Yazar:
Reşat Nuri Güntekin
Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 48 dk.
Sayfa Sayısı:
240
Basım Tarihi:
1982
Yayınevi:
İnkılap ve Aka Kitabevleri
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
8/10
2022 6. kitabı
Merhaba :)
Reşat Nuri'nin Gökyüzü adlı kitabında kendini tamamen modern olarak yetiştirmiş, tamamen ilim yolunda ilerlemiş baş kahramanımızın hayat tarafından düşüncelerinin feci bir şekilde sarsılması anlatılıyor.
Üç bölümden oluşan kitabın birinci bölümünde kahramanımızın gençlik yılları anlatılıyor. Gençlik yıllarında siyaset ile uğraştığı için bu bölüm biraz zor ilerliyor ama devamı böyle değil.
İkinci bölüm ise bekar olan kahramanımızın uzaktan bir akrabası olan Sevim'le karşılaşması ve onu sahiplenmesi, birlikte baba kız gibi yaşamaları ile başlıyor. Bir gün Sevim'in aniden hastalanmasıyla kahramanımız için ıstırap dolu günler başlıyor...
Doktorlara göre bir hastalığı bulunmayan Sevim maalesef iyileştirilemiyor; çünkü bir şeyi yok. Akrabalarına göre ise Sevim'i batıl yollarla iyileştirmek gerekiyor zira onlara göre Sevim'in hastalığı ruhsal.
İşte bu noktada kahramanımız 60 yıldır sıkı sıkı bağlı kaldığı düşüncelerine devam mı edecek, yoksa düşüncelerine arkasını dönüp Sevim'in iyileşmesi için batıl yollara mı başvuracak?
Üçüncü bölümde de bu çelişkiler üzerinde durularak konu güzel bir şekilde sonuçlanıyor.
Daha önce Reşat Nuri Güntekin okumamakla birlikte bu kitabı oldukça beğendim.Tavsiye ederim.
Reşat Nuri’den birçok eser okudum ama bu eserini pek beğenemedim . Okunması şart değil. Gerek bazı yerlerde siyasi şeylerden bahsetmesi gerek konuyu bazı bazı uzatması beni sıktı . Yazarın dil ve üslubu hoşuma gitmese bu kitaba puanım 5/10
Güzel ismiyle "Gökyüzü", Reşat Nuri Güntekin'in konu itibarıyle değil ama üslûp ve anlatım tarzı sebebiyle "Damga" ve "Miskinler Tekkesi" kitaplarını andırıyor: bu üç eserde de anlatıcı kitap boyunca birbiriyle bağlantılı ya da bağlantısız bir çok olayı sıralarken bir yandan da iç dünyasını ele veren nice gözlemle bize gerçek bir karakter sunmaya çalışır. Üç eserde de baş karakterimiz bir dertten muzdariptir: ya yoksulluk, ya bir sevgi ya da yaşlılık. "Gökyüzü"nde 60lı yaşlarını yaşayan karakterimiz geçmişi hatırlıyor, ardından ihtiyarlık günlerinde yaşadığı olayları anlatıyor. Esas meselemiz ise inançsızlık; çünkü bütün kitap boyunca anlatılan herşey aslında inanmak ya da inanmamak meselesi çevresinde dönüyor: ateist olan karakterimiz kendi inançsızlığını sorgulatacak bir dizi olay yaşıyor ve bu sebeple bilimin yetmediği noktada kendisini inanırken, inanmak zorunda kalırken buluyor. Ancak burada söz konusu olan İslami bir inanç da değil; ruhçuluk konusuyla başlayıp islâma geçiyor, ardından hurafelere dek uzanan bir dizi inançla temas ediyoruz. Kitabın sonundaki çözümleme ve karakterin kendi inanç buhranının sebeplerini çözüşüyle de herşey yerli yerine oturmuş oluyor: çocukken gökyüzü masallarıyla büyüyen insanlar hayat hayat olduktan sonra bu masallardan kopuyor ve hayatın akışına kapılıp gidiyorlar, ne zaman ki ikinci çocukluk denen ihtiyarlık başa geliyor, o zaman gökyüzünden yine masallar yağmaya başlıyor üzerimize, diyor yazar.
