Kâtip Bartleby
Herman Melville
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 2 dk.
Sayfa Sayısı:
72
Basım Tarihi:
Kasım 2016
İlk Yayın Tarihi:
Aralık 1853
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
Orijinal Adı:
Bartleby, The Scrivener A Story of Wall-Street
Orijinal Dil:
İngilizce
Orijinal Ülke:
Amerika Birleşik Devletleri
ISBN:
9786053328681
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Ciltli
Diğer Baskılar
44 diğer baskı · Tümünü Göster
Katip Bartleby
9,8bin okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Ocak 2022 · 50 s.
Katip Bartleby
1.819 okunmaCan Yayınları · Aralık 2019 · 64 s.
Katip Bartleby
590 okunmaKırmızı Kedi Yayınevi · Mayıs 2016 · 76 s.
Yazıcı Bartleby
355 okunmaİletişim Yayıncılık · Haziran 2018 · 91 s.
Katip Bartleby
333 okunmaKırmızı Kedi Yayınları · Mayıs 2018 · 80 s.
Bartleby
277 okunmaCumhuriyet Yayınları · 2000 · 43 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Alışılmış, sıradan, daima sorunsuz işleyen bir çarkın uyumsuz ve farklı bir dişlisidir. Bartleby, kendisinin tam aksine her şeyi bir robot misali yapan insanların arasında çalışır. Bu insanların karakteri çözülmüş, sıradan ve ne yapacakları bellidir. Modern dünyada, modern insanın hiçbir şeyi sorgulamadan, görev bilinciyle her şeyi yaptığı bir çağda onun bu hali, bir anlamda bireysel bir direnişin hikâyesidir. O, kendisine diretilen işlerin önüne kalın bir duvar örerek kişiliğini ortaya koymaya, varlığını anlamlandırmaya çalışır.
“Yapmamayı tercih ederim" cümlesi, bütün bunları reddettiği meşhur cümlesidir. Toplumun bize sunduğu mecburiyetleri, görevleri bu üç kelimelik cümlesi ile reddeder. Düzene karşı çıkan adamın bu amaç uğruna nasıl kendi özüne döndüğü çok güzel bir şekilde anlatılmıştır. Bartleby de her pasif direnişçi gibi en sonunda yok olur.
YAPMAMAYI TERCİH EDERİMDünya/Modern Klasik
Sayfa sayısı az ama içeriği dopdolu bir kitap okudum. Herk kelimesi ayrı hisler uyandırıyor insanın içinde. Bir avukatın yanında işe başlayan bir Kâtip Bartleby... İşe girdiği ilk zamanlar sıkı sıkı çalışan Kâtip Bartleby, bir süre sonra yazmak dışında bir şey yapmadığı gibi yazma işini de bırakır. Avukat hiçbir şey yapmayan bu adama ilkinde kızsa da ona acır ve sesini çıkarmaz. Daha sonra işler kızışınca ve avukat itibarının lekeleneceği düşüncesiyle Kâtip Bartleby'den kurtulmanın yolunun yazıhaneyi taşımakta ve Kâtip Bartleby'i de yazıhanede bırakmakta bulur. Ama oraya taşınan yeni kiracılar da Kâtip Bartleby'den şikayetçi olunca, Kâtip Bartleby avukatımızın yine eline kalır.
Verilen her iş için "Yapmamayı tercih ederim" diyen Kâtip Bartleby'in kısa ama özel hikayesi beni çok duygulandırdı. Bu kısacık eserden bu kadar güzel bir hikaye çıkacağını düşünmemiştim.
Mutlaka okuyun.
Okurken resmen adamın sabrı, iyi niyeti beni daralttı, kendisi için hiç bişey yapmayan insanlar için ne çok kendimi bende yormuşum diye düşündüm.Ne çok boş emek, boş çaba harcamışım hiç gerek yokmuş.O zaten iyi olmak, yapmak istese yapardı, kimse istemediği sürece değişmez.Bartleby ne diyor " yapmamayı tercih ederim" evet onun tercihi bu , ben neden onun tercihini değişmek için yıpratıyorum kendimi, tercih edebiliyorsa, sonuçlarına da katlanması gerekir.....
