Frankenstein ya da Modern Prometheus
Mary Shelley
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 42 dk.
Sayfa Sayısı:
272
Basım Tarihi:
Ekim 2019
İlk Yayın Tarihi:
1818
Yayınevi:
Can Yayınları
Orijinal Adı:
Frankenstein or The Modern Prometheus
Orijinal Dil:
İngilizce
Orijinal Ülke:
Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı
ISBN:
9789750741449
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
83 diğer baskı · Tümünü Göster
Frankenstein ya da Modern Prometheus
10,9bin okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Ekim 2020 · 272 s.
Frankenstein
2.989 okunmaİthaki Yayınları · Nisan 2021 · 256 s.
Frankenstein ya da Modern Prometheus
1.381 okunmaCan Yayınları · Mayıs 2018 · 272 s.
Frankenstein
878 okunmaCan Yayınları · Aralık 2021 · 272 s.
Frankenstein ya da Modern Prometheus
612 okunmaCan Yayınları · Ekim 2019 · 272 s.
Frankestain
452 okunmaTibet Yayıncılık · 2020 · 304 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Tanrının tek görevi yaratmak mıdır?
Yoksa Tanrı yarattığı şeyin kaderinden sorumlu mudur? Peki sorumluluklarını reddederse ne olur?
Ya da sadece Tanrı mı yaratabilir?
Bu sorulara herkesin cevabı farklıdır eminim. Yazarımız 
Mary Shelley 'de bu sorulara kendi perspektifinden yaklaşmış ve ortaya, içine kendi cevaplarını serpiştirdiği bu eseri çıkarmış.
Frankenstein ya da Modern Prometheus
Ne demek Modern Prometheus? İncelemeye bu sorudan başlarsak bence çok daha iyi olur. O zaman başlayalım;
Kimdir bu Prometheus?
Prometheus; Yunan mitolojisinde insanın yaratıcısı ve ona ilim, irfan, koruma sağlayacak olan ateşi Olympos'tan çalıp insana veren ve bu yaptıkları ile Zeus'un gazabı ile tanışıp sonsuza kadar sürecek olan ceza ile cezalandırılan bir Titandır.
Peki ya Frankenstein?
Hepimiz Frankenstein ismini duymuşuzdur ama ismi duyduğumuz zaman korku filmlerinin en meşhur yaratıklarından biri gelir aklımıza ama hepimiz tam da bu noktada yanılırız. Çünkü aslında Victor Frankenstein Cenevre'li bir bilim insanıdır. Küçük yaşlarda bilime ve doğaya kafayı takmış, sırların gizemini çözmeyi eskilerin sanatı Simya'da aramış ama sonra yönünü modern bilime yöneltmiş en sonunda ise tüm eski ve yeni bilgilerini birleştirip, cansız bir bedeni hayat ateşi ile doldurmayı başarmış çılgın ama başarılı bir bilim insanıdır.
İşte Frankenstein tam olarak, bir canlıya verdiği hayat ve o hayatın var olduktan sonraki sorumlulukları bakımından tam olarak Prometheus'un modern kopyasıdır.
Peki Tanrı'ya öykünmenin cezasız kalacağını mı zannettiniz?
Ya da başka bir deyişle yaratmanın cezası nedir?
Prometheus insanı yaratıp, Olympos'tan ateşi çalıp insana sunduğu için; Kafkas dağının zirvesine zincirlenip, her gün, Zeus tarafından görevlendirilen kartal tarafından karaciğerinin canlı canlı yenilmesine ve her gece tekrardan
Mary Shelley 'de bu sorulara kendi perspektifinden yaklaşmış ve ortaya, içine kendi cevaplarını serpiştirdiği bu eseri çıkarmış.
Frankenstein ya da Modern Prometheus
Ne demek Modern Prometheus? İncelemeye bu sorudan başlarsak bence çok daha iyi olur. O zaman başlayalım;
Kimdir bu Prometheus?
Prometheus; Yunan mitolojisinde insanın yaratıcısı ve ona ilim, irfan, koruma sağlayacak olan ateşi Olympos'tan çalıp insana veren ve bu yaptıkları ile Zeus'un gazabı ile tanışıp sonsuza kadar sürecek olan ceza ile cezalandırılan bir Titandır.
