Yazar:
Hüseyin Rahmi Gürpınar
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 40 dk.
Sayfa Sayısı:
200
Basım Tarihi:
2024
İlk Yayın Tarihi:
1942
Yayınevi:
İthaki Yayınları
ISBN:
9786052653555
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
‘‘Cinayetsiz hayat olmaz.’’
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın tek polisiye romanı olan Kesik Baş, 1921 yılında İkdam gazetesinde tefrika edilmiş. Sonrasında 1942’de tam hâliyle ilk defa Hilmi Kitabevi tarafından kitap olarak yayımlanmış. Bu polisiye romanı dışında Gürpınar’ın üç polisiye roman tercümesi olduğunu da söyleyelim.
Bizde polisiye romanın ilk örneği Ahmet Mithat Efendi’ye aittir. Onun Esrâr-ı Cinâyât adlı romanı bu türün bizdeki ilk örneği olarak kabul edilir. O romanı da yakın sayılabilecek bir zamanda okuduğum için iki polisiye roman arasındaki benzerlikleri de fark etme imkânım oldu. Zaten tarz olarak da Gürpınar’ı Ahmet Mithat’ın bir devamı gibi düşünmek yanlış olmaz. İkisi de yaşadıkları dönemlerde edebiyata benzer şekillerde yaklaşmış, edebiyatı halkı eğitmede bir araç olarak görmüşlerdir. Bu sebeple Gürpınar’ın kullandığı dil dönemine göre oldukça anlaşılırdır. Tabii okuduğumuz bu baskı, Bilal Bey tarafından günümüz Türkçesine uyarlanmış, gayet de tadında bir uyarlama olmuş.
Tanpınar’ın deyimiyle edebiyatımıza sokak onunla girmiştir. Bu sebeple diğer romanlarında olduğu gibi bu romanda da diyaloglar gerçekçidir, karakterler kendi ağız özellikleriyle konuşur. Bu gerçekçi diyaloglar da Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın natüralist yaklaşımının bir sonucudur.
Romanda klasik Türk polisiye romanlarında görülen birçok özellik mevcut. Özellikle dikkatimi çeken tesadüfler oldu. İlk romanlarımızın en büyük kusurlarından biri bu tesadüfler. Polisiye roman olması sebebiyle tesadüfi durumlar daha çok göze batıyor. Bunun dışında polis hafiyelerinin usta-çırak şeklinde iki kişiden oluşması, yine bu hafiyelerin kılık değiştirerek soruşturma yapması gibi unsurlar dönemin polisiye romanlarında çokça kullanılıyor. Özellikle kılık değiştirme sahneleri bana yine yakın zamanda okuduğum Amanvermez Avni’yi
Hüseyin Rahmi Gürpınar kitaplarında İstanbul’u ve bu kalabalık şehirde yaşayan insanların sorunlarını anlatır. Olaylar yaşanırken bazen durum ne kadar vahim olursa olsun kahkaha bile attırır. Çünkü sıkıntılı mevzularda bile mizahın ve hicvin yoğun karışımı satırlara eşlik ediyordur. Yaşadığı dönemi ustaca eleştirir ve yarattığı karakterlerin her biri bir tiyatroya konu olacak şekilde özenle oluşturulmuştur. O zamanın insanlarında bulunan tüm tiplemelere çok yakından şahit oluruz; bu nedenle okurken bizler de o günlere gideriz.
Hünkâr yaverliği yapan bir paşanın oğlu olarak dünyaya gelmiş Gürpınar. Üç yaşında annesini kaybetmiş ve altı yaşındayken babasının ikinci kez evlenmesinden dolayı büyükannesinin yanına gönderilmiş. Eğitim hayatını da geçirdiği ciddi bir hastalıktan dolayı yarıda bırakmış. Adliyede bir süre memur olarak çalışmış ama daha sonra tercihini yazarlıktan yana kullanmış.
