Uçuştan Uçuşa
Ursula K. Le GuinYazar:
Ursula K. Le Guin
Çevirmen:
Çiğdem Erkal
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 45 dk.
Sayfa Sayısı:
203
Basım Tarihi:
Eylül 2004
İlk Yayın Tarihi:
Temmuz 2003
Yayınevi:
Metis Yayınları
Orijinal Adı:
Changing Planes
ISBN:
9799753424836
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Yerdeniz'in yazarı Ursula K. Le Guin'den bu defa farklı dünyalara yapulan yolculukları anlatan, sıradışı bir kitap. Bir nevi seyahat rehberi. Sadece havaalanlarından çıkılabilecek bir yolculuk lakin bu yolculuk için uçağa lüzum yok!
Havaalanlarında yaşanan o eziyetli saatlerde, gergin bir ıstırap, hazımsızlık, bıkkınlık, ve hızlanan nabızlar yeterli bu boyutlar arası seyahat için.
Uygulamalı genetik bilimin mucizesi Islac halkı, sessizliği ile dikkat çeken Asonular, öfkeli Veksiler, Ansarların biyolojik döngüsü, kollektif rüyaları ile Frinliler, herkesin Kraliyet ailesinden olduğu Hengler, hiç uyumayanlar, ölümsüzler ve diğerleri...
Kitabın içindeki öyküleri farklı bakış açılarıyla değerlendirmekte mümkün...
Seçim sizin sevgili kitap dostlarım. :-)
Gerçek adıyla "Uçak Değiştirmek", Ursula K. Le Guin'in öyküden çok kültür ve antropoloji metinlerine dönüştüğü, onları andırdığı, öykü anlatmakla kültür anlatmak arasında dolaşıp durduğu metinler aslında.
Yazarın hakikaten kalburüstü hayâl gücünün hem gerçekten dünyalar kurmakta hem de bu dünyaları taşıyabilen ve bu dünyaları inandırıcı kılabilen bir dille edebiyatın çıtasını yukarılara taşıdığını anlamak için sadece Yerdeniz'i okumak yeter. Ama Le Guin, ne sadece Mülksüzler ne de Yerdeniz demek. Yazarın Türkçeye bence kitaba da uyan bir şekilde Uçuştan Uçuşa diye çevrilen bu öykü kitabı Sita Dulip adında bir yolcunun havaalanlarını farklı boyutlar arasında yolculuk yapmak için kullanabildiğini farketmesiyle başlayan bir boyutlar arası yolculuk anektodları, farklı boyutlarda karşılaşılan farklı insan ve diğer canlıların kurduğu topluluklar ve toplumlara dair ansiklopedik ve bazen de öykü tarzında bilgiler ve anlatılar içeren bir çalışma . Stanislaw Lem'in Yıldız Güncesi ve henüz bitiremediğim Siberya adlı kitaplarına benziyor. Ama Le Guin elbette kültürlere, geleneklere, inançlara ve insana odaklanıyor. Neresi ve nasıl bir yer diye sormak yerine nasıl yaşıyorlar ve kimler, neden böyleler sorusu ile adım atıyor Le Guin.
Geçen hafta okuduğum ve etkisini hâlâ üzerimden atamadığım, ayrıca siteye de hiç bir şekilde hakkını veremeden kendimce bir şeyler yazdığım Uçsuz Bucaksız adlı muazzam güzellikteki eserinin ardından Uçuştan Uçuşa daha düz, daha renksiz bir eser olarak kalıyor. Ama öte yandan yazar zaten daha yüzeysel olmayı kasıtlı olarak seçmiş gibi de görünüyor. Daha çok bir çeşit katalog oluşturmaya çalışmış gibi yazar. Bu anlamda eğer ki hedef bu idiyse hedefine ulaştığını söylemek gerekir. Yine de bazı yerlerde kendimi kitaba veremediğimi ve sıkıldığımı
Uçağın rötar yapması, havaalanında uzun bekleyişler hepimizin nefret ettiği durumlar. Ursula K. Le Guin bu bekleyişe yaratıcı bir çözüm getirerek bizleri havaalanlarından açılan kapılarla farklı boyutlara konuk ediyor. Yazar her boyut için farklı canlılardan oluşan farklı toplumlar oluşturmuş. 3-5 sayfalık öyküler için bunca ayrıntıyı sanırım sadece Ursula oluşturabilir. Kitap nispeten kısa olsa da çok yoğun bir içeriği var. Tam anlatılan boyuta alıştım derken öyküler bitiveriyor. Benim gibi iki günde bitireyim derseniz biraz sıkılabilirsiniz. Öyküler arası bağlantı olmadığından sindirerek okumak daha mantıklı olacaktır.
