayı önümüze koyuyor: çocuk evlilikleri, ağalar, para ve güç. Okurken bunun “eski bir köy hikâyesi” olmadığını, bugünle birebir temas ettiğini hissetmemek zor. Fakir Baykurt’un devrimci bakış açısı burada çok net. Kaplumbağalar’da olduğu gibi romanı anlatmıyor, yaşatıyor; ancak bu kez diyalogların daha yoğun olduğunu söylemek mümkün. Köy tasvirleri son derece güçlü; mekânı değil, hayatın kendisini görüyoruz. Ulugaş Nine gibi güçlü kadın karakterlerin varlığı ise karanlığın içinde küçük de olsa umut veren bir damar açıyor.
Buna rağmen romanda, alışık olduğum Fakir Baykurt anlatımına kıyasla daha belirgin duran bir nokta dikkatimi çekti. Yazar genelde toplumsal ve siyasi mesajlarını metnin altına ustalıkla gizlerken, jandarmanın sahneye girdiği bölümde bu mesajlar bana biraz daha doğrudan veriliyormuş hissi yarattı. Didaktik anlatım benim için
Fakir Baykurtun ikinci okuduğum kitabıydı. Kitabı çok severek kısa bir sürede okudum. Halk kızı vermemek için direniyor. Zaten aldığı ödüllerden de kaliteli bir eser olduğunu anlayabiliriz. Tabiki günümüz okuyucularının kaçı bu eseri anlayabilir o ayrı. Eserde Ankara'nın bir köyü anlatılır. Gökçimen'in kızlarının kara yazgısı anlatılır. Bunu anlatırken yazar çokça şeye değinir. Zaten eserin zenginliği de buradadır. Halk ağzını yani o dönemin Ankara köylüsünün konuşmasını eklemiştir esere. Bu da bir zenginliktir aslında. "Tırpan", Gökçimen kızlarının yazgısını değiştirdiği gibi bütün kızların da yazgısını da değiştirmiştir. Yazar kendisinin de dediği gibi; "Sanatta devrimci tavır, hayatı değiştirme tavrıdır." Vakit kaybetmeden başlamanız gerektiğini anlayacaksınız. Kurgusu, dili, akıcılığı ve işleyişi ile hafızalarda sonuna kadar kalıcı etki yapan bir kitap.
Tırpan
Damda ayva yiyen güzeller güzeli 13 yaşında bir çocuk Dürü.. Tam o esnada karşıdan gelen, elli yaşın üstünde, yaşlı bir adam komşu köyün ağası, Kara Musdu... Bu ikili göz göze gelirse..
Ya yaşlı adam, torunu yaşındaki bu kıza talip olursa..
Her ne kadar.. Cümleleri ihtimal belirterek yazmış olsamda.. Aynen dostlar, bizim yaşlı adam torunu yaşındaki kıza, Dürü'ye talip olur.
Mustu Ağa kahveye koşar hemen, başlığı verecek, kızı alacaktır.
Kızın babası Velikul, önce istemez görünse de ağanın zengin olduğunu duyunca "benim kız bir eli yağda, bir eli balda olur," diyerek yaş farkını gözü görmez, razı gelir.
Kızın annesi Havana, kıyameti koparır. "Adam kızın emsali mi? Sen nasıl böyle bir şey yaparsın?" diye Velikul'un üzerine gelsede iş işten geçmiştir artık. Söz ağızdan çıkmış, kız verilmiştir bir kere..
Dürü iki gözü yaşlı, olayları izler. Kararını verir. O Kabak Musdu ile evlenmektense canıma kıyarım, daha iyi" der. Neyse ki Uluguş nine durumu fark eder. Ve Dürü'yü ipten alır. "Aaa benim kızım, sen öleceğine bırak, o Kabak Musdu ölsün, kıyma tatlı canına," diye öğüt verir.
Dürü, "iyi de Uluguş Nine ne yapayım? İstemediğimi göre göre beni ona verdiler?"
" Sabret kızım, Allah bir güneş verir, Gün doğmadan neler doğar?"
Velhasıl.. Köyün kızları Uluğuş ninenin öğütleriyle birlik olur. Ve Dürü'ye arka çıkarlar.. Acaba Dürü'yü bugün kim saklamalı?