Reşat Nuri Güntekin'in eserini inanca yönelme ya da inançsız yaşama konusunda ikna edici veya ilginç gelebilecek bir itiraz gibi okumaya kalkarsak hüsrandan başka bir sonuçla karşılaşamayız gibi geliyor bana; ancak Damga, Miskinler Tekkesi adlı eserlerinde olduğu gibi kendine, hayatına ve hayata bakarak konuşan, söyleyen bir karakteri
Puan vermedi·224 syf.·
2023 259. kitabı
Romanda 60 yaşında bir adamın mazisinin olmadığını anlaması ve sonuna kadar savunduğu düşüncelerinden çaresiz kaldığı bir anda vazgeçmesi anlatılıyor.
GÖKYÜZÜ'nü okurken, bir ömrün upuzun dramını ürpererek izleyecek ve okuduklarınızdan önemli hayat dersleri çıkaracaksınız. Birçok şeyi yaşamadan, birçok düşü gerçekleştirmeden yaşlanan insanların, o hüzünlü dünyasında dolaşıp sarsılacaksınız. Yoğun bir sevgi serüveninin dile getirildiği bu kitabı unutamayacaksınız….
Reşat Nuri Güntekin’in Gökyüzü romanı, yazarın olgunluk döneminin en derin eserlerinden biridir. Yüzeyde sıradan bir çaresizlik ve inanç öyküsü gibi dururken, aslında Cumhuriyet dönemi Türk aydınının varoluşsal buhranını, modernleşme sancılarını ve insan ruhunun çelişkilerini zarif bir incelikle işler. Roman, üçüncü şahıs hâkim anlatıcıyla ilerler; okuyucuyu başkahramanın iç dünyasına sessizce çeker. Bu başkahraman, Cumhuriyet’in resmi ideolojisinin somutlaşmış hâli olan katı pozitivizmin ta kendisidir. Hayatını risk almadan, tutkularını gömerek, başarıyı, aşkı ve inancı hep uzakta tutarak geçirmiştir. Altmışına merdiven dayadığında elinde kalan, yalnızca “yaşanmamış bir hayat”ın hüzünlü bilançosudur.Güntekin’in dili sade olduğu kadar akıcıdır; kelimeler su gibi akar, ruhu okşar. Diyaloglar capcanlıdır, doğaldır; özellikle başkahramanın akrabalarıyla batıl inançlar üzerine giriştiği tartışmalar, dönemin toplumsal gerilimini ince bir mizahla yansıtır. Metaforlar az ama yerindedir: “Gökyüzü” imgesi, hem erişilemeyen ideallerin hem de metafiziğin son sığınağının simgesidir. Romanın sonunda başkahramanın gökyüzüne çevirdiği bakış, hem bir teslimiyet hem de derin bir hüzünle dolu sessiz bir kabulleniştir.
Reşat Nuri Güntekin.....
Beni kitaplarla tanıştıran, kitapları sevdiren adam...Yazarlar arasında Reşat Nuri Güntekin'nin yeri o yüzden çok ayrıdır.."Ilk göz ağrım" desem yeri.Uzun zamandır kitaplarını okumadığım için ,bu kitabını okuduğumda eski dostla karşılaşmış kadar mutlu oldum.
Eserine gelicek olursam;Siz hiç benimsediginiz "hayat felsefem bu"dediginiz dusuncelerinizden ,davranislarinizdan taviz verdinizmi?
-asla.
Demeyin. Çünkü, insan aciz bir varlıktır.caresizligin neler yaptırabilecegini hicbirimiz bilemeyiz."Gökyüzü" de bu konu üzerine harmanlanmış çok guzel kurgulanmış bir roman.
Kahramanımız inançsız biri olmasına rağmen yeri geldiğinde hor gördüğü inanmadığı kuvvetlerden medet ummasını konu alıyor.Romanın en sevdiğim özelliği kahramanların birbirleri arasında ki diyalogları ve olaylar aralarında ki geçiş tam bir ustalık.Tek kelimeyle Reşat Nuri Güntekin farkı....onun kitaplarındaki lezzeti diğer hicbir kitapta bulamıyorum.Ornek alınacak usta bir yazar....
Gazi Mustafa Kemal Atatürk gibi Reşat Nuri Güntekin okumayı çok severim. Ama yazarın bu kitabı diğer kitaplarına nazaran daha düşük tempoluydu, durağandı.
