Yazar:
Nikolay Gogol
Çevirmen:
Günay Çetao Kızılırmak
Tahmini Okuma Süresi:
16 sa. 19 dk.
Sayfa Sayısı:
576
Basım Tarihi:
Ocak 2018
İlk Yayın Tarihi:
1842
Yayınevi:
Doğan Kitap Yayınları
Orijinal Adı:
Мёртвые Души
Orijinal Dil:
Rusça
Orijinal Ülke:
Rusya
ISBN:
9786050948936
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Ciltli
Diğer Baskılar
111 diğer baskı · Tümünü Göster
Ölü Canlar
20,9bin okunmaİş Bankası Kültür Yayınları · Şubat 2024 · 479 s.
Ölü Canlar
2.420 okunmaBora Yayıncılık · 2009 · 448 s.
Ölü Canlar
1.339 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Mayıs 2021 · 479 s.
Ölü Canlar
315 okunmaAntik Batı Klasikleri · Eylül 2011 · 384 s.
Ölü Canlar
323 okunmaKoridor Yayıncılık · Aralık 2017 · 464 s.
Ölü Canlar
282 okunmaİletişim Yayınları · 2015 · 455 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Yorumlara bekliyorumRoman
Öncelikle bu kitabı farklı bir ruh hali içinde okuduğumu belirtmem gerekiyor. Bu yüzden incelemeyi yaparken de kitabın hakkını veremeyebilirim.
Kitabı okurken aslında farklı karakterlerin kendi hayatımızdan birileri oluşu ve insanın içindeki o kötücül yanı suratımıza gayet açık bir şekilde vurdu. Ve kendi içimizde de bu kötü ruhları görmüş olduk. Ayrıca son sayfalarda da belirttiği gibi baş karakterimizin de kötü yanlarını görmek gerçek bir insanı yansıtması yazarın samimiyetini okuttu diyebilirim. Kitap benim için havada kaldı açıkçası. Oturtamadığım bir çok nokta bulunuyor ama bunun sebebinin benim ruh halim mi yoksa gerçekten kitapta bu durum mu var emin olamadım. Sizler ne düşünüyorsunuz yorumlarda buluşalım...
Nikolay Vasilyeviç Gogol'ün "Ölü Canlar" isimli bu kitabı, edebiyat otoritelerince onun en önemli eseri olarak kabul edilmektedir. Gogol bu eseri üzerinde on yıldan fazla süre çalışmıştır; fakat geçirmiş olduğu psikolojik bir kriz (manik depresif psikoz) neticesinde eseri tamamlayamamıştır. 1852 yılının 11-12 Şubat tarihlerinde Gogol geçirmiş olduğu son ve en büyük kriz esnasında eserinin ikinci cildine ait el yazmalarını ateşe atarak yakmıştır. Eser böylece yarım kalmıştır; ancak ateşten kurtarılan bir takım sayfalarla Rus basım editörlerince eser tamamlanmıştır..
"Küçük Rus insanı"nı anlatır Gogol, Ölü Canlar isimli bu romanında. Çiçikov karakteri ekseninde bütün bir Rus toplumunu masaya yatırır ve geniş bir şekilde analiz eder. Kendisinden sonra Dostoyevski, Tolstoy ve Çehov gibi ustaların elinde çok daha ileri bir seviyeye taşınacak olan bu küçük, sıradan Rus insanı modelini ustaca ele alır. Geleneksel Rus halkı ile feodal Rusya devletinin arasındaki ilişkiye odaklanan Gogol, bu kesişimi ince mizahıyla ilmek ilmek örer ve son derece başarılı bir gözlem yeteneği sonucunda ortaya iyi bir roman çıkarır.
Toprak sahibi halkı, halkın sorunlarını, birbirleriyle olan ilişkilerini, para, mal, mülk gibi konulara bakışlarını ve hayatın içinde kendilerini konumladıkları düzeyi net ve gerçekçi bir şekilde ortaya koyar. Kendisi de toprak sahibi bir aileden geldiği için yazdıklarında abartılı tek bir satır bulunmaz ve romanın ilk cildi yayımlanır yayımlanmaz ülke edebiyatı içinde büyük bir coşkuyla karşılanarak bir öncü olur Gogol.