İslac’taki Bulamaç, Biyoteknoloji ve Genetik Mühendisliğinin kontrolden çıktığı bir boyut. İnsanlar kendi istekleri doğrultusunda diğer canlıların genetiği ile oynayıp hibrit türler ortaya çıkarmış. Haliyle doğanın bu duruma tepkisi de ağır olmuş.
Hennebetlerin Yanında İnsanın Yabancılık Çekmemesi, inanç ve varoluş üzerine yazılmış bir öykü.
Veksilerin Öfkesi, Kentaura benzeyen canlıların hüküm sürdüğü bir boyutu anlatıyor. Klanlar arası savaşlar, örf ve adetler güzel kurgulanmış.
Ansarların Mevsimleri, uzak bir yıldız sistemine ışınlandığımız bu boyuttaki canlıların yaşamı oldukça ilginç. Bu gezegende 1 yıl bizim zaman birimimizle 24 yıl sürüyor. 6 yılda bir mevsim geçişi yaşandığından Ansarlar baharın gelişiyle kuzeydeki yazlık topraklarına göç ediyor. Sonbahar geldiğinde de tekrar güneye şehirlerine dönüyorlar. Ritüele dönüşen göç ve Ansarların bu olaya bakışını okumak çok keyifliydi.
Frin’in Toplu Rüyaları, rüyalarını paylaşan bir toplumun yaşadıklarını anlatıyor. Frinliler gece uyuduklarında rüyaları birbirine karışıp ortak bir havuz oluşturuyor. Bu havuza çevredeki diğer canlılarda dahil oluyor. Çok ilginç bir öyküydü.
Hegn Soyluları, iki
Yerdeniz serisinden sonra okuduğum bir diğer Ursula kitabı… Yazarın diğer kitaplarında olduğu gibi hayalgücü ve kehanetler ön planda. Öykü şeklinde kısım kısım olduğu için okurken zorlanmadım. Yolculuklar sırasında çeşitli grup ve kabinelerin geleneklerini içeriyor.Yolculukta ya da sahilde keyifle okunacak bir kitap olmuş.
8/10
2018 15. kitabı
Yakın zamanda vefat eden yazar mesleğinin zirvesine çoktan ulaşmıştı. Bu kitapta ben yazarın ''hayal gücümün tükenmesinden, fikirlerimin bitmesinden korkmuyorum'' dediğini hissettim. Farklı boyutlar arasında gidip gelen karakterimizle bambaşka dünyaları geziyor, teknolojiyle inanılmaz değişen ve değişmeye devam eden toplum deformasyonlarına şahit oluyoruz. Beni en çok etkileyen genleriyle oynanan insanların insandan başka (balık, mısır, ağaç) üretebilmeleri oldu. Evet, çocuk yapmaktan bahsediyorum. İlginç detaylarla süslü ve sonunda ''Nasıl yani?'' sorusunu sormanızı sağlayan iyi bir kitaptı. Yerdeniz'den sonra Ursula okumak sıkıcı olabilir diye düşünmüştüm fakat tam tersi oldukça eğlenceydi.
Gezi kitabı görünümünde ütopik hikayeler. Kitabın anlattıkları aslında o kadar basit ve pratik farklılıklar ki buna rağmen insan hayatın neden bu kadar zor olduğunu anlamakta zorlanıyor. Cinsiyet, ekoloji, teknoloji gibi sorunlar ekseninde değişik dünyalara yapılan yolculuk izlenimlerinden oluşuyor.
Göçüp giden ama bize büyülü bir dünya bırakan, melankolik büyücüden kitap kaşiflerine bir armağan...