"Ne yapabilmemiz mukadderse onu yapıyor, iyi kötü bir iş meydana koyuyoruz. Nihayet, ihtiyarlık, yani ikinci çocukluk geliyor, vücut kuvvetten düşüyor; damarlar sertleşiyor, fikirler titriyor, bulanıyor. İşte o zaman gökyüzü bizi tekrar kendine çekmeye, kulağımıza gizli seslerini duyurmaya ve ezelî masalıyla, vehimleriyle, boş umitleriyle bizi büyük uykuya hazırlamaya başlıyor." #alinti
"Asla yapmam," dediğiniz bir şeyin başrolü oldunuz mu hiç? 60'li yaşlarında olan kahramanımız oldu. Hem de hiç tahayyül etmeyeceği bir şekilde.
Çoğu akranı gibi süt kardeşinin de emekli olmasıyla, kendini, hayatını, düşüncelerini sorgulayıp, emekli olduğuna kanaat getirmeye çalıştığı anda, aniden gelişen bir olayla hayatı yeniden şekilleniyor.
Hurafeler içinde kalmamak adına, özgür ruhlu ve inanışlı bir fikir adamı olarak gerektiğinde sürgünleri göze alan kahramanımız , evlatlık edindiği kızı tıbbi olarak her şey yapılmasına tüm tedaviler denenmesine rağmen sağlığına kavusamayinca son çareyi Arap bacılarda, ayinlerde, tütsülerde arıyor.
Ateist olduğunu kitabın başından beri söyleyen kahramanımız , yaptıkları ve düşünceleri bakımından kendisiyle çelisince anlatımı sayesinde ortaya trajikomik satırlar çıkıyor.
Osmanlı'nın son yılları ile Cumhuriyet'in ilk yılları arasında insanların yaşadıkları "uyum sağlama, çelişme, arada kalma," psikolojisi güçlü meteforlarla çok ustalıkla yer buluyor satırlarda. Kahramanımızın bir adının olmayışı belki de bu yüzden. Bir kişinin değil o dönem yaşayan insanların ruh halini, ihtiyarlık dönemini yalnız geçiren insanların ruh haliyle birleştirip, gizem ve mizahla kurgulanmış.
Cumhuriyet'in ilk yıllarında yazılan kitap, eski Türkçe kelimeler barındırsa da, sayfalar biraz ilerledikten sonra, kelimeler tanıdık geliyor ve cümlenin anlamını beyin
" Bütün hayatımda bir hür fikir havarisi olduğunu söylemekle övün; insanlığın ve memleketin bütün istikbalini masal ve hurafeye karşı kazanacağı istikbalden bekle, inananları zaafla itham et, göğe el açan bir çareleri ayıpla, kendini vehimden kurtulmuş insanın en mükemmel modeli olarak ileri sür, sonra günün birinde bir çocuğun anlaşılmak hastalığı karşısında ne yapacağını şaşır, Afrikalı bacılara tütsü yaktırmaya, putperest düğünü yaptırmaya kalk."
Reşat Nuri Güntekin... Yazdığı her kitap ile gönlümde taht kurmuş bir yazar. Onun kalemini okumaktan öykü keyif alıyorum ki!!! Ortaokul yıllarımdan beri açık ara en sevdiğim yazarlardan . Bazı kitaplarını tekrar tekrar okusam da #gökyüzü nü ilk defa okudum Kitabı yeni okuduğuma üzülsem de #inkılapkitabevi nin bu özel baskısından okuduğum için de mutluyum.
Osmanlı'nın son yıllarından Cumhuriyet'in ilk yıllarında uzanan bir roman . Altmış yaşında , emekli olan karakterimiz geçmişe dönerek bize gençliğinden bahsediyor. Zamanında siyaset ile uğraşan karakterimiz çekinmeden konuştuğu için başı belaya da giriyor. Hiç evlenmemiş ve çocuğu yoktur. İlerleyen yaşında akrabasının kızını yanına alarak evladı gibi yetiştirir. Bir gün sebebi bilinmeyen bir hastalığa yakalanınca bu çocuk hayata bakış açısı da değişir karakterinizin. Bilime inandığı ve doktorlardan yardım beklediği halde bilim derdine derman olamaz ve istemese de hurafelere başvurmak zorunda hisseder kendini...