Annesi Havana," Gitti Dürü' m gitti.." diye arkasından ağıtlar yaka dursun. Yoksulun değil, zenginin yanında yer alan jandarmalar "Dürü nerede?" diye yakasına yapışsın.. :((
Dürü bulanacak mı? Kitabın başından beri süre gelen bu esrarengiz, kayıp tırpan da neyin nesi? Nerelerde? Kim aldı? Dürüye ceyiz olarak verilecek, bu Tırpan acaba direnişe destek olacak mı? Dürü kurtulacak mı?
Bundan sonrasını isterseniz Dostlar,
HAYATI TIRPANLANANLAR!Edebiyat
Merhaba Dostlar! Bugün sizlere yine bir Fakir Baykurt romanı olan 
Tırpan'ı anlatacağım.
Fakir Baykurt bu romanı ile;
1970 TRT Sanat Ödülleri (Tırpan),
1971 Türk Dil Kurumu Roman Ödülü (Tırpan),
1980 Avni Dilligil Tiyatro Ödülü (Tırpan)
olmak üzere üç tane ödül almıştır. Komik olan ise, Fakir Baykurt bu romanını ilköğretim müfettişliği görevinden atıldığı zaman yazmış. Neden mi görevden atmışlar? Bazılarının ince yerlerine dokunan yazılar yazmış. Onlar da Gaziantep’in Fevzipaşa bucağına sürmüşler.
Fakir Baykurt boş durmamış. Çünkü o TÖS (Türkiye Öğretmenler Sendikası)'ün başkanı. “Devrimci Eğitim Şurası”, “Büyük Eğitim Yürüyüşü” ve “Genel Öğretmen Boykotu” gibi eylemler düzenlemiş. Sen misin bunları yapan? Sürmekle kalmayız, üstüne bir de görevden alırız, demişler. Dediklerini de yapmışlar Fakir Baykurt'un eli armut toplamıyor ya, o da roman yazmış. Ortaya yine muhteşem bir eser çıkmış.
Fakir Baykurt, toplumcu gerçekçi yazar olduğu için bu eserinde de yine köy hayatını anlatıyor. Şimdi gelin hep beraber kızlarının güzelliğiyle meşhur GÖKÇİMEN köyüne gidelim.
Güzeller güzeli Dürü anasıyla damın başında bulgur karıştırıyor. Bıldır ilkokulu bitiren Dürü'nün canı ayva çekti. Ayvasını alıp damın saçağında köye karşı yemeye başladı. Ah Dürü nerden bileceksin Kabak Musdu'nun atıyla oradan geçip gözünü sana dikeceğini. Üstelik 50 yaşını geçmiş. Kör olasıca Şişgöbek, sen Cinli Kamile ile evli değil misin? Ne işin var senin 13 yaşındaki Dürü'yle. Olmaz illa alacak. Neymiş, gönlü kaymış. Canın çıksın o gönlünün.
Kabak Musdu durur mu, hemen köy kahvesine gider. Yardakçıları olan Eski Muhtar Cemal ile Şakir Hafız, Dürü'nün babası olacak Kepçekulak Velikul'u aralarına alıp aklını çelerler. Varsıl adama vermeyecekte kime verecek. Ağa değil mi, parası da var, tabi istediği kızı alacak. Yaşı elliymiş, kızın
Fakir Baykurt romanı olan Tırpan'ı anlatacağım.
Fakir Baykurt bu romanı ile;
1970 TRT Sanat Ödülleri (Tırpan),
1971 Türk Dil Kurumu Roman Ödülü (Tırpan),
1980 Avni Dilligil Tiyatro Ödülü (Tırpan)
olmak üzere üç tane ödül almıştır. Komik olan ise, Fakir Baykurt bu romanını ilköğretim müfettişliği görevinden atıldığı zaman yazmış. Neden mi görevden atmışlar? Bazılarının ince yerlerine dokunan yazılar yazmış. Onlar da Gaziantep’in Fevzipaşa bucağına sürmüşler.
Fakir Baykurt boş durmamış. Çünkü o TÖS (Türkiye Öğretmenler Sendikası)'ün başkanı. “Devrimci Eğitim Şurası”, “Büyük Eğitim Yürüyüşü” ve “Genel Öğretmen Boykotu” gibi eylemler düzenlemiş. Sen misin bunları yapan? Sürmekle kalmayız, üstüne bir de görevden alırız, demişler. Dediklerini de yapmışlar Fakir Baykurt'un eli armut toplamıyor ya, o da roman yazmış. Ortaya yine muhteşem bir eser çıkmış.