Aslında #yerdeniz serisini almıştım ama yazardan ilk okuduğum eser bu oldu. Sita Dulip, havaalanında rötar yapan uçağını beklerken boyutlar arası çeşitli ülkelere yolculuk yapabildiğini keşfeder. 1 hafta başka boyutta harcadığı zaman dünyamızda 2 saate filan denk gelir. Bu şekilde zamanın bükülmesinden yararlanmaya başlar. Diğer boyuttakiler de boyutlar arası seyahat edebiliyordur. Her boyutun gezi rehberi cinsinde tanıtımı yapılır.
Maalesef kitabı bitiremedim. Çok fazla fantastik dünya vardı. Her biri için ayrı bölüm ayrılmış, o dünyadaki halkın fiziksel görünüşü, sosyal yapıları, ilişkileri, duygusal yapıları, ekonomik kaynakları, doğa oluşumları filan her şeyden söz ediliyor. Hayal gücü sonsuz ama gelin görün ki bir sonraki bölüme geçiyoruz. Bütün kurulan düzene dünyaya hayal gücüne elveda diyoruz. İlk üç bölüm bu durum eğlenceli olsa da daha sonra hayal kırıklığı ve yorgunluk yaratıyor. Yani "al sana bir sürü dünya yarattım bak yaratabiliyorum" diye yazılmış gibi. Bir boyut üstüne bile koskoca seriler yazılabilir. Ama bir yerden sonra kurulan düzenleri dünyaları merak bile etmiyorsunuz. İlham almak için okunabilir onun dışında güzel bütünleşik bir hikaye sevenler hoşlanmayacaktır.
Bu arada kapak çok beğenildi. Niki de sain phalle diye bir artistin kolajı.
Havaalanında uçağın rötar yapmasıyla tesadüfen boyutlar arası yolculuğu bulan Sita Dulip, bu isimle anılan yöntemle on beş farklı boyuta yapılan yolculuk anlatılıyor. Kendi boyutumuzda süren on dakika diğer boyutlarda bir iki gün sürüyor.
Farklı boyutların iletişim tarzları, hayat biçimleri, değişik özellikleri, teknolojinin getirdiği zararlardan bahsediliyor. Başka boyutlarda Asonuların sessizliği; çocuklarda konuşanlara rastlanmasına rağmen yetişkinlerin konuşmaması buraya gelenlerin kendilerini eleştirmeden dinleyen birileri olmasının cazip gelmesi, belki ağızlarından önemli bir kelime çıkar beklentisinin büyülü etkisi,
Islac halkının genetik tasarımcıların genlerle oynaması sonucu vücutlarında mısır, balık gibi oranların bulunması,
Frinlerin gördüğü ortak rüyalar,
Veksilerin öfkeli yapıları hiddetli yaşamları,
Gyrlerin bazılarının kanatları olduğu halde uçmamayı tercih etmesi bazılarının özgürlüğü tercih edip uçma deneyimini yaşamaları...
Farklı dünyalar, farklı boyutlar kimi yerinde sanki gelecekte bizi bekleyen tehlikeler gösteriliyormuş gibi, kimi yerinde de başka gezegenlerde başka canlılar yaşıyor mu düşüncesine yanıtmış gibi bir his uyanıyor.
Beden dış dünyanın ıstırap verici darbeleriyle boğuşurken zihin, bulunduğu gerçeklikten kaçar ve düşlere dalar. Sıkıcı toplantılara, tıklım tıklım dolmuş yolculuklarına, uzun kuyruklara ancak bu şekilde dayanırız. "Sıkışmış beden aklın hürriyetini bilir ve ona değer verir".
Le Guin'in, “Uçuştan Uçuşa” kitabında tanımladığı “Sita Dulip” yöntemi aslında hepimizin bildiği, hatta büyük şehir insanının ustalaştığı bir kaçış yöntemi. Bizler tam olarak kitapta olduğu gibi başka boyutlara "kayıp" kısa tatillerle dinlenemiyor, bilmediğimiz dillerde “çevirmediğimiz” yardımıyla sohbet edemiyoruz ama otobüsün camından bakarken kendi kendine sırıtan birimizin, aslında başka bir boyutta eğlenceli anlar yaşadığını hepimiz biliyoruz.