"Vücuduna merhem olabilirdim, ama ona acı veren vücudu değil, kederli ruhuydu ve ruhuna ulaşamazdım."
"Hassas biri için merhamet nadiren ıstırapsızdır.Sonunda böyle bir acımanın aman aman bir fayda sağlayamayan ağı kavrandığı zaman sağduyu akla bundan kurtulmasını söyler."
“Yapmamayı Tercih Eden” Adam: Kâtip Bartleby
Puan vermedi
Herman Melville’in Katip Bartleby adlı kısa romanı, ilk bakışta Wall Street’te geçen sıradan bir büro hikâyesi gibi görünse de, satır aralarında çağın yabancılaşmış bireyini, kapitalizmin insanı öğüten doğasını ve modern dünyanın ruhsal çöküşünü ustalıkla işler. Bartleby, çalışkanlığın ve uyumun değerli sayıldığı bir dünyada hiçbir şey yapmamayı “tercih eden” bir adamdır. Ne isyan eder, ne açıkça karşı çıkar; sadece geri çekilir, susar ve kayıtsızlıkla direnir.
Melville’in anlattığı dünya, mekanikleşmiş bir düzenin yansımasıdır. Karakterler belirgin rollerle çizilmiştir: Sabahları verimli, öğleden sonra tembel olan Hindi; sabahları huysuz, öğleden sonra çalışkan olan Kerpeten; ve görevden ibaret bir gölge olan Zencefilli Adam. Bu döngüsel yapının ortasında Bartleby, düzene hiçbir katkı sunmayan ama onu sarsan bir varlık olarak belirir. Onun varlığı, sistemin işleyişine dair rahatsız edici sorular uyandırır. Çalışmaması kadar, geçmişinin olmaması ve hiçbir yere ait görünmemesi de anlatıyı tekinsizleştirir. Bartleby, aidiyetsizliğin ve anlam boşluğunun bir figürüdür.
Anlatıcının değişimi bu hikâyenin en sarsıcı yönlerinden biridir. Başta sadece işlevselliği gözeten, merhameti sistem içinde tanımlayan bir adamken, Bartleby’nin durgunluğu karşısında kendi vicdanıyla yüzleşmeye başlar. Yardım etmeyi dener ama sınırları sistemin sınırlarıdır. Sonuçta Bartleby’nin kendini yok eden pasifliği, anlatıcının (ve okuyucunun) ahlaki konforunu yerle bir eder.
Bartleby’nin “Yapmamayı tercih ederim” cümlesi, yalnızca bir kişisel tercih değil; anlamını yitirmiş görevlerin, ruhsuz iş hayatının ve bireyin ezilmişliğinin bir özetidir. Melville bu cümleyle yalnızca bir karakter yaratmaz; modern çağın suskun çığlığını dile getirir.
Ve Kâtip Bartleby’den geriye şu soru kalır:
İnsanın
Kâtip Bartleby, edebiyat,romanEdebiyat & Roman
İki ayrı hikaye vardı kitabın içinde ikisinde de insanların gerçek yüzlerinin ne olduğunun ortaya çıkmasıyla kadar emin olamama durumları var.o zamana kadar olaylar zincirlerindeki izlenimlerin,detayların,olayların sıralanışı ve hbu durumdaki iyinin sabiri inanın ben de yok. Sürekli evet kötü işte bunlar kötü adamı öldürecekler,haksızlık bu dediğim ikinci hikâyede ki Benito Cerano sonunda kurtuluyor ben de rahatlıyorum. Ne güzel bir mücadeleyi.tavsiyemdir kısacık iki öykü.Birbirinden ilgi çekici Kâtip Bartleby çok ilginç bir karekter hem ihtiyacı var ise,hem de patronuna hayır diyebiliyor,patron olan avukat iyilik yapip her defasında merhamet ediyor fakat başına dertler açıyor ugrasilacak bir sürü olay oluyor boşuna enerji kaybı yapıyor kendine,neden.cunku yanında çalışanına hayır diyemiyor.İstikrarli olmak psikolojik saglamlilik gerektiriyor bence kâtip Bartleby sağlam bir adammış.Degisik bir hikayeydi.oneririm.