Cesur bir şekilde halkı ve devleti eleştirmekten çekinmez Gogol. Daha öyküleriyle mizahi bir kişiliğe sahip olduğunu ve eserlerini hicivle bezediğini gördüğümüz yazar Ölü Canlar'la bunun zirvesine ulaşır ve yarattığı Çiçikov karakteriyle sıra dışı
Nikolay Vasilyeviç Gogol
ilk olarak Bir Delinin Hatıra Defteri, Palto, Burun kitaplarını okumuş ve çok beğenmiştim.
Bu eserinde 19 Yüzyıl da Rus bir taşra kasabasına gelen Pavel İvanoviç Çiçikov isimli bir adamın gözüyle modern anlatımla bir köşeyi dönme hikayesi anlatılmaktadır. Bu adam son nüfus sayımından sonra ölmüş olan köylüleri (ki bu kitapta köleler olarak bahsedilmektedir) sahiplerinden satın almaktadır. Çiftlik sahipleri bir dahaki nüfus sayımına kadar canlı olarak görülen bu kişiler için Devlete vergi ödemek durumunda oldukları için, onları kağıt üzerinde satmış olarak görünmek işlerine gelmektedir. Çiçikov bu kişileri yaşıyor olarak gösterip devletten kredi almayı düşünmektedir.
Bu seyahatleri sırasında değişik insan profilleri ile karşılaşıyoruz. Gösterişli bir hayata kendini kaptırmış günden güne borç batağına sürüklenen insanlarla, parasını yemeyip ve yedirmeyip biriktiren cimrilerle, hiçbir şey yapmayıp miskinliğe düşmüş zenginlerle, rüşvetle yaşayan insanlarla, dürüst olan ve olmayan yöneticilerle kısacası her türlü insanla karşılaşıyoruz.
Gelelim Gogol'un hikayesine Dostoyevski' nin " Hepimiz Gogol'un Palto'sundan çıktık" sözüyle ifade ettiği gibi bir çok yazara ilham olmuştur. Puşkin'in de arkadaşıdır.1837'de Puşkin'in ölümünden sonra çok üzülmüş ve duygusal bir karmaşaya düşmüş.
Gogol, Ölü Canlar'ın ilk cildini 1842' de yayınladı. Daha sonra Gogol yaşadığı bir kriz sonucu bir gece ikinci cildin el yazmalarını yaktı. 10 gün sonra da yani 4 Mart 1852 de Gogol öldü.
Gogol bu kitapta okuyucu ile sohbet edip, soru sorarak, roman kahramanı ve diğer insanlar hakkında yargılara vararak, onları bu noktalara getiren olayları anlatan bir uslup kullanmış.
Kitabı okumak için kendinizi zorlamayın, zorlarsanız derinliğine varamazsınız Hayat sizi bu
Her insan farklı alem ve bunu iyice yaşatıyor yazar bize.tasvirleri,olayın içine sürükleyişi eğlenceli.hafifte bi merak uyandiriyo kahramanın amacını bilme doğrultusunda.daha farklı maceralı şeyler beklerken iç sorgulamada bırakıyo insanı:)
Kitabı beğendim ve nedense yazarın ikinci bölüm olarak hazırladığı eseri yok etmesi beni çok üzdü. O nedenle ikinci kısmı okurken yarım kalan cümleler, bulunamayan sayfalar için hep ne yazmıştı acaba düşüncesi beni mahvetti. Kitap kahramanı gerçekten günümüzde bile var olan insan profili olduğu için insan, kahramani yalnızca kitap kahramanı olarak göremiyor bile. Günümüzde mal mülk hırsı artık tüm insanlara sirayet etti. Kitabın ilk kısmında olu canlari neden topladığını yazarın söylemesi ise beni mutlu etti. İkinci kısmın bölük pörçük olması nedeni ile bu açıklamayı yapmasaydi trajikomik bir durum ortaya cikiverirdi herhalde. Yazarın mükemmel dili de yine kitabin es gecilemeyecek güzelliklerden biriydi bu arada. Teşekkürler gogol, hoş geldin yeni kitap.