Antropolojik bir yaklaşım açısıyla Le Guin, kurgu boyutlarının toplumlarını ve onların kültürlerini bizlere tanımlıyor. Aranızda bilim kurgu ya da fantastik kurgudan hoşlanmayanlar olabilir. Ama bu boyutların toplumları hayali olmakla beraber aslında bizim geçmişimizin, bugünümüzün ve geleceğimizin çarpıtılmış yansımaları gibidir. “Islac'taki Bulamaç”, günümüzün sınırlarını bilemediğimiz genetik mühendisliği bilimin korkulan sonuçlarını, “Büyük Saadet” ise, yerel özelliklerini kaybederek, turistik fabrikalara dönüşen kıyı kentlerini anlatıyor sanki. “Mahigul'un Kederli Hikayeleri” aslında bizim savaşlar, istilalar ve soykırımlar tarihimize çok benziyor ve Gy Uçanları, toplumlarımızın farklı kimlikleri dışlamasının ve kendini çoğunluğa rağmen ifade etmenin zorluklarını hatırlatıyor bana.
Ursula Le Guin'in feminist anlatımına, kızıl derili kültürüne ait öğelere, ekolojik kaygılarına ve yeni kültür, toplum ve ırk icatlarına bu kitapta da rastlamak mümkün.
Hava alanında geçirilen mide bulantılı ve bol sancılı nöbetlerden sonra farklı diyarlara gitmek ve orada bir süre kalmak.
Hayal gücü inanılmaz ama hikaye zayıf ve hatta yok bile denebilir. Sanırım bunu yazarın bir denemesi olarak kabul etmek lazım. Bana göre kitabı hava alanında gerçekten geciken bir uçağı beklerken canı sıkılınca iş olsun diye yazdı.
Biraz daha kurgu iyi bir hikaye ile birleştirilseydi keşke. Yinede her zamanki gibi tavsiye ederim. Kim okumamayı tavsiye edebilir ki?
Yazar Hakkında
Ursula K. Le GuinYazar · 71 kitap
Ursula Kroeber Le Guin (d. 21 Ekim 1929) ABD'li yazar. Bilim kurgu ve fantezi edebiyatının en önemli yazarlarından kabul edilen Le Guin, bu alanlardaki eserlerinin yanı sıra şiir, tiyatro, çocuk ve genç edebiyatı alanlarında da yazar ve çevirmen olarak katkıda bulunmaktadır. İlk romanı 1966 yılında yayımlanan Le Guin'in eserlerinde ağırlıklı olarak Jung'un, taoizimin, varoluşçuluğun ve yunan mitolojisinin etkileri görülmektedir. Yazar, başta Hugo ve Nebula olmak üzere pek çok ödülün sahibidir.
Yaşamı
Ursula Kroeber, ABD'nin Kaliforniya eyaletinde 1929 yılında dünyaya geldi. Antropolog bir babayla (Alfred Kroeber) psikolog ve yazar bir annenin (Theodora Kroeber) kızıdır. İsmini doğum tarihi olan Azize Ursula Günü'nden aldı. Ebeveynleri tarafından üç erkek kardeşi ile beraber kültürel çeşitlilik fikrinin hakim olduğu bir ev ortamında yetiştirildi. Massachusetts-Radcliffe College’da lisans eğitimini tamamladıktan sonra Columbia Üniversitesi'ni bitirdi ve yüksek lisansını “Fransa ve İtalya’da Orta Çağ ve Rönesans Dönemi Edebiyatı” üzerine yaptı. 1951’de tarihçi Charles A. Le Guin ile evlendi. Üç çocuk ve dört torun sahibi oldu. Le Guin 22 Ocak 2018'de Portland'daki evinde 88 yaşında öldü.