Görmüş geçirmiş ve gençliğinden beri en iyi hayat en kolay hayattır inancına derinden bağlı bir avukatın "yapmamayı tercih ederim" diyen varsayımlardan çok tercihlerin adamı Bartreby'yi işe almasıyla bu inancının ve hatta hayatının temellerinden sarılmasını konu alan kısa kitabımızda bir reddedişin, bir direnişin ve insanın kendisi olarak kalma iradesinin ölümsüz simgesine şahitlik edeceksiniz....
Bu kitap efsunlu...
Bu kitaba, kitabın kendi mottosuyla karşılık verip İnceleme "yazmamayı tercih ederim" çünkü, hislerimi yazmayı tercih ediyorum.
Aslında tercihlerimin adamı değilimdir. (Adam olmadı sanki, madâm mı deseydim acaba)
Çünkü çoğu yaşadığım şey, benim tercihim değildi. Kimi zaman iki seçenek arasında kalacak kadar bile bir tercih hakkım olmadı. İnsanın kendi hayatı ile alakalı karar vermesi bir ihtiyaçtır, lüks değildir. Hani şu varoluş lakırtısı vardır ya, işte insan varoluşunu sorguluyorsa şayet, kendi hayatında söz hakkı olmalı. İşte benim söz hakkım olmadı, su aktı yolunu buldu bu yüzdendir varoluşumu sorgulamayışım. Gelmişiz gidiyoruz işte...
Bunun için kimseyi suçlamıyorum. Kendim de arıyorum hatayı. Neden Katip Bartleby kadar cesur değildim ya da inatçı ya da arsız belki de yüzsüz... Hâlbuki amirim, görevim olmayan sorumlulukları üstüme yüklediğinde "yapmamayı tercih ederim" diyecek kadar cesaret ya da babam şehir dışına okula gidemezsin dediğinde "gitmeyi tercih ederim" diyecek kadar bir kararlılık ya da annem, bir gün evleneceksin, çift çizgi yapma, öğren artık ütü yapmayı dediğinde "öğrenmemeyi tercih ederim" diyecek kadar da yüzsüzlük yeterdi bana.
Katip Bartleby gibi pasif bir direniş yapmam lazımdı ama ben, pasif kısmını aldım direnmeyi unuttum ve amirimin angarya işlerini yapmaya devam ettim, şehir dışına okula gitmedim yaşadığım şehirde okul kazandım, ütü yapmaya gelince de hâlâ çift çizgi yapıyorum bazen üç çizgi olduğu bile oluyor. İnsan, tercih etmediği şeyleri yapmakta pek başarılı olamıyor sanırım. Belki yapmayı tercih ettiğim şeylerde de başarısız olacaktım ama en azından kendi tercihim olmuş olacaktı.
Bu kitap efsunlu demiştim. Öyle bir etki bıraktı ki ben de varoluş sancısı çekiyorum adeta. :) Daha ilk sayfasından
Tercihler·64 syf.·Edebiyat
7/10
2024 21. kitabı
1850 lerde bir avukatın yanına aldığı katip Bartleby... Birçok esere de ilham olan ilginç karakterli ve hakkında çok az şey bilinen katibin tercihleri ve patronu arasında geçen ilginç kısa hikayesi... Sonu beklendiği gibi olmayan hikayeyi bitirdikten sonra kendi iş yaşantınızı sorgulayacağınıza kesinlikle eminim...