ölü canlar ve ölü sayfalar.Edebiyat
1) GOGOL' UN RAHATSIZLIĞI VE BUNUN ÖLÜ CANLAR KİTABIYLA BAĞLANTISI
Gogol'un "Manik depresif psikoz" diğer adıyla "Bipolar bozukluk" adındaki bir hastalığı vardı. Bu hastalığın gerek akademik gerek sosyal hayatı ne kadar ciddi bir biçimde etkilediğini hepimiz biliriz. Gogol da bu hastalıktan çok çekti; Manik durumdayken müthiş enerjik oluyordu; sanat gücü, yaratıcı düşünceleri doruğa ulaşıyordu. Ama sarkaç öbür tarafa geçtiğinde her şey kararıyordu. Tabii o dönemde ruhsal hastalıklara tanı koymak çok zor olduğu için Gogol'a tedavi de uygulanmıyordu. Sadece ıslak çarşaflara sarmak, papaz tarafından insafsız bir oruç uygulamak gibi geleneksel ve korkunç yöntemler kullanılıyordu yazarımıza.. Tabii bu yöntemlerin hiçbir faydası olmadığı da ortadaydı.
Yazar, ilk krizini 1840 yılında, 31 yaşındayken Roma'da yaşadı. 1846 yılında durumu öylesine ağırlaştı ki, kendini asmak ya da göle atlayıp boğulmak biricik çıkar yol gibi görünmeye başladı gözüne. Zamanla nöbetler hem sıklaştı hem şiddetlendi.
İkinci krizinde Gogol "Alışılmış" diye adlandırdığı hastalığına yönelik şöyle açıklıyordu durumunu: "Alışılmış, dönemsel hastalığımın tutsağıyım yine: İki üç hafta boyunca odamda kımıltısız kalıyorum. Kafam odunlaşıyor. Dünyayla bütün bağlarım kopuyor." Son krizini ise 1851 yılı Aralık ayı ile 1852 yılının Ocak ve Şubat aylarında yaşadı. İki gün boyunca ağzına tek lokma bir şey koymadan, kutsal tasvirlerin önünde diz çökmüş olarak durdu.
Üzerinde uzun süredir çalıştığı büyük romanı Ölü Canlar'ın ikinci cildi kendisini dehşetli rahatsız ediyordu. İlk cildinde birbiri ardınca olumsuz tipler sergilediği romanının ikinci cildinde olumlu tipler sergilemeyi ve sevgili Rusya'sının geleceğine umutla bakılabileceğini göstermeyi umuyordu. Ama bulamadı romanına koyacak olumlu Rus tiplerini.
Çiçikov vs Rus HalkıEdebiyat
İncelemeye nerden ve nasıl başlasam bilemedim. Çünkü incelemeye başlangıç yapmak zor geliyor bana. Meseleye nerden ve nasıl başlasam diye beyin hücrelerimi adeta falakaya yatıyorum. Zaten bu kitabı bitirdiğim andan beri bir şeyler yazma isteğim var ama nasıl yazacağıma dair bir fikrim yoktu. Hatta dikkat ettiniz mi bilmiyorum, gece Fareler ve İnsanlar'ı okudum. Ölü Canlar'dan sonra bir kitap okumuş olmama rağmen Ölü Canlar'a takılı kaldım. Düşünce çeşmemi açık bırakıp biraz bir şeyler karalamak istedim. Hoş, karalamaktan çok 5.7 inçlik telefonumun o beyaz klavyesiyle uğraşmak istedim desem daha doğru olurdu sanırım ama âdeti bozmayalım en iyisi..
Prosedür gereği benim için pek bir önem arz etmese de konu, kahraman, olay hakkında bilgilendirme yapıp bu bölümü aradan çıkartmak istiyorum.