İlk önce gazetelerde çalışmaya başlamış. Eserlerini de gazetelerde tefrika ederek yayınlamış zaten. Kesik Baş, 1921 yılında tefrika ediliyor; 1942’de ise Hilmi Kitabevi tarafından kitap olarak yayınlanıyor.
Ömrünün son otuz bir yılını Heybeliada’da geçirip orada vefat eden Gürpınar milletvekili de olmuş bir zamanlar. Gazeteci ve yazar olan Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın 54 eseri vardır: Roman, öykü, oyun ve makale türlerinden birçok eser ortaya koymuştur.
Yazardan okuduğum ikinci kitabı çok beğendim. Okuduğum ilk kitabı ise Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç’tı. Onu da keyifle okumuştum.
Genellikle polisiye kitapların çoğu yazıldığı döneme ayna tutar; Kesik Baş da öyle bir eser. Heyecanlı bir katil bulma serüveni ve dönemin eleştirisini aynı anda okuma fırsatı buldum.
Türk edebiyatında polisiye türüne şahit olduğumda çok mutlu oluyorum. Polisiye türü için genellikle yabancı yazarları
Farklı bir polisiye okumak isteyenlere Güseyin Rahmi'den harika bir eser. Yazarın dönemi yansıtan dilini ve olaylara bakış açısını çok sevdim. Tavsiye ederim.
Görünürde aşk için işlenen bir cinayetin, aslında hiç de öyle olmadığı akıcı bir dedektif kitabı diyebilirim. Cinayet kitaplarının özellikle tarihi dokular ve kelimeler ile birleştirilmesini çok beğeniyorum. Kelimelerinin anlamlarının da sayfanın alt tarafında verilmesi kitabı daha da okunabilir ve ilginç hale getiriyor. İnsanoğlunun hırsları için ne kadar alçalabileceğini , bir cinayet çerçevesinde de çok net görebiliyorsunuz.
Bir Katil Bir Kuyuya Bir Baş Atar, Sarhoş da Lahanasınıİnceleme
Hüseyin Rahmi'nin mizahı beni hep benden almıştır. O kadar toplumun içinden, gerçek espriler sunar ki kendimi sırıtmaktan alamam. Kesik Baş da işte böyle mizahı bir açılış sunuyor.
Özetle,mahallenin sarhoşunun kör talihi,cani bir cinayetten emniyet teşkilatını haberdar eder ve olaylar gelişir.
Böyle kitaplarda en sevdiğim şeylerden biri de döneme dair bilgi vermesi, kaynak niteliği taşıması. Edison'dan bahis var kitapta. Yine pek tabi in-cin rivayetleri de kendine yer bulmuş. Ama bir Cadı, bir Gulyabani okumuyoruz. Sonuçta bir polisiye bu kitap.
Karakterlerimiz biraz daha derinlikli olabilirdi ama yine de kendilerini okumaktan keyif aldım.
Keyifli okumalar efendim...
Bir polisiye romanı ilk defa okumuyorum ama niye bilmiyorum bu kitabı okurken rahatsızlık duydum. Hüseyin Rahmi'nin kalemine çok aşina biri olarak, yazdıklarında insanları ürkütmesi ilk değil ama bu kez okurken tüylerim diken diken oldu ve hiç keyifli değildi.. ama kitabı beğendim elbette, gelin birlikte bakalım yaşananlara.
Yazacaklarım kitabın açıklamasında da mevcut özellikle bir şey belirtmeyeceğim ama SPOILER olabilir demedi demeyin sonra.
Kesik Baş, sadece bir korku hikâyesi değil; aynı zamanda dönemin toplumsal yapısına, batıl inançlara ve insan psikolojisine dair güçlü bir eleştiri. Yazar, bizi sadece bir cinayet ya da ürkünç bir olay örgüsüne değil, aklı ve hurafe arasında sıkışmış insanların dünyasına götürüyor. Romanın merkezinde bir adamın kesik bir başla yaşadığı ürkütücü deneyim yer alıyor. Daha doğrusu olay böyle başlıyor ve sonra gelişiyor haddinden fazla da dallanıp budaklanıyor. Anlatımı merak uyandıran ve gayet sürükleyici, ama bazen de insan irkiliyor. Çünkü bu hikâyede doğaüstü gibi duran olayların arkasında, aslında çok dünyevi gerçekler var. Tabikide insanoğlunun olduğu yerde türlü şeytanlıklar her zaman olduğu gibi baş gösteriyor.