Fakir Baykurt, toplumcu gerçekçi yazar olduğu için bu eserinde de yine köy hayatını anlatıyor. Şimdi gelin hep beraber kızlarının güzelliğiyle meşhur GÖKÇİMEN köyüne gidelim.
Güzeller güzeli Dürü anasıyla damın başında bulgur karıştırıyor. Bıldır ilkokulu bitiren Dürü'nün canı ayva çekti. Ayvasını alıp damın saçağında köye karşı yemeye başladı. Ah Dürü nerden bileceksin Kabak Musdu'nun atıyla oradan geçip gözünü sana dikeceğini. Üstelik 50 yaşını geçmiş. Kör olasıca Şişgöbek, sen Cinli Kamile ile evli değil misin? Ne işin var senin 13 yaşındaki Dürü'yle. Olmaz illa alacak. Neymiş, gönlü kaymış. Canın çıksın o gönlünün.
Kabak Musdu durur mu, hemen köy kahvesine gider. Yardakçıları olan Eski Muhtar Cemal ile Şakir Hafız, Dürü'nün babası olacak Kepçekulak Velikul'u aralarına alıp aklını çelerler. Varsıl adama vermeyecekte kime verecek. Ağa değil mi, parası da var, tabi istediği kızı alacak. Yaşı elliymiş, kızınKadınlar gününde daha bir anlamlıEdebiyat
Fakir Baykurt’un Tırpan romanı, köy edebiyatının en güçlü eserlerinden biri olarak, Türkiye’nin kırsal kesimindeki sosyal adaletsizliği, feodal yapıyı ve bireyin bu yapı içindeki mücadelesini derinlemesine ele alıyor. Roman, özellikle kadın karakteri Dürü kızın yaşadığı baskılar ve onun bunlara karşı verdiği mücadele üzerinden ilerliyor.
Baykurt’un kalemi, köy gerçekliğini anlatırken son derece yalın ve etkileyici bir dille örülmüş. Yazar, toplumsal düzenin çarpıklığını, toprak ağalarının baskısını ve köylülerin ezilmişliğini tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Bu noktada, Dürü’nün hikâyesi sadece bireysel bir dram değil, aslında bir sınıfsal çatışmanın ve kadınların özgürlük mücadelesinin de bir yansımasıdır.
Romanın en etkileyici yanlarından biri, Baykurt’un karakterlerine derinlik kazandırmadaki başarısıdır. Dürü’nün direnci, uluguş nine ve kahveci linlin’in çabaları ve köy halkının ikiyüzlü tutumu, okura güçlü bir gerçeklik hissi veriyor. Yazar, sadece bireyleri anlatmakla kalmıyor, aynı zamanda köy hayatının iç dinamiklerini ve dönemin sosyoekonomik yapısını da başarılı bir şekilde ele alıyor.
Romanda semboller de önemli bir yer tutuyor. “Tırpan” hem fiziksel hem de metaforik anlamda kullanılıyor. Dürü’nün evlenmek istemediği yaşlı adam tarafından tehdit edilmesi ve sonunda isyanı, tırpanın yıkıcı gücünü simgeliyor. Bu bağlamda, roman sadece bir bireyin değil, değişen köy düzeninin ve halkın içindeki çatışmaların da hikâyesini anlatıyor.
Yakın zamanda romanın geçtiği Kızılcahamam’ın köylerine yaptığım bir ziyaret, eserin dünyasını daha iyi kavramamı sağladı. Bozulmamış doğal yapısıyla, bu köyler bana adeta romanın içinde dolaşıyormuşum hissini verdi. O bozulmamış ahşap köy evleri, yemyeşil tepeleri ve dar toprak yollarıyla, Tırpan’da anlatılan atmosferi
Yazar Hakkında
Fakir BaykurtYazar · 55 kitap
Fakir Baykurt (Asıl adı Tahir'dir) Türk yazar, sendikacıdır.