Ölü Canlar, Ukrayna asıllı orta halli toprak sahibi bir ailenin çocuğu olan Rus romancısı ve öykü/oyun yazarı Nikolay Vasilyeviç Gogol'un ilk cildini 1842'de tamamladığı ve bitirilememiş romanıdır. Romanın konusunu kendisine Puşkin tarafından önerilmiştir. Üç cilt olarak tasarlanmıştır. Roman, 19. Yüzyıl Rusya’sını ustaca yergiler ve tasvirlerle anlatmıştır. Roman Rusya’da köleliğin kaldırılmasından önce toprak sahiplerinin çalıştırdıkları köylü sayısı kadar vergi ödemek zorunda oldukları gibi devletten para da alabilmelerine olanak tanıyan bir yasanın açığından faydalanarak ölmüş köleleri satın alarak devletten para sızdıran bir sahtekârı ve yaşadıklarını anlatmaktadır. Ölülerin üzerinden devletten para sızdıran bu sahtekâr ne kadar çok ölü köle satın alırsa o kadar çok para kazanmaktadır. Bunun için olabildiğince çok toprak sahibinin yanına gitmekte, onlara kendini önemli bir insanmış gibi tanıtmakta, bu sayede de onların ikramları ile de yaşamış olmaktadır.
Roman karaktersiz,
Bir insanı okumak bir toplumu okumaktır!Edebiyat
Şüphesiz 19. yüzyılda yetişmiş Rus edebiyatının en büyük isimlerinden biri de Nikolay Gogol’dür. Onun eserlerini okumaya Dostoyevski’nin “Hepimiz Gogol’ün Paltosu’ndan çıktık” sözü üzerine “Palto ve Burun” hikâyesini okuyarak başladım. Bu kitabı okuduğumda Dostoyevski’nin neden böyle bir söz söylediğini daha iyi anladım. Özellikle de ondan etkilenen ve bir yönüyle onun Paltosu’ndan çıkan Dostoyevski, Tolstoy, Gorki, Turganyev, Çehov gibi yazarların eserlerini okuyunca bu sözün anlamını daha da iyi kavradım. O nedenle “
Ölü Canlar”ı okumak benim için ayrı bir keyif oldu diyebilirim.
• • •
Gogol, hikâye ve oyunlarında olduğu gibi “Ölü Canlar”da da romanın kahramanı Pavel İvanovich Çiçikov’un hikâyesi üzerinden 19. yüzyıl Rus toplumunu anlatıyor bizlere. Üç cilt olarak tasarladığı eserinin birinci cildinde, o dönem Rus toplumunun devlet görevlilerinden aileye ve bireylere kadar yozlaşmasını, çarpıklıklarını, sahtekârlıklarını, ikiyüzlülüklerini, hırslarını, bencilliklerini, kurnazlıklarını, tembelliklerini, adaletsizliklerini ve günlük yaşamlarını en ince ayrıntısına kadar resmediyor. Devlet görevlilerinin, beylerin ve zenginlerin lüks, debdebe, ihtişam ve büyük bir israf içerisindeki yaşamlarını; yoksul sınıfların ve köylülerin de sefaletini, acıklı hallerini ve kurnazlıklarını bir bir ortaya koyuyor.
• • •
Ölü Canlar’ın birinci cildi yayınlandığında Gogol, özellikle üst sınıflardan ve devlet yetkililerinden büyük eleştiriler alıyor. Bu eleştiriler üzerine geçmişte yaşadığı psikolojik rahatsızlığı nüksediyor ve ikinci cildi yazdığı halde bir buhran anında yakıyor. Hizmetçisi yakılan ikinci cildin bir kısmını kurtarıyor ve bu kısımlar bir araya getirilerek editörlerin de katkısıyla tekrar hazırlanarak yayınlanıyor. Nitekim ikinci cildi okurken yer yer cümleler ve konular
Nikolay Gogol’dür. Onun eserlerini okumaya Dostoyevski’nin “Hepimiz Gogol’ün Paltosu’ndan çıktık” sözü üzerine “Palto ve Burun” hikâyesini okuyarak başladım. Bu kitabı okuduğumda Dostoyevski’nin neden böyle bir söz söylediğini daha iyi anladım. Özellikle de ondan etkilenen ve bir yönüyle onun Paltosu’ndan çıkan Dostoyevski, Tolstoy, Gorki, Turganyev, Çehov gibi yazarların eserlerini okuyunca bu sözün anlamını daha da iyi kavradım. O nedenle “Ölü Canlar”ı okumak benim için ayrı bir keyif oldu diyebilirim.