Kötülük, insan yaşamının hep kıyısında dolanan ama asla tamamen uzaklaştıramadığımız bir gölge. Ahlak ve maneviyat, bu gölgeyle baş etmenin yollarını ararken aslında bize insan olmanın karmaşıklığını da gösteriyor. Her birimiz, iyiliği yüceltirken bile içimizdeki karanlıkla yüzleşiyoruz. Kıskançlık, öfke, kibir, nefret… Bunlar sadece “kötü” insanlar için değil, tüm insanlık için tanıdık duygulardır. Ama ahlak, bu duygularla ne yaptığımızı belirler. Onlara teslim mi olacağız, yoksa onları dönüştürmenin yolunu mu bulacağız? Kitabın ana teması bu konu üzerinde yoğunlaşıyor diyebiliriz. Özellikle kitabın sonlarına doğru
Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın polisiye tarzda yazdığı bir eser Kesik Baş. Kitap boyunca merak unsuru ön plandaydı, tempo hiç düşmedi diyebilirim. Zaten kısacık bir eser bir çırpıda okunabilir.
Kurgusuna yani kitaptaki cinayete aşırı iyi diyemeyeceğim fakat dönemine göre bu türün denenmesi alkışı hak ediyor. Cinayeti kim işledi,suçlu kimden ziyade bunun nedenine, dönemin sosyal yapısına, topluma getirilen eleştiriler ve değinilen konular benim için önem arz etti. Hüseyin Rahmi Gürpınar gerçekten çok büyük bir yazar. Yeterince abartılmadığını, hak ettiği değeri görmediğini düşünüyorum yazarımızın. Okunmasını tavsiye ederim bu eserin.
Daha sunuş itibariyle sadeleştirmeyi yapan Mehmet Tekin isimli şahsa çok sinir olduğumu belirtmek isterim. Böyle sunuş ve ön sözleri okumaya gayret eden biri olarak, karşılaşacağım manzaranın kitabın ayrıntılı konusu olacağını tahmin etmezdim. Baktım, ciddi ciddi olayları anlatıyor; direkt orada okumayı bıraktım ve bitirince başa dönüp devam ettim. Hakikaten kitabı ayrıntılı bir şekilde özetlemiş adam. Sadece soruyorum: neden? Ne heyecan bırakır ne bir şey bu hareket!
Yazarın ilk ve tek polisiye eseriymiş. Hakkını yemeyelim, çok iyi yazmış. Fakat başlarda esprili bir dil olduğu için pek ciddiyetin farkına varamadım. Sonuna gelince... Kanım dondu, tüylerim diken diken oldu. Kafadan böyle bir olay yazmak cidden ustalık işi olsa gerek. Ayrıntılar çok keskindi hatta nefes almayı unuttuğum sahneler vardı. Tek eksi yönü ise heyecanla başlayıp kitabın sonuca varma yolunu basit gösterip finalde golü atması fikrimce. Yani “katil kim” sorusunun verdiği heyecan bir kerede çözüme kavuştu demek istiyorum.
Remzi ve Seyit Efendi idi dedektiflerimiz. Değiniyorum çünkü çok klasik bir tipleme olmuş bu ikisi. Remzi Efendi her şeyin farkında olan biri, Seyit Bey ise diğer dedektife göre daha laylaylom. Sevmedim yani bu ikiliyi. Seyit Efendi’nin de dedektif olduğunu hissetmek isterdim.
Söyleyeceklerim sanırım bu kadar.
Kesinlikle okumalısınız.