Çocukluğu
Fakir Baykurt (Asıl adı Tahir'dir) Burdur'un Yeşilova ilçesine bağlı Akçaköy'de doğdu, Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber şu sözleri ile 1929 yılında haziran ortası olduğu varsayılmaktadır; "1929 doğumlu olduğum doğru. Ay, gün bilinmiyordu. Anamla konuştuk. Köyde orak mevsimi. Tarlada sancılanıp eve gelmiş. Haziran ortasıdır..." Tahir Baykurt'un annesinin adı Elif ve babasının adı Veli'dir. Doğduğunda ona savaşlarda vurulup geri dönmeyen Amcasının adı olan Tahir adı verilir. Tahir 1936 yılında Akçaköy İlkokulu'na başlar ve iki yıl sonra babasını kaybeder. Babasının ölümünden sonra dayısı Osman Erdoğuş tarafından Balıkesir iline bağlı Burhaniye köyüne götürülür ve orada dayısının yanında dokumacılık yapmaya başlar. II. Dünya Savaşı'nın başlaması ile dayısı askere alınır ve Tahir Akçaköy'e dönerek okula devam etme imkânı bulur. 1942 yılında ağır bir sıtma geçirir bu dönem aynı zamanda şiir yazmaya başladığı dönemdir.
Köy Enstitüsü yılları
İlkokulu bitirdikten sonra Isparta Gönen Köy Enstitüsü'ne yazılır. Köy enstitüsü yıllarında özellikle şiire olan ilgisi artar, kendini okumaya verir. Bu dönemde özellikle Türkçe'ye çevrilen klasikleri okur. Fakir Baykurt Köy enstitüsündeki yıllarını ve kendisine kazandırdıklarını şu şekilde anlatmıştır;
"...Köy enstitüsü benim için olağanüstü bir fırsat oldu. İlkokulu bitirdikten sonra gidebileceğim başka hiçbir okul yoktu. Ailemin gücü yetmezdi. Ben okumak istiyordum enstitü benim gibi köy çocuklarını çağırıyordu..."
"...Klasiklerin en iyi okuru enstitülü gençlerdi. Ceplerimizi ona göre yaptırırdık, kitap sığsın. Kız arkadaşlarımız koyun kuzu gütmeye giderken, torbaya azıkla birlikte kitap da katardı..."
Bu yıllarda Bursa Cezaevi'nde olan Nazım Hikmet'in şiirleri ise gizli gizli yayılmaktadır. Tahir Baykurt da bu dönem Nazım Hikmet'in şiirlerini bulur ve gizli gizli okumaya başlar.
"...Kitaplıkta Nazım Hikmet'in kitapları yoktu. Yasaklandığını öğrenince Çivril'in bir köyüne gidip onları buldum. Nazım'ın yedi kitabını kendi yaptığım defterlere kitap harfleri ile yazıp defalarca okudum."
Köy enstitüsü yıllarında ilk şiiri Fesleğen Kolum Eskişehir'de çıkan Türke Doğru dergisinde çıkar. Edebiyata olan ilgisinden dolayı enstitüde de kitaplığın yönetimine seçilir ve daha fazla okuma fırsatı bulur. 1947 yılında Köy Enstitüleri ve Kaynak Dergisi'nde şiirleri çıkar ve bu yıllarda önce şiirlerinde daha sonra tüm yazılarında Fakir Baykurt adını kullanmaya başlar. Köy enstitüleri üzerindeki baskıların artması ile birlikte tüm enstitülere daha baskıcı yönetimler atanmaya başlar. Bu dönemde enstitüler daha önceki bir çok özelliğini yitirmeye başlarken eski öğrencilerin yaşam alışkanlıkları da bu yeni yönetimlerce sorun olmaya başlar. Fakir Baykurt da yeni atanan müdürle sorunlar yaşar ve defalarca kovuşturmaya maruz kalır. Ancak 1947 yılında Köy enstitüsünü başarı ile bitirir ve Yeşilova'nın Kavacık Köyü'ne öğretmen olarak atanır.