Dönem insanını ve psikolojisini ince ince dokuyan yazarımız o günlerden bugüne göz kırparak toplumun çok da değişmediğini söylüyor kulağımıza. İnandığı şeylere ters davranmak zorunda kalan bir insanın yaşadıklarını ve onun arada kalmışlığın yarattığı endişeyi okuyucuya başarı ile aktaran yazarımızı bir kere daha takdir ederek saygılarımı
Reşat Nuri bu romanında yine batıl inançlara inanmayan bir cumhuriyet timsali karakterinin ,yobazlıkla verdiği savaşı anlatmış.Kitapta yakın tarihimize dair çok fazla bilgi var.Kitabın esas karakteri yalnızdır.Yanına yetim akrabası olan Sevim’i almıştır onu da kendi gibi çağdaş yetiştirmiştir.Kız ince bir hastalığa tutulmuş ve bu hastalığın tedavisini akrabaları batıl yollarla çözmeye çalışmış,kitabın esas karakteri ise bu yobazlarla savaşmıştır.
Kitapta çok fazla didaktik unsurlar var...
Yazar Hakkında
Reşat Nuri GüntekinYazar · 37 kitap
Reşat Nuri Güntekin (25 Kasım 1889;, İstanbul - 7 Aralık 1956; Londra), Cumhuriyet dönemi edebiyatında önemli bir yeri olan Çalıkuşu, Yeşil Geceve Anadolu Notları gibi önemli eserlere imza atmış romancı, öykücü ve oyun yazarıdır.
Hayatı
1889'da İstanbul’un Üsküdar ilçesinde dünyaya geldi. Babası, askeri tabip Nuri Bey, annesi Kars valisi Yaver Paşa'nın kızı Lütfiye Hanım'dır. Reşide adlı kız kardeşi çok genç yaşta hayatını kaybetti, tek çocuk olarak büyüdü. Babası askeri doktor olduğu için öğrenim hayatı boyunca birçok il gezen Reşat Nuri, ilköğrenimine Çanakkale'de başladı. Çocukluk yıllarında dinlediği Fatma Aliye Hanım’ın Udi isimli romanı hayatına iz bırakıp,sanata heveslendiren eserleri arasına girdi. Babasının Çanakkale’deki evlerinde zengin bir kütüphanesinin olması onu kitaplara iten ve yazı yazma kültürünün gelişmesini sağlayan bir araç oldu. İzmir'deki Frerler okulunda bir süre öğrenim gördükten sonra İstanbul’da Saint Joseph Lisesi’nde öğrenim gördü. Yükseköğrenimini Darülfünun Edebiyat Şubesi'nde 1912'de tamamladı. Böylece öğrenim hayatını yirmi üç yaşında bitirmiş oldu.
1927'ye kadar Bursa ve İstanbul’da çeşitli okullarda Fransızca ve Türkçe öğretmeni ve müdür olarak görev yaptı. Görev aldığı okulların bazıları Bursa Sultanisi, İstanbul Beşiktaş İttihat Terakki Mektebi, Fatih Vakf-ı Kebir Mektebi, Akşemseddin Mektebi, Feneryolu Murad-ı Hâmis Mektebi, Osman Gazi Paşa Mektebi, Vefa Sultanisi, İstanbul Erkek Lisesi, Çamlıca Kız Lisesi, Kabataş Erkek Lisesi, Galatasaray Lisesi ve Erenköy Kız Lisesi'dir. 1927’de Erenköy Lisesi’nden yeni mezun olan öğrencisi Hadiye Hanım ile evlendi.
Öğretmenlik mesleğinin yanı sıra edebiyatla uğraşan Reşat Nuri, Halit Ziya’nın eserlerinden aldığı ilhamla hikâye yazma hevesi duymaktaydı . Daha sonra tiyatro edebiyatını benimseyerek bir tiyatro yazarı olmak için uğraştı. Yazı hayatına I. Dünya Savaşı sonlarında başladı. Başlangıçta “Eski Ahbap” (1917) gibi uzun hikayeler, “Hançer”(1920) ve “Eski Rüya” (1922) gibi sahne eserleri, “Gizli El” (1924) gibi romanlar yazan, tiyatro eleştiri ve araştırmaları yayınlayan sanatçı “Çalıkuşu” adlı romanının 1922’de Vakit Gazetesi’nde tefrika edilmesiyle şöhrete kavuştu.
Güntekin, 1931'de maarif müfettişi oldu ve bu arada Dil Heyeti'yle birlikte bazı çalışmalarda bulundu. Anadolu’yu baştan başa dolaşmasına neden olan müfettişlik görevi sayesinde ülkenin gerçeklerini yakından görme ve tanıma imkânı buldu.