Peki ya Frankenstein?
Hepimiz Frankenstein ismini duymuşuzdur ama ismi duyduğumuz zaman korku filmlerinin en meşhur yaratıklarından biri gelir aklımıza ama hepimiz tam da bu noktada yanılırız. Çünkü aslında Victor Frankenstein Cenevre'li bir bilim insanıdır. Küçük yaşlarda bilime ve doğaya kafayı takmış, sırların gizemini çözmeyi eskilerin sanatı Simya'da aramış ama sonra yönünü modern bilime yöneltmiş en sonunda ise tüm eski ve yeni bilgilerini birleştirip, cansız bir bedeni hayat ateşi ile doldurmayı başarmış çılgın ama başarılı bir bilim insanıdır.
İşte Frankenstein tam olarak, bir canlıya verdiği hayat ve o hayatın var olduktan sonraki sorumlulukları bakımından tam olarak Prometheus'un modern kopyasıdır.
Peki Tanrı'ya öykünmenin cezasız kalacağını mı zannettiniz?
Ya da başka bir deyişle yaratmanın cezası nedir?
Prometheus insanı yaratıp, Olympos'tan ateşi çalıp insana sunduğu için; Kafkas dağının zirvesine zincirlenip, her gün, Zeus tarafından görevlendirilen kartal tarafından karaciğerinin canlı canlı yenilmesine ve her gece tekrardan
Genç bilim insanı Victor Frankenstein, ölü beden parçalarını birleştirerek yapay bir varlık yaratmayı başarır. Ancak yaratık gözlerini açtığı anda, Victor korkuya kapılıp onu terk eder. Yaratık, yalnızlık, dışlanma ve gördüğü şiddet yüzünden acımasızlaşır. Victor’dan kendisine bir eş yaratmasını ister; reddedilince intikam hırsıyla Victor’un sevdiklerini teker teker öldürür.
Sonunda hem Victor hem de yaratık, kuzeyin buz çöllerinde birbirini yok eden iki trajik figüre dönüşür.
Mary Shelley
Frankenstein ya da Modern Prometheus
Mary Shelley
Frankenstein ya da Modern PrometheusGöremeyenlerin Gördüğü, Görenlerin Göremediği..1000Kitap
Mary Shelley’nin Frankensteinı bana hep bir “canavar hikâyesi” gibi anlatılsa da, romanı okurken bunun aslında insanlığın en kırılgan hâline tutulmuş bir ışık olduğunu hissettim. Shelley daha 18 yaşındayken yazdı bu hikâyeyi. O yaşta annesinin kaybını taşıyan, toplumdan dışlanan bir ilişki yaşayan, özgürlüğün ve acının iç içe geçtiği bir dünyada büyüyen genç bir kadının kaleminden çıkmış olması bana çok dokundu. Gençliğinin kırılganlığı romandaki her duyguda hissediliyor.
Zaten Shelley romanın alt başlığına “Modern Prometheus” demiş. Bu çok büyük bir iddia ve bence tamamen haklı bir iddia. Antik mitolojide Prometheus, tanrıların ateşini çalıp insanlara veren, yani yaratıcı güce meydan okuyan bir figürdür. Ve bunun bedelini ağır bir şekilde öder: zincire vurulur, acı çeker, pişmanlıkla baş başa bırakılır. Victor Frankenstein da modern çağın Prometheus’u. Ateşi değil ama yaşamın sırlarını çalıyor. Tanrısal güce uzanıyor… ve Prometheus gibi o güçle ne yapacağını bilemiyor. Yarattığı hayata sorumluluk gösteremiyor. Prometheus’un zinciri burada Victor’un vicdanı oluyor; onun cezası da kendi korkuları ve pişmanlıkları.
Ama bence “modern Prometheus” benzetmesi yalnızca Victor’a değil, yaratığa da dokunuyor. Çünkü Prometheus’un insanlara verdiği ateş, ışık ve bilgi, yaratığın içinde başka bir şekilde parlıyor: öğrenmeye aç, duygu dolu, sevgi arayan bir ruh… Ama tıpkı Prometheus’un insanlar tarafından yanlış anlaşılması gibi, yaratık da insanların korku dolu bakışlarıyla yargılanıyor.