Öğretmenlik ve yazarlık yılları
1951 yılında ölene kadar birlikte olacağı Muzaffer Hanım'la evlenir. Bu yıl ayrıca körbağırsağı patlar ve iki kez amelliyat olur. Öğretmenliği Dereköy'e aktarılır. Üzerindeki baskılar devam eder, savcılıkça evine baskın yapılır ve koğuşturma geçirir. 1953 yılında Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümüne girer ve bir sene sonra bu sefer Gayret Dergisi'nde çıkan bir yazısı nedeni ile yargılanır. 1955 yılında Gazi Enstitüsü'nü de başarı ile bitirirerek Hafik'de açılan ortaokula atanır. Aynı yıl ilk kitabı olan Çilli yayınlanır. 1957 yılında askere alınır ve Ankara Piyade Yedek Subay Ortaokulu'na öğretmen olarak atanır. İlk kızı Işık da bu yıl dünyaya gelir. 1958 yılında ilk romanı Yılanların Öcü Cumhuriyet Gazetesi'nin açtığı Yunus Nadi Roman Ödülleri'nde birinci olur. Ancak roman nedeni ile hem Baykurt hem Cumhuriyet koğuşturma geçirir. Baykurt bu dönemden sonra Cumhuriyet Gazetesi'nde yazmaya başlar.
Askerlikten sonra Şavşat Ortaokulu'na öğretmen olarak atanır ve ikinci kızı Sönmez dünyaya gelir. Yılanların Öcü adlı romanı da Remzi Kitapevi tarafından basılır. Ardından Köy ve Eğitim Yayınları tarafından Efendilik Savaşı adlı kitabı yayımlanır. Cumhuriyet'teki bazı yazıları yüzünden öğretmenlikten alınıp Ankara'da Milli Eğitim Bakanlığı Yapı İşleri Bölümü'nde görevlendirilir. Sürüp giden yazıları ve Yılanların Öcü romanı yüzünden Bakanlık buyruğuna alınarak cezalandırılır. Altı ay açıkta kaldıktan sonra 27 Mayıs 1960'da Ankara İlköğretim müfettişliğine atanır ve aynı yıl Efkar Tepesi adlı kitabı basılır. 1961 yılında yazarın Yılanların Öcü adlı romanı tiyatroya ve filme uyarlanır. Tiyatro gösterimi yasaklanır, film ise ancak Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'in konuya el koyması ile gösterime girer ancak filmin gösterimi sırasında olaylar çıkar. Bu yıl ayrıca yazarın Onuncu Köy, Karın Ağrısı, Irazca'nın Dirliği kitapları yayımlanır. Bir sene sonra yazarın oğlu Tonguç dünyaya gelir. Baykurt Amerika'ya giderek, Bloomington'daki Indiana Üniversitesi'nde göze kulağa hitap eden ders araçları ve yetişkinler için yazma öğrenimi görür. 1963 yılında yurda dönerek Ankara İlköğretim müfettişliği görevini sürdürür. Onuncu Köy Bulgarca'ya çevrilir ve kitapları Bulgaristan'da Türkçe olarak da basılır. Yılanların Öcü ile Irazca'nın Dirliği de Almanya'da, "Die Racheder Schlangen" adıyla basılır. Yılanların Öcü Rusça'ya çevrilir.
Türkiye Öğretmenler Sendikası
1965 yılında TÖS'ün kuruluşuna katılır ve genel başkan seçilir. 1966 yılında İlköğretim müfettişliğinden uzaklaştırılarak yeni kurulan Milli Folklor Enstitüsü'nde uzman olarak atanır. Kaplumbağalar ve Amerikan Sargısı romanları yayımlanır. 1967 yılında Onuncu Köy adlı eseri de Rusça'ya çevrilir. Yazıları ve TÖS'teki çalışmaları yüzünden sık sık kovuşturma geçiren Baykurt Gaziantep'in Fevzipaşa bucağına sürülür. TÖS "Devrimci Eğitim Şurası"nı düzenler. Bir yıl sonra da TÖS "Büyük Eğitim Yürüyüşü"nü bir sene sonra da "Genel Öğretmen Boykotu"nu düzenler. Bu faaliyetlerinden sonra tekrar görevden alınarak bakanlık emrine alınır ancak Danıştay kararı ile görevine geri döner. 1970 yılında Fevzipaşa'dan Ankara'ya Ortadoğu Teknik Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Yayın Müdürlüğü görevine getirilir. Anadolu Garajı ve Tırpan kitapları yayımlanır. Tırpan ve Sınırdaki Ölü ile TRT Ödülleri'ni kazanır. Ardından Onbinlerce Kağnı adlı kitabı yayımlanır.