Yaşam bir tercihler serüvenidir!Edebiyat
İstemediğimiz halde aman kırılmasın, gönlü hoş olsun, mutlu olsun diye şu hayatta başkaları için ne çok şey yapıyoruz. Bir liste çıkarmaya kalksak sayfalar almaz. Çoğu zaman neden “hayır” diyemedim diye boğazımız düğümleniyor, kalbimiz sıkışıyor. Kendi iç sesimizle konuşup duruyoruz. Farkında olmadan yapmak istemediklerimiz üzerinden kimlik ve kişiliğimizin binasını inşa ediyoruz. Böylece kendimizi değil adeta başkalarının isteklerini yaşıyoruz. Yapmak istemeyip de yaptıklarımızı bir ömür boyu sırtımızda taşıyor ve altında ezilip kalıyoruz.
• • •
Herman Melville’nin kaleme aldığı “
Katip Bartleby”nin hikâyesini okurken tüm bunları düşündüm. Wall Street’de bir avukatlık bürosunda çalışan kâtip Bartleby’in hikâyesi patronunun ondan istediği bir işi “yapmamayı tercih ederim” sözünü söylemesiyle başlıyor. Bu öyle bir söz ki o güne kadar duymaya hiç alışmamış patronunu önce şoke ederek öfkelendiriyor, ardında da çaresiz bırakarak büyülüyor. Bartlebey’in hikâyesi bununla bitmiyor elbette. Onun “yapmamayı tercih ederim" sözüyle başlayan hikâyesi, sonra “çalışmamayı”, “gitmemeyi” ve en sonunda da “yememeyi” tercih ederim sözleriyle devam ediyor.
• • •
Gerçekten de Bartleby’nin hikâyesi, ailemizde, iş ve günlük hayatımızda yapmak istemeyip de yaptığımız şeylerin muhasebesini yapmak, özellikle iş yerlerinde yaşanan örtülü pasif direnişlerin nedenlerini anlamak, pasif direniş karşısında insanın nasıl aciz kalabileceğini görmek, iş yerlerinde yaşanan mobbingin insanı nerelere sürükleyebileceğine şahit olmak için çok etkileyici bir eser. Tüm bunlardan öte kurallarıyla, değerleriyle ve teknolojisiyle bizleri kuşatan modern yaşamda gerçek özgürlüğün ne olduğunu sorgulamak açısından da muhteşem bir eser. Doğrusu Bartleby’in hikâyesini okurken gerçek özgürlüğün aslında yapmak istediklerimizi yapmaktan
Herman Melville’nin kaleme aldığı “Katip Bartleby”nin hikâyesini okurken tüm bunları düşündüm. Wall Street’de bir avukatlık bürosunda çalışan kâtip Bartleby’in hikâyesi patronunun ondan istediği bir işi “yapmamayı tercih ederim” sözünü söylemesiyle başlıyor. Bu öyle bir söz ki o güne kadar duymaya hiç alışmamış patronunu önce şoke ederek öfkelendiriyor, ardında da çaresiz bırakarak büyülüyor. Bartlebey’in hikâyesi bununla bitmiyor elbette. Onun “yapmamayı tercih ederim" sözüyle başlayan hikâyesi, sonra “çalışmamayı”, “gitmemeyi” ve en sonunda da “yememeyi” tercih ederim sözleriyle devam ediyor.