• • •
Gogol, hikâye ve oyunlarında olduğu gibi “Ölü Canlar”da da romanın kahramanı Pavel İvanovich Çiçikov’un hikâyesi üzerinden 19. yüzyıl Rus toplumunu anlatıyor bizlere. Üç cilt olarak tasarladığı eserinin birinci cildinde, o dönem Rus toplumunun devlet görevlilerinden aileye ve bireylere kadar yozlaşmasını, çarpıklıklarını, sahtekârlıklarını, ikiyüzlülüklerini, hırslarını, bencilliklerini, kurnazlıklarını, tembelliklerini, adaletsizliklerini ve günlük yaşamlarını en ince ayrıntısına kadar resmediyor. Devlet görevlilerinin, beylerin ve zenginlerin lüks, debdebe, ihtişam ve büyük bir israf içerisindeki yaşamlarını; yoksul sınıfların ve köylülerin de sefaletini, acıklı hallerini ve kurnazlıklarını bir bir ortaya koyuyor.
• • •
Ölü Canlar’ın birinci cildi yayınlandığında Gogol, özellikle üst sınıflardan ve devlet yetkililerinden büyük eleştiriler alıyor. Bu eleştiriler üzerine geçmişte yaşadığı psikolojik rahatsızlığı nüksediyor ve ikinci cildi yazdığı halde bir buhran anında yakıyor. Hizmetçisi yakılan ikinci cildin bir kısmını kurtarıyor ve bu kısımlar bir araya getirilerek editörlerin de katkısıyla tekrar hazırlanarak yayınlanıyor. Nitekim ikinci cildi okurken yer yer cümleler ve konularKahramanlar susmadı.. yazar sustu :(·479 syf.·
10/10
2026 77. kitabı
Bu esere inceleme yazmak gayesi güdüyordum, fakat canımı bu denli yakacağını kestirememiştim :(
Bu kitabı okurken kaç sigara bitirdim, kaç şarkı tükettim, kaç uykudan feragat ettim, kaç elzem işi erteledim bilmiyorum. Bildiğim tek şey, bütün bunların Nikolay Gogol ile buluşmak için olduğuydu.
Belki garip gelecek ama 
Ölü Canlar'ı okurken en çok Çiçikov'u düşünmedim. Hatta kitabın ilerleyen bölümlerinde karşıma çıkan Konstanjoglo karakterinde Gogol'un kendisini gördüm. Rusya'ya tutkuyla bağlı, düzelmeye ve düzeltmeye inanan, bütün karanlığa rağmen umudunu tamamen kaybetmeyen bir canım Gogol... :(
Farkındayım, bu satırlar kitaptan çok yazarı anlatıyor. Ama sakın yanlış anlamayın; bunlar bir tahlil değil, yüreğimden kopan cümlelerin çığlıkları, öyle ki alev alev yakıyor bağrımı..
İkinci cilt boyunca karşıma çıkan "El yazması metinde cümle burada kesiliyor." notları beni her seferinde yaraladı. İnanın o anlarda kahramanların sustuğunu düşünmedim. Onlar hâlâ oradaydı, varlardı; Cicikov, Tentetnikov, Vasiliy, Malinow.. ama ben yazarın sustuğunu hissettim.
Vallahi insanın içi parçalanıyor.
Çünkü o cümlelerin devamının bir zamanlar yazılmış olduğunu biliyorsunuz.
Sonra bir gün o sayfalar ateşe veriliyor.!!
En kıymetlisini ateşe atmak ne demek?
Bir ömür zihninde taşıdığın dünyayı kendi ellerinle yok etmek ne demek?
Kitabı bitirdiğimde Çiçikov'a değil, Gogol'a ağladım.