Sıkıyönetim yılları
1971'de ordunun yönetime el koyması ile başlayan sıkıyönetim döneminde Baykurt iki kere gözaltına alınır. Aynı yıl Tırpan ile Türk Dil Kurumu Ödülü'nü kazanır. Kitaplarının yeni basımları yapılırken yazar askeri tutukevinden Ankara Merkez Cezaevi'ne aktarılır. 1973 yılında Can Parası ve Köygöçüren basılır. Baykurt'un yurt dışına çıkışı da yasaklanmıştır. 1974 yılında İçerdeki Oğul basılır. Keklik romanını yazar. Can Parası ile Sait Faik Ödülü'nü kazanır. Askeri Yargıtay'da TÖS Davası'ndan beraat eter. Sınırdaki Ölü ve Keklik kitap olarak basılır. 1976 yılında Sakarca basılır.
Emeklilik Yılları
Sosyal Sigortalar Kurumu'ndan emekli olan Baykurt Madaralı Roman Ödülü'nün kuruluşuna yardımcı olur. 1977 yılında İsveç'te öğretmen yetiştirme çalışmalarına katılır ve Yayla romanı basılır. Frankfurt Uluslar arası Kitap Fuarı'na katılır ve Almanya, Hollanda ve İsviçre'ye geziler yapar, göçmen işçilerle iletişim kurar. 1978 Yılında Sakarca sahneye uyarlanarak İstanbul Şehir Tiyatroları'nca oynanır. Kara Ahmet Destanı ile Orhan Kemal Ödülü'nü kazanır ve Kültür Bakanlığı'na danışman olur. 1979 yılında Tırpan adlı eseri de tiyatroya uyarlanır. Devlet Tiyatrosu tarafından İzmir, Ankara ve Antalya'da oynanır. Baykurt, göçmen işçi konusunu incelemek üzere tekrar Almanya'ya gider. Duisburg şehrinde yaşamaya başlar. Yandım Ali kitap olarak basılır. Bu dönemde ODTÜ'de öğrenci olan oğlu Tonguç da tutuklanır. 1980 yılında Tırpan İstanbul Şehir Tiyatroları'nca da sahneye konulur ve iki mevsim oynanır. Tırpan'dan ötürü Baykurt ve Taner Barlas, "Avni Dilligil En Başarılı Yazar" ödülü kazanırlar. Suna Pekuysal da "En Başarılı Oyuncu" seçilir. Rur Havzası'nda Türk işçi çocukları için başlatılan RAA programında görev alır ve bir İngiltere gezisi yapar. Kızı Işık da bu yıl tutuklanır. Baykurt, Taner Barlas ve oyunda rol alan sanatçılar "İsmet Küntay Ödülü" kazanırlar. Tırpan'daki oyunu nedeniyle Suna Pekuysal "Ulvi Uraz Ödülü"nü kazanır.
1981'de "Sakarca" İsveç'te çizgi film yapılır ve Macarca'ya da çevrilir. DDR'de bir inceleme gezisi yapar. Öyküleri Gürcistan'da da kitap olarak basılır. "Kaplumbağalar" filminin senaryo çalışmalarına katılmak üzere İsviçre'nin Neuchatel şehrine gider. Almanya'daki göçmen işçilerin yaşamını konu alan öyküleri "Gece Vardiyası" adıyla basılır. İşçi çocuklarının yaşamını dile getiren öyküleri de "Barış Çöreği" adıyla basılır. Kitaptan yapılan seçmeler Almanya ve Hollanda'da iki dilli olarak yayımlanır. 1983 yılında "Yüksek Fırınlar" kitap olarak basılır. Oğlu Tonguç'la birlikte Sovyetler Birliği gezisi yapar. Moskova, Bakü, Batum ve Leningrad şehirlerine ve Yasnaya Poliana'ya giderek Tolstoy'un Yurtluğu'nu ziyaret eder.