Kitapta beni en çok vuran sahneler ise yaratığın bir aileye sığındığı ve onları sessizce izleyerek “insan olmayı” öğrendiği dönemdi. Ahırlarında saklanıp kendini geliştirmesi, hayata tutunmaya çalışması o kadar masumdu ki… Ve yaşlı, kör adamla konuştuğu an… Kör adam, yaratığın yüzündeki
Kült eserlerden olan Frankenstein konusundan dolayı yıllarca ön yargılı olduğum bir kitaptı, ancak okuduktan sonra bayıldığım bir eser oldu.
Kadavralar ve ölü bedenler üzerinde deneyler yapan Dr. Victor Frankenstein ölü bedenden canavar yaratır, ancak canavarın kaçması üzerine, korku ve vicdan azabı çekmeye başlıyor. Yazar, Victor'ın psikolojisini ve bunalımlı ruh halini harika betimlemiş bu bölümlerde. Canavar ise insanlarla iletişim kurmaya çalışıp, hayatı öğrenmeye çalışıyor ama dış görünüşünden dolayı sürekli reddediliyor. Bundan dolayı canavar, insanlara karşı kin ve nefret etmeye başlayıp Victor'dan intikam almaya başlıyor.
Mary Shelley dönem itibariyle harika bir konu ve kurgu ortaya koymuş; kitabın üç farklı kişinin gözünden anlatılması edebi şölen oldu benim açımdan. Dış görünüşün ve dışlanmanın insanı nasıl yoldan çıkarabileceğini harika bir anlatımla aktarmış Mary Shelley. Yer yer hüzün, yer yer de korku-vahşet temalı harika bir kitap oldu benim açımdan.
Deniz ve gemiler bana hep Jack London 'dan Martin Eden'ı hatırlatırdı, artık denizde bir gemide anlattığı hikayesi ile beni kitaba bağlayan Victor Frankenstein da Martin'e eşlik edecek. Kitabın başlarında ana kahraman Walton sandım. Victor ile denk gelmesi Victor Frankenstein'ın hayat hikâyesi bilime olan ilgisi yarattığı canavar ve yaratığın aldığı tepkiler ile değişimi bir bütünü oluştururken kitap okuyucusunu kolaylıkla kendine bağlamayı beceriyor. Victor’ın yaşadığı suçluluk psikolojisi yaratığı yaratığın özünde iyi olmasının yanlızlaştırılıp dışlandıktan sonra edindigi duygular kitabın bir psikolojik roman olduğu sonucuna ulaştırdı beni. Mary Shelley’nin yalın sade bir dille ile ayrıntılara gereği kadar yer vererek olayları anlatması okuyucusunu kitaba bağlamasında etkili oluyor. Okurken zevk aldığım kitapların arasına hoşgeldin Frankenstein
Frankenstein ya da Modern Prometheus... Alanında ilk oluşunu hakkıyla temsil etmiş nadide bir serüvendi benim için. (Ilk bilim kurgu eseri kendisi) Gerek kurgusunda ki özgünlük gerekse edebi tadıyla eşsizdi. Olay akıcılığında hiçbir soru işareti bırakmamış tüm taşları hakikat pençesinde eritilmişti. Itiraf etmeliyim ki negatif yorumlara karşılaşmış gardımı alarak bu yolculuğa çıkmıştım ancak kitap bitiminde kendime nasıl beğenilmez ki sorularını sormadan edemedim. Yol boyunca duygusal yoğunluk zirvedeydi ve bunu takiben duygu geçişleri harika kurgulanmıştı. Kendi beğeni düzeyimle söylemeliyim ki kesinlikle şans verilmesi gerektiğine inandığım kitaplar arasına girdi.
Tanrı ile yüzleşme
Şayet bizi yaratanla tanışma imkânımız olsaydı, ona hangi soruları sorar, hangi taleplerde bulunurduk? Aldığımız yanıtlar tatmin edici olmaz, verilen sözler tutulmazsa bizler ne kadar ileri gidebilirdik? Roman, okuru bu sorular üzerinde düşünmeye zorluyor. Hikâyenin fantastik kurgusu ayrıntılandırılmamış, ikna edicilikten uzak; daha çok alegorik bir anlatı niteliği taşıyor.