• • •
Gerçekten de Bartleby’nin hikâyesi, ailemizde, iş ve günlük hayatımızda yapmak istemeyip de yaptığımız şeylerin muhasebesini yapmak, özellikle iş yerlerinde yaşanan örtülü pasif direnişlerin nedenlerini anlamak, pasif direniş karşısında insanın nasıl aciz kalabileceğini görmek, iş yerlerinde yaşanan mobbingin insanı nerelere sürükleyebileceğine şahit olmak için çok etkileyici bir eser. Tüm bunlardan öte kurallarıyla, değerleriyle ve teknolojisiyle bizleri kuşatan modern yaşamda gerçek özgürlüğün ne olduğunu sorgulamak açısından da muhteşem bir eser. Doğrusu Bartleby’in hikâyesini okurken gerçek özgürlüğün aslında yapmak istediklerimizi yapmaktanDuvarın Önündeki Mektuplar ve Firar
Bartleby bitti. 50 sayfalık bi kitap ama sanki aylardır o kör duvarın önünde ben bekliyormuşum gibi hissettirdi.
"Yapmamayı tercih ederim" cümlesini her okuduğumda, o meşhur cam fanusumun içindeki sessizliği duydum. Ama Bartleby benden farklı; o masadan tamamen kalkmış. Ben hâlâ birşeyleri tercih ediyorum, hâlâ masadayım.
Kürk Mantolu Madonna Raif Efendi’nin o sessiz Berlin hatıralarına üzülmüş, 
Dönüşüm Gregor Samsa’nın kurban rolüne öfkelenmiştim; Bartleby ise hepsinden öte bi durak. O mektup yakma işi, o sahipsiz mektuplar bürosu sahnesi fena... "Ne yaparsan yap değişmeyecek" hissi bi virüs gibi giriyor insanın içine. Ben o virüsle savaşıp o radikal hamleyi yapmaya çalışırken Bartleby’ye bakıp bi an durdum.
Ne öfkelendim ne de acıdım ona; sadece o hareketsizliğin bi mezar olduğunu anladım. Bartleby bi uyarı levhasıymış benim için. Ben hâlâ birşeyler yiyorum, hâlâ "buradayım" diyorum. O levhaya bakıp, o eylemsizlik mezarına girmemeyi tercih ediyorum.
Kendi sesini arayanlar için Bartleby ağır bi ayna. Ben o aynayı cebime koyup, o bitmek bilmeyen bekleme halinden uzaklaşarak yürümeye devam ediyorum.
Kürk Mantolu Madonna Raif Efendi’nin o sessiz Berlin hatıralarına üzülmüş, Dönüşüm Gregor Samsa’nın kurban rolüne öfkelenmiştim; Bartleby ise hepsinden öte bi durak. O mektup yakma işi, o sahipsiz mektuplar bürosu sahnesi fena... "Ne yaparsan yap değişmeyecek" hissi bi virüs gibi giriyor insanın içine. Ben o virüsle savaşıp o radikal hamleyi yapmaya çalışırken Bartleby’ye bakıp bi an durdum.
Ne öfkelendim ne de acıdım ona; sadece o hareketsizliğin bi mezar olduğunu anladım. Bartleby bi uyarı levhasıymış benim için. Ben hâlâ birşeyler yiyorum, hâlâ "buradayım" diyorum. O levhaya bakıp, o eylemsizlik mezarına girmemeyi tercih ediyorum.
Kendi sesini arayanlar için Bartleby ağır bi ayna. Ben o aynayı cebime koyup, o bitmek bilmeyen bekleme halinden uzaklaşarak yürümeye devam ediyorum.Yazar Hakkında
Herman MelvilleYazar · 26 kitap
Herman Melville, Amerikalı yazardır.
Bir Amerikan edebiyat klasiği kabul edilen Moby Dick adlı ünlü romanın yazarıdır. Uzun yıllar boyunca unutulmuş bir yazar olarak kalmış; 1920'li yıllarda yeniden keşfedilip büyük bir yazar olarak kabul edilmiştir.
Yaşamı
1819'da New York'ta dünyaya geldi. Sekiz çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğudur. 1830'da iflas eden babası, iki yıl sonra hayatını kaybedince Herman Melville, çocuk yaşta çalışmaya başlamak zorunda kaldı. Bir yandan okuyup bir yandan çeşitli işlerde çalışarak geçen beş yıl boyunca tarih ve antropoloji kadar Shakespeare'in eserlerini okuyarak kendini geliştirdi.