1984 yılında Berlin Senatosu Çocuk Yazını Ödülü'nü kazanır. Gece Vardiyası ve Kara Ahmet Destanı Almanca, Yılanların Öcü ile Irazca'nın Dirliği Bulgarca basılır. Türkiye'de "Barış Derneği İkinci Davası"nda sanık olarak aranır. 1985 yılında Gece Vardiyası ile Alman Endüstri Birliği BDI'nin Yazın Ödülü'nü alır. Dünya Güzeli ve Saka Kuşları adlı Kitapları Türkçe ve Almanca olarak basılır. 1986 yılında Duisburg'ta öğretmenliğe başlar ve yurt dışında oluşan Türkiye Aydınlarıyla Dayanıma Girişimi'nin yönetiminde görev alır. "Duisburg Treni" adlı eseri basılır. Kopenhag'ta Dünya Barış Kongresi'ne katılır aynı yıl Koca Ren basılır.
1987 yılında Keklik romanı 20 öyküsüyle birlikte Rusça’ya çevrilip basılır. Londra’ya bir gezi yaparak Highgate’te Karl Marx’ın gömütünü ziyaret eder. Aynı yıl aralarında birçok yabancı dile çevrilen kitabının da bulunduğu 19 kitabı Yaşar Kemal, Orhan Kemal, Aziz Nesin, Halikarnas Balıkçısı, Mihail Şolohov, Ernest Hemingway, İvan Gonçarov, Tolstoy, Gogol, Panait Istrati gibi yazarlarla beraber gerekçe göstermeden yasaklanır. Aynı yıl Sakarca adlı eseri de Hollandaca ve Almanca olarak basılır. Türkiye – Yunanistan Dostluk Gelişimi’nin Avrupa’da kuruluşunda görev alır. Tiflis’te İlaya Cavcavadze’nin 150’nci doğum yıldönümü konferansına katılır.
1988 yılında İçerdeki Oğul’u oyun olarak tekrar yazar. A. Çetinkaya ile birlikte Fridan Halvaşi’nin şiirlerini Türkçe’ye çevirir; Kitap Eninde Sonunda adıyla Almanya’da basılır.
1989 yılında Kuru Ekmek romanını yazar. İçerdeki Oğul, Amersfoort Halk Tiyatrosu’nda oynanır. Şiirleri de Bir uzun yol adıyla basılır. Moskova’ya yeni bir gezi yaparak Nâzım Hikmet’in evinde ve arşivinde çalışır.
Baykurt ders vermeyi Pestalozzi Okulu’nda sürdürür. Şiirleri Hollanda’da “Vuurdoorns – Ateşdikenleri” adıyla basılır. 1991 yılında Ortaokul öğrencileri için, “KALEM – Schreiber” dergisini çıkarmaya başlar aynı yıl boynundan bir ameliyat geçirir. 1992 yılında, bugün Literaturcafé Fakir Baykurt adıyla varlığını sürdüren Duisburg Edebiyat Kahvesi'ni kurar. Bir Uzun Yol’un Almanca’sı “Ein langer Weg” adıyla çıkar. Yazar bu yıl bir de Çin gezisi ertesi yıl da Avustralya gezisi yapar. 1995 yılında Almanya’da öğretmenlik yaptığı çalıştığı Pestalozzi Okulu’ndan emekliye ayrılır. Öykü Kitabı bizim İnce Kızlar basılır ve 7 kitaptan oluşan Özyaşam öyküsünü bititir. 10 Mart'ta Devlet Tiyatroları Opera ve Balesi Yardımlaşma Vakfı tarafından “Fakir Baykurt’a Saygı Gecesi” düzenlenir. Bu yıl Yarım Ekmek romanı da yayımlanır. 1998 yılında Telli Yol öykü kitabı ile birlikte, “Özyaşam” dizisinin ilk cildi “Özüm Çocuktur” yayımlanır. Gezi yazılarının bir bölümünü Dünyanın Öte Ucu (Avustralya Gezi İzlenimleri) adıyla yayımlanır. Benli Yazılar deneme kitabıyla birlikte “Özyaşam” dizisinin ikinci ve üçüncü ciltleri (Köy Enstitülü Delikanlı; Kavacık Köyünün Öğretmeni) çıkar. 1999 Nisan genel seçimlerinde Özgürlük ve Dayanışma Partisi İzmir milletvekili Adayı olur. 11 Ekim 1999 Pazartesi günü tedavi gördüğü Almanya’da Essen Üniversitesi Kliniği’nde pankreas kanserine yenik düşerek ölmüştür.