Tanrı ile kulları arasındaki adaletsizlik, yaratıcının bizleri var ettikten sonraki sorumlulukları ve yalnızlık teması üzerinden şekillenen bir öykü olarak yorumladım.
Her insan yazgısından şikâyetçidir; bunu değiştirmeye cesaret edemeyenler ise suçu başkalarında arar.
Frankenstein dendiği zaman herkesin aklına o çirkin ve korkutucu olduğu söylenen yaratık gelir. Ama aslında Frankenstein, o canavarı yaratan doktorun adıdır. Doktor Victor Frankenstein. Ya da belki de asıl canavar odur, bilemeyiz...
İnsanın yaratma isteği ve arzusu, yaratılanın herkesten ve her şeyden farklı olması, bu farklılığın insanlar üzerinde yarattığı korku ve tiksinme, yaratığın istenme arzusu ve bu gerçekleşmeyince ortaya çıkan intikam arzusu gibi birçok insani kavram, duygu ve düşünce o denli derin işlenmişti ki okurken elimden bırakamadım kitabı. Her şeyiyle muazzam bir edebi eserdi, hem kendi dönemi hem günümüz için çok önemli bir eser olduğunu düşünüyorum.
Kitabı ve yorumumu nacizane retorik bir soruyla noktalıyorum. Asıl canavar olan yaratan mıdır, yaratılan mı?
FRANKENSTEİN CANAVARIN ADI DEĞİLMİŞ2023 Okuma Raporları
İnsanın onu yaratanla konuşma fırsatı, ona yaratılışının amacını, arzularını, sitemlerini söyleme şansı hiç olmamıştı.
Frankenstein bir insandı ve ne yarattığını biliyordu. Yaratığı da yaratıcısını tanıyordu. Dolayısıyla ondan insanların tanrıdan dileyebileceği her şeyi isteyeceğini biliyordu. Yaratılışındaki eksikliklerin sorumlusu oydu çünkü.
Victor Frankenstein' ı okurken içinde bir yerlerde Raskolnikovu gördüm sanki. Her ne kadar Suç ve Ceza çok sonraları yazılan bir kitap olsada. İkisinde de benzer arzular vardı. Herkesten farklı olup, hiç kimsenin yapamadığını yapıp dünya için değerli şeyler başarabileceklerine inanıyorlardı. Ve ikisinin de umutları hüsranla sonuçlanmıştı. Frankenstein, herkesten farklı olduğu düşüncesiyle yaptıklarını şu sözlerle ifade ediyordu kitapta;
" Daha çocukluğumdan itibaren büyük ümitler ve yüce şeyler başarma azmi aşılanmıştı bana fakat nasıl da mahvolmuştum."
Bir yerde bunlar varken diğer tarafta acı ve ıstıraba mahkum edilen yalnız bir yaratık vardı. Kitabı okuyana kadar Frankenstein'ı yaratığın adı, kötü olanın adı, sanardım. Evet benim için hala kötü olanın adı. Onu yalnız ve çirkin yaratan, ıstırap dolu bir hayata mahkum eden Yaratıcısı'nın ismi.
Her şeye katlanılabilir baş edilebilir ama ya yalnızlığa. İşte en zoru O' dur bu hayatta.
Filmlerin dizilerin kötü korkunç canavarı, özünde iyi ama dışlandığı ve yalnızlaştığı için erdemini yitiren bir yaratıktı.