On sekiz yaşında Liverpool'e giden bir gemide tayfa olarak iş buldu; aynı gemi ile tekrar New York'a döndü. Bu deneyim, ona ileride yazacağı romanlar için malzeme sağlayan seyahatlerden ilkidir.
Bir kaç yıl New York'ta özel ders vererek hayatını kazanmaya çalışan Melville, 1841'de Acushnet adlı bir balina gemisine denizci olarak kabul edildi ve Pasifik'te yeni bir seyahate başladı. On sekiz aylık bir yolculuğun sonunda gemidekilerin kötü tavrından yıldığı için bir arkadaşı ile birlikte Markiz Adaları'nda gemiden kaçtı. Yamyam olarak bilinen Typee yerlilerinin arasında bir ay kadar yaşadı. Adaya gelen bir Avustralya gemisi ile yeniden denizciliğe döndü ancak gemide çıkan isyana katılmakla suçlandığı için Tahiti civarında bir yerel hapishanede birkaç gün tutuklu kaldı. 1843 yazını Tahiti'de yerliler arasında geçirdi. İleride yazacağı Moby Dick adlı romanın düşünsel altyapısı bu sırada oluştu. Bir başka balina gemisi ile Hawaii'ye kadar gitti.
Otuzlu yaşlarında Boston'a döndükten sonra artık deniz seferlerine bir son vermişti; ailesinin teşviki ile kitaplarını yazmaya başladı. 'Tippee' ve 'Omoo' adlarını taşıyan ilk iki kitabı 1846'da yayınlandı. Bu kitapları, yerliler arasında geçen günlerine aitti. 1850 yılında yayınlanan 'White Jacket'ta ise bahriye erlerinin zorlu hayatını anlattı. İlk kitapları onu bir anda hem İngiltere hem Birleşik Devletler'de çok ünlü bir yazar haline getirdi. Bu dönemde eski bir aile dostunun kızı olan Elizabeth Knapp Shaw ile evlendi. Çift, dört çocuk sahibi oldu. 1850'de Massachusetts'te bir çiftlik evi satın alan Melville, çiftlik işleri ve yazı ile uğraşarak 13 yıl boyunca bu evde yaşadı. 'Arrowhead' adını verdiği ev, günümüzde müzedir.
Yazar, en büyük eseri Moby Dick'i 1851'de tamamladı. Başlangıçta, balina avcılığını anlatan bir serüven öyküsü olarak tasarladığı kitabı tamamlamak üzere iken Amerikalı yazar Nathaniel Hawthorne ile tanışıp arkadaş olmuştu. Hawthorne'un tavsiyesi ile kitabını simgesel anlamlarla yüklü bir romana çeviren Melville, eseri dostuna adadı. Ancak kitap yayınlandığında beklediği başarıyı yakalayamadı ve çok olumsuz eleştiriler aldı.
Yayımcısı Harper's bir sonraki romanını basmayı reddedince maddi sıkıntıya giren Melville 1866'da New York'ta gümrük müfettişi olarak çalışmaya başladı. Bu dönemde yazdığı 'Pierre' ve 'Piazza memories' gibi kitaplar ilgi görmedi. Son yıllarında düz yazıyı bırakarak kendini tamamen şiir yazmaya verdi; şiirlerini kendi parasıyla bastırdı.
1888 yılında emekli oldu ve en büyük eserlerinden biri sayılan 'Billy budd'ı yazdı; eseri bastırmaya fırsat bulamadan 28 Eylül 1891'de New York'taki evinde kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti.
Uzun yıllar boyunca unutulmuş bir yazar olarak kalan Melville, 1920'li yıllarda yeniden keşfedildi ve büyük bir yazar olarak kabul edildi. Eserleri Amerikan Kütüphanesi tarafından toplanıp basılan ilk yazar oldu.