Hasta bir bedenin içinde, acılarla boğuşurken bile yazmaya devam etmeye çalışan bir adama...
Ve çok sevdim, yanlış ya da doğru her ne yaptıysa..
Belki de bu yüzden ölü canlar benim için yalnızca bir roman olmadı.
Gogol'un hayata veda etmeden önce sessiz çığlığı oldu..
Bu eserde bana yoldaşlık eden canım 
Westiyam sana çok teşekkür ederim, belki kendim okusaydım bu denli icsellestiremezdim.. o tatlı naif ses tonunla
Nikolay Gogol ile buluşmak için olduğuydu.
Belki garip gelecek ama Ölü Canlar'ı okurken en çok Çiçikov'u düşünmedim. Hatta kitabın ilerleyen bölümlerinde karşıma çıkan Konstanjoglo karakterinde Gogol'un kendisini gördüm. Rusya'ya tutkuyla bağlı, düzelmeye ve düzeltmeye inanan, bütün karanlığa rağmen umudunu tamamen kaybetmeyen bir canım Gogol... :(
Farkındayım, bu satırlar kitaptan çok yazarı anlatıyor. Ama sakın yanlış anlamayın; bunlar bir tahlil değil, yüreğimden kopan cümlelerin çığlıkları, öyle ki alev alev yakıyor bağrımı..
İkinci cilt boyunca karşıma çıkan "El yazması metinde cümle burada kesiliyor." notları beni her seferinde yaraladı. İnanın o anlarda kahramanların sustuğunu düşünmedim. Onlar hâlâ oradaydı, varlardı; Cicikov, Tentetnikov, Vasiliy, Malinow.. ama ben yazarın sustuğunu hissettim.
Vallahi insanın içi parçalanıyor.
Çünkü o cümlelerin devamının bir zamanlar yazılmış olduğunu biliyorsunuz.
Sonra bir gün o sayfalar ateşe veriliyor.!!
En kıymetlisini ateşe atmak ne demek?
Bir ömür zihninde taşıdığın dünyayı kendi ellerinle yok etmek ne demek?
Kitabı bitirdiğimde Çiçikov'a değil, Gogol'a ağladım.
Hasta bir bedenin içinde, acılarla boğuşurken bile yazmaya devam etmeye çalışan bir adama...
Ve çok sevdim, yanlış ya da doğru her ne yaptıysa..
Belki de bu yüzden ölü canlar benim için yalnızca bir roman olmadı.
Gogol'un hayata veda etmeden önce sessiz çığlığı oldu..
Bu eserde bana yoldaşlık eden canım Westiyam sana çok teşekkür ederim, belki kendim okusaydım bu denli icsellestiremezdim.. o tatlı naif ses tonunla
Puan vermedi·479 syf.·
2024 17. kitabı
'Siz bizim karamızı sevin akımızı seven zaten bulunur '
"Ölü Canlar" , başta Dostoyevski olmak üzere kendisinden sonra gelen birçok büyük kalemi etkileyen Nikolay Gogol tarafından yazılmış ama hiçbir zaman tamamlanamamış bir Rus edebiyatı klasiğidir. Roman iki cilt halindedir. İlk ciltte 11, ikinci ciltte ise 4 bölüm bulunmaktadır. Gogol başlangıçta Dante'nin 'İlahi Komedya' yapısına benzeyen üç ciltlik büyük bir roman yazmayı planlamıştır. İlk bölüm daha çok Dante'nin Cehennemi'ne, ikinci ve üçüncü bölümler ise Cennet ve Araf'ına benzer olacaktır. Eseri hakkında yazdığı bir yazısında birinci cildin bütünüyle alçaklık hakkında olduğunu, içerisindeki herkesin sefil ve ahlaksız olduğunu, ikinci cildin amacının ise toplumu, hatta bütün bir insanlığı mükemmele yönlendirmek olduğunu belirtmiştir. Üçüncü cildin içeriği ile alakalı olarak da modern dönem eserlerinin esas görevinin, uyumakta olan insanın dikkatini çekmek ve onu uyandırmak olduğunu ifade etmiştir.