Ve sitemini yaratıcısına şu sözlerle dile getirmişti;
"Yeterince çekmedim mi ki sefaletimi artırmaya kalkıyorsun? Yaşamım yalnızca ıstıraptan ibaret olsa da benim için değerlidir ve kendimi savunurum. Unutma! Sen beni kendinden daha güçlü kıldın; boyum senden daha uzun eklemlerim seninkinden daha çevik. Ama sana uyup sana karşılık vermeyeceğim. Ben senin yaratığınım ve
Mary Shelley’nin Frankenstein adlı eseri, yüzeyde bir korku romanı gibi görünse de, aslında çok daha derin anlamlar barındıran bir eserdir. Kitabı elime aldığımda klasik bir canavar hikayesi bekliyordum. O yüzden kitabı ilk elime aldığımda bir hayal kırıklığı yaşadım. Ancak kitabı okudukça iç içe geçmiş ahlaki ve felsefi sorularla karşılaştım. Bilimsel hırsın kontrolsüzlüğü, sorumluluk, toplumdan dışlanma ve insan doğasının karanlık tarafları romanın merkezinde yer alıyor. Eğer siz de kitabı klasik bir korku hikayesi okuma amacıyla okumayı düşünüyorsanız, Frankenstein’ın sizi bu beklentiyle tam olarak tatmin etmeyeceğini bilmelisiniz.
Eserdeki asıl “kötü” karakterin Victor Frankenstein olduğunu düşünüyorum. Yaratığını terk ederek hem ona hem de masum insanlara büyük zararlar vermesi, sorumsuz birisi olarak hareket ettiğini gösteriyor. Victor, yarattığı canavarın suçlarını değil, kendi sorumluluklarını reddeden biri. Onun bencilliği ve ihmalkarlığı, birçok masum insanın ölümüne sebep olurken, kendisini masum bir kurban gibi göstermeye çalışması trajedinin asıl kaynağıdır. Frankenstein, yalnızca bir korku hikayesi değil; insanın karanlık doğasını sorgulayan bir yapıttır.
Yazar Hakkında
Mary ShelleyYazar · 14 kitap
1797 yılında Londra'da doğdu. Babası William Godwin, radikal siyasal görüşleriyle tanınan bir yazar, annesi Mary Wollstonecraft ise dönemin etkili bir kadın hakları savunucusuydu. Annesi doğumu sırasında ölünce, babası tarafından büyütüldü ve doğal olarak ondan ve arkadaş çevresinden oldukça etkilendi. Bu şartlar altında edebiyat ve felsefe'nin başlıca ilgi alanları olması kaçınılmazdı. Çocukluğunun büyük bölümünü kitap okuyarak, hikayeler yazarak geçiren Mary 1814'de, dönemin en gözde romantik şairlerinden Percy Bysshe Shelley'e aşık oldu. Percy Shelley'in evli olması nedeniyle İsviçre'ye kaçmak zorunda kaldıklarında Mary henüz 17 yaşındaydı. Babası William Godwin bu ilişkiye karşı çıktı. İki sevgili, Percy'nin eşinin 1816'da ölümünden sonra Londra'ya dönüp evlenebildiler. Ardından İtalya'ya yerleştiler.
Frankenstein'in düşüncesi; Mary'de, 1816 yazında yarı uyanık olarak gördüğü bir kabus sebebiyle oluştu ve hikayeyi geliştirmesi için eşi tarafından desteklendi. Frankenstein ya da Modern Prometheus 1818 başlarında yayımlandı. Romanın doğuşunda, İngiltere'deki sanayi devriminin, Locke ve Hobbes gibi düşünürlerin etkisini de görmek mümkündür. 1822 yılında eşini bir tekne kazasında kaybeden Mary, Londra'ya döndü ve 1851 yılında ölünceye kadar profesyonel yazarlık yaptı. Frankenstein; kuşaktan kuşağa bir korku klasiği olarak aktarılsa da, öyküde doğrudan korkuya yapılan bir gönderme yoktur aslında. Katil, canavar denilen yaratık ve yaratıcısı Dr. Frankenstein kurbandır aslında. Modern çağa ve rasyonel aklın egemenliğine karşı romantik başkaldırının metaforudur onlar. Yani toplum dışına itilen, kendi savaşını veren ve bu savaşta yenilen farklı insanların acıklı öyküsüdür.
Daha çok Frankenstein ile anılan Mary Shelley ayrıca, Lodore, Falkner (1837), Perkin Warbeck ve insanlığın yavaş yavaş yok oluşunu inceleyen ve 1826'da yayımlanan apokaliptik bir roman olan The Last Man'in de yazarıdır.