1939'da ise Çanakkale milletvekili olarak TBMM'de bulundu. Bu görevini 1946'ya kadar sürdürdü. 1941’de tek çocuğu olan kızı Ela dünyaya geldi.
1947'de, Cumhuriyet Halk Partisi'nin Ankara'da yayımlanan Ulus gazetesinin İstanbul kolu olan Memleket gazetesini çıkardı. Güntekin daha sonra müfettişlik görevine geri döndü ve 1950'deBirleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Türkiye temsilciliği ve öğrenci müfettişliği görevleriyle Paris'e gitti. Paris kültür ataşeliği yaptı. 1954'te ise yaşından dolayı bu görevden ayrılmak zorunda kaldı.
Emekliliğinden sonra bir süre İstanbul Şehir Tiyatrosu edebi heyeti üyeliği yaptı. Güntekin'e Akciğer kanseri teşhisi konulduktan sonra tedavisi için Londra'ya gitti ve orada hastalığına yenik düşerek öldü. 13 Aralık 1956 günü, Karacaahmet Mezarlığı'na gömüldü.
Levent’te oturduğu sokağa “Çalıkuşu” ismi, Kadıköy’de ve İzmir’de bir ilköğretim okuluna ve Fatih'te bir tiyatro sahnesine Reşat Nuri Güntekin ismi verilmiştir.
Eserleri Hakkında Bilgiler
Yazar, öykü, roman ve oyunlarıyla edebiyatımızda önemli bir yere sahiptir. Kahramanları genelde tek yönlüdür. Olay kahramanlarını çevreyle birlikte verir.
Anadolu insanını iyi tanıdığını eserlerinden anlaşılır. Bazı eserlerinde genç cumhuriyetin toplumsal ideallerini işlemiştir. Reşat Nuri Güntekin eserlerine konuşma dilinin zenginliğini zorlanmadan yansıtır.
Çalışma Yöntemi Hakkında
Bütün romanlarının tiyatro halinde senaryoları olduğunu söyleyen Reşat Nuri, Hikmet Feridun'la yaptığı bir konuşmada çalışma yöntemlerini şöyle açıklar:
"Roman ve hikâye yazarken konunun evvela asıl canlı noktası, amudi fıkarisi (belkemiği) gelir. Bu amudi fıkaridir ki bana yazmak arzusunu verir. Bu bazen bir vak'a olur, beni alâkadar eden bir vak'a.. Fakat çok kere pek alakadar olduğum insan tipi. (Şu vak'ayı veya şu insanı, şu tipi yazayım) derim. Bu suretle eserin iki adımı atılmış olur. Mevzuu pek iptidai bir şekilde fikrime gelir. Hiçbir zaman hemen derhal bu mevzunun planını yapıp da yazmağa başladığım vaki değildir. Bulduğum mevzuu zihnimde bir köşeye atarım. Onun francala hamuru gibi kendi kendine kabarması için uzun müddet bırakırım. Çok defa aradan birçok senelerin geçtiği de vakidir. Bu müddet zarfında mevzua bazı ilaveler yaparım. Bazı kısımlarını tayyederim, atarım, çıkarırım. Vakaları retuş ederim. Tipleri develope ederim (geliştiririm).. Yazma işine başladığım zaman da çok muntazam çalışırım. Romanın sonunu nasıl bitireceğimi tayin etmeden yazıya başlamam. Evvela umumi bir şema yaparım. Fakat eser henüz definitif (kesin, belirli) olmamıştır. Ortada şahıslar vardır, vakalar vardır, eserin ana hatları vardır. Fakat yazmaya başladıktan sonra şahıslar ekseriyetle hüviyetlerini değiştirirler, evvelce hiç düşünmediğim vak'alar, yeni şahıslar gelir. (Muhit dergisi, 1933; anan: Muzaffer Uyguner, Reşat Nuri Güntekin, Ağustos 1967) Kişilerine sevgiyle sokulan bir romancıdır Reşat Nuri. Genellikle onların gerçek yaşamlarındaki en belirgin özelliklerini yitirmeden yansıtmaya çalışır. Gözlem yeteneği yaşama çok geniş bir perspektiften bakma imkânını sağladığı için romanları geçiş dönemi yaşayan ülkemizden "insan manzaraları" çizme başarısına ulaşmıştır."