Edebiyat hayatı
Bilimkurgu türünde yazmaya 1960'li yıllarda başladı. İlk öyküsü 1962’de yayınlandı. Pek çok üniversitede ders verdi, çeviri, derleme ve makaleleri yayınlandı. Le Guin, 1969'da yazmış olduğu "Karanlığın Sol Eli" adlı romanıyla bilimkurgu dünyasının iki büyük ödülü olan Hugo ve Nebula ödüllerini aldıktan sonra ün kazanmıştır. Ayrıca, 1974'te yazmış olduğu ütopik bilimkurgu romanı Mülksüzler ile 1975'de yine Hugo ve Nebula ödüllerini almıştır. Bilimkurgu ve fantastik kurgunun yanı sıra şiir ve çocuk kitapları da bulunmaktadır.
LeGuin, teknolojik gelişmelerin değil, politika, toplumbilim ve psikolojinin öne çıktığı ve alternatif toplum biçimlerinin sorgulandığı bilimkurgu yaklaşımının en önemli temsilcilerindendir.
Eserleri arasında özellikle Yerdeniz Üçlemesi ve buna sonradan eklenen dördüncü, beşinci ve altıncı kitapla çok ciddi hayran kitlesine ulaşmıştır. Bu serinin 3. romanı olan "En Uzak Sahil" (The Farthest Shore) kitabıyla 1973 yılında Çocuk Kitapları için verilen ABD milli ödülü (National Book Award) kazanmıştır. 1990 yılında yeniden Nebula ödülünü Tehanu ile kazanmıştır.
Ana temaları
Temel feminist teoreme oldukça hakim olan Le Guin yazılarında teorisini gizlice vererek erkek okuru rahatsız etmez ve teoriyi okuyucuya gizlice zerk eder. Anarşist eğilimli ya da anaerkil toplumlar yaratmaktan çekinmez. Zaten hayatı boyunca asice hareket etmiştir. Kadınlar, Rüyalar, Ejderhalar adlı makale denemesinde, bir yazısında zamanında Playboy dergisinde bile yazdığını söylemektedir. Pek çok okuru için bilge bir kadın tiplemesi olan LeGuin Ged (Çevik Atmaca) karakteri ile de pek çok okurun kişiliğine etki etmiştir. Yüzüklerin Efendisindeki bilge ve ilk yaratılanGandalf'ın aksine (Gandalf Tolkien mitosunda ilk yaratılan ve kutsal olan maiardandır. Bkz. Güç Yüzüklerine Dair adlı Tolkien kitabı) LeGuin'in baş kahramanı Ged Gontlu bir keçi çobanı olarak başlayıp Roke adası büyücülerinin en büyüklerinden olmuştur. Yeraltı tanrılarının başrahibesi Tenar ise sıradan bir kadın olmayı tercih ederek kendini bulmuştur. LeGuin'in her kahramanı, her romanı bir süreç, bir değişim anlatır. Bilgeliği ve büyümeyi değişmekten korkmamakta bulur.
Le Guin'in karakterleri basma kalıp kahramanlardan uzaktır. Genç mükemmel kadın ve erkekler yaratmayan yazarın kahramaları genellikle yaşlı adamlar veya koca karılar, cılız, sakat veya tecavüze uğramış ve intikam peşinde koşamayacak kadar çaresiz çocuklardan oluşmaktadır. Bu haliyle Le Guin romanları çaresizliği, yaşama cesaretini vurgulayan mütevazi görünümlü gizli bir romantizim barındırmaktadır. Oldukça sık kölelikten bahseder. Öncelikle köleliği tüm şatafatlı sembollerinden arındırır. Köleleri, bir kölenin yalın ve itirazsız, itaatkar dünyasında her hangi bir şeyi sorgulama yeteneğinden yoksun insanlardır. İsyandan bahseder, ama yanlışlıkla köle sıfatı taşıyan soylu kurtarıcılardan yoksundur hikâyeleri. Kadınlık ve erkeklik, çocukluk ve erişkinlik, kölelik ve sahiplik gibi zıtlıklara vurgu yapmaktadır. Le Guin yalın ama şiddet dolu bir evreni yansıtır. Şiddeti adlandırmaktan çekinmez. Özgürlük ve cesaret dolu bir dili vardır.
Daha fazla bilgi için: tr.wikipedia.org/wiki/Ursula_K._...