Ne var ki Gogol yalnızca ilk bölümü tamamlamayı başarabilmiştir. Böylece üç ciltlik eserin ilk bölümü 1842 yılında, tıpkı Dante'nin 'Cehennem'inde olduğu gibi içerisinde olumlu karakterler ve iyimser olay örgüsü bulunmayan, sadece ikiyüzlü insanlardan, acımasız toplumsal gerçekler ve ahlâkî sefaletten bahseden bir roman olarak "Ölü Canlar" ismiyle yayımlanmıştır.
Gogol, ikinci ciltte yüce gönüllü ve güzel ahlaklı
bir kahraman tasarlayarak birinci bölümün oluşturduğu olumsuz etkileri tersine çevirmek ve halkını yüceltmek istemiştir. Ancak ikinci cilde başladıktan sonra Rus halkının içerisinde var olduğunu düşündüğü erdem sahibi karakterleri ve bu karakterler etrafında gelişen iyimser olay örgüsünü arzu ettiği gibi yansıtamadığını düşünmüş ve hayatı boyunca yaşadığı psikolojik
Yazar Hakkında
Nikolay GogolYazar · 73 kitap
Nikolay Vasilyeviç Gogol (Rusça: Николай Васильевич Гоголь) (31 Mart 1809 - 4 Mart 1852), Ukrayna asıllı Rus roman ve oyun yazarı. En çok tanınan eserleri Palto, Bir Delinin Hatıra Defteri ve Ölü Canlar’dır.
Gogol orta hâlli toprak sahibi bir ailenin çocuğu olarak Ukrayna’da Soroçinski köyünde dünyaya gelir. Gogol’ün çocukluğu köy hayatı ile ve yoğun Kazak kültürü etkisinde geçer. Bu hayatın etkisi ileride yazacağı eserlere de yansıyacaktır.
Gogol, gençlik yıllarında şiir ve edebiyata ilgi duyar. 1828'de Petersburg’a gider. Orada memur olmayı ve bir şekilde geçinmeyi umar ancak işler umduğu gibi gitmez. Gogol, Petersburg’dan Almanya’ya gider ancak orada da parası bitene kadar kalabilir. Tekrar Petersburg’a dönüp iş arayan Gogol bu sefer çok düşük bir maaşla da olsa devlet memuru olarak çalışmaya başlar. Bu görevden de bir sene sonra ayrılır.
1809 yılında günümüz Ukrayna topraklarında yer alan Veliki Soroçintsi’de doğmuştur. Gogol, 1836’da Puşkin’in çıkardığı Sovremennik adlı dergide, yergili öykülerinin en neşelilerinden biri olan Araba’yı ve eğlenceli ve iğneleyici bir üslûpla yazılmış gerçeküstücü öyküsü Burun’u yayınlar.
Yazar, yazı sanatında büyük ölçüde Puşkin’in etkisi altındadır. Öyle ki, onun eleştirileri ve telkinleri olmadan yazamayacağını düşünür. Yazarın Puşkin’le olan arkadaşlığı, onu aldığı acımasız eleştirilerden de koruyan en büyük güçtür.
Gogol’un ilk ciddi ve dikkat çeken eserleri Ukrayna hayatı ile, halk deyişleri ile süslü halk hikâyeleridir.
Gogol 1831 – 1832 yıllarında yazdığı bu hikâyeleri, Dilanka Yakınlarındaki Çiftlikte Akşam Toplantıları adlı kitapta toplar. Bu öyküler Rus edebiyat dünyasında Gogol’ün bir anda parlamasına yol açar. 1835 yılında Mirgorod ve Arabeski adlı eserlerini de yayımladı. Bu kitaplarında da halk hikâyeleri, özellikle Kazak geçmişi işlenmiştir.
Hikâyelerinde günlük hayatı ve bayağı kişilikleri zaman zaman mizahi zaman zaman öfkeye varan bir şekilde yeriyordu.
Eski Zaman Beyleri, Arabeski bu yergi kitaplarının ilkleridir. Arabeski kitabındaki hikâyelerinden biri olan Bir Delinin Hatıra Defteri bir memurun rutin hayatını ve işi yüzünden nasıl sıkıldığını anlatır. Hikayenin sonunda memur akıl hastanesine yatırılır. Portre adlı eseri ise dünyanın kötülüklerden kurtulamayacağı vurgusu ile sonlanır.
Büyük komedisi Müfettiş adlı eseri ile bürokrasiyi alay derecesinde yeren Gogol, eserinin sahnelenmesi ile tüm şimşekleri üzerine çeker. Tepkiler yüzünden Rusya’dan ayrılmak zorunda kalır. Roma’da Puşkin’in tavsiyesi ile en büyük eseri olan Ölü Canlar’ı yazarken Puşkin’in öldüğü haberini alır. Bu haber onun için “Rusya’dan gelebilecek en kötü haber”dir. O zamana kadar Puşkin’i düşünmeden dikkate almadan hiçbir şey yazmayan Gogol için bu haber gerçekten bir yıkım olmuştur. Puşkin’in ölümünün yıkıcı etkisine karşın 1842 yılında iki önemli eseri olan Ölü Canlar’ın 1. cildi ve uzun hikâyesi Palto’yu bitirir ve yayınlar. Ölü Canlar dönemin Rusya’sının çürümüşlüğünü gerçekçi bir biçimde gözler önüne sererken Palto’da sıradan insanların yaşadıkları acılar, maruz kaldıkları haksızlıklar, ve yaşadıkları yoksulluk tüm gerçeklikleriyle, okuyucuyu sarsacak bir ustalıkla gözler önüne serilmektedir. Bu eser de dönemin en büyük eserlerinden biri olarak nitelendirilecektir. Rus edebiyatına sıradan insanların gerçekçi bir girişi olarak da nitelendirilebilir Palto. Öyle ki Dostoyevski hikâyeye hitaben “Hepimiz Gogol’ün Palto’sundan çıktık.” diyecektir. Ancak öykü yayınlaması ile soylu kesimin tepkisini tekrar Gogol üzerine çeker. Dönem aydınlar üzerinde büyük baskıların uygulandığı karanlık I.Nikola dönemidir. Gogol düzen savunucuları tarafından Rus insanını aşağılamakla onun kötü yönlerini göstermekle, halkına ihanetle suçlanır. Ancak onun yapmak istediği halkını aşağılamak değil onu bu hale sokan yozlaşmış düzeni tüm gerçekliği ile gözler önüne sermektir. Maruz kaldığı bu suçlamalar yazarın ruhsal sağlığına da ciddi zararlar vermiştir.
Puşkin’in ölümünden sonra Gogol’ün popülaritesi daha da artar. Bu ilgi Gogol’da bir öncülük hissi yaratır ve kendine toplumu değiştirmek, insanlara yol göstermek gibi misyonlar edinir. Bu dönemde eski yaratıcılığını kaybettiği söylenebilir. Dine karşı ilgisi artar ve daha önce eleştirdiği kiliseyi dahi övmeye başlar. Bu davranış hayranlarının tepkisini çeker ancak o bu tepkilere dinsel yorumlar katar ve Tanrı’nın gönlünü almak için ona daha da yakınlaşır. 1848’de kutsal toprakları ziyaret etmek için Filistin'e gider. Moskova’ya geri dönen Gogol, orada Matvey Konstantinovski adlı gerici bir rahibin etkisi ile 1852 yılında Ölü Canlar romanının ikinci bölümünün el yazmalarını yakarak imha eder. Bu davranışından 10 gün sonra 42 yaşında Moskova’da ölür.
Eserleri
İki Soylu Kişinin Öyküsü
Masallar
Müfettiş
Palto
Ölü Canlar
Burun
Bir Delinin Hatıra Defteri
Portre
Eski Zaman Beyleri
Taras Bulba
Fayton
Kumarbazlar
Dava
Evlenme
Petersburg Hikayeleri
Dikanka Yakınlarındaki Bir Çiftlikte Akşam Toplantıları