Kesik BaşEdebiyat
Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Kesik Baş adlı bu kitabı bir cinayetin arka planını işliyor. Nazif Efendinin bir akşam zil zurna halde meyhaneden çıkıp evine giderken bir kuyuya düşmesiyle olaylar başlıyor. Çünkü, o kuyu içinde kendisinden başka bir de "kesik baş" vardır. O kuyudan çıkartılırken kesik başta beraber çıkar. Bu kesik başın kime ait olduğunu çözmek için polis (zabıta) hummalı ve maceralı bir araştırmaya başlar. Devamı ise kitabın içinde okurları bekliyor.
H.R. Gürpınar burada da mahalle ağzı ve argoyu orantılı kullanıyor. Bir yanda Nafiz Efendi, aile hayatı ve çevresi akıcı ve merak uyandırıcı bir şekilde geçerken diğer yanda kesik başın kime ait olduğu araştırılıyor. Burada da yine özlü ve süslü sözlerle durum anlatılıyor.
Bu romanın 1921 yılında yazıldığı unutulmasın. İstanbul'un belli bölgesinde yaşanan hayattan kesitler de sunuluyor. Yazar dönemine uygun ve hitap edeceği kesime yönelik bunları yazmış. O yüzden çok katmanlı ve derinlikli bir şey beklenmesin. Tabi yine adaba mugayir şeyler var. Lakin onlarda hayatın gerçekleri olmakla birlikte çevrede duyulan ve konuşulanlar olduğu da unutulmasın. Bunları da peyder pey kitabın içine serpiştirmiş.
** Okuduğum baskı, Kırmızı Kedi yayınları olup Temmuz 2021'de yayımlanmıştır. Yayıma hazırlayan ise Elif Yılmaz'dır.
** Bu kitap ilk olarak 1921 yılında tefrika halinde kaleme alınmıştır. 1942 yılında ise Hilmi Kitabevi tarafından yayımlanır. Kitap sadeleştirme yapılmadan basılmıştır. Bu doğrultuda sayfa altlarında bilinmeyen/unutulan ya da terkiplerin günümüz Türkçesindeki karşılıkları yer alıyor.
** Kitabın sadeleştirmeden (iyi elden çıkacak sadeleştirme) okunması okuyanı çok zorluyor ve kitaptan alacağı bilgi, keyif ya da eğlenceyi tam olarak karşılamayabilir. Bu yüzden akademisyenler hariç diğer okurlar için
Hüseyin Rahmi'den okuduğum ilk kitap. Polisiye okumayı seven biri olarak esprili bir dille yazılmış bu polisiye romana bayıldım diyebilirim.
1942 yılında yayımlanan roman polisiye türünün ilk örneklerinden olup yazarın az bilinen romanlarından biridir. Roman sürükleyicidir, son noktaya kadar insanı merak içinde tutar. Kolay okunur, anlaşılır bir dille yazılmıştır.
Hikaye, sarhoş bir adamın kuyuya düşüp, kuyuda lahana sandığı beze sarılı bir kesik baş bulmasıyla başlıyor. Bu "kuyu içi cinayeti" için iki polis görevlendirilir. Seyit efendi ve Remzi efendi. Esrarengiz olayları inceleme ve araştırmada oldukça başarılı iki uzman polisler. Remzi efendi, Seyit efendi'ye göre daha bilgili bir polistir. Olayı soruşturmaya başlarlar, insanları sorguladılar, ipuçlarını takip ettiler ve uzun uğraşlar sonucu nihayet işe yarar bir ipucu bulunmuştu. Ondan sonra düğümler birbiri ardına çözülmeye başlar.
#alıntılar
Uzun bir vefaya kalbimizin verdiği karşılık, hemen daima nankörlük ve acı bir vefasızlıktır. Dünyanın gülünç hallerine sınır var mıdır?
...insanın en kudurmuşçasına sapkınlık anlarında, karşısına faziletli bir nasihatçi çıkıp da yakasına yapışarak uçurumun kenarından çekse; ne kadar cinayetler düşüncede kalır, ne kadar haşarılar bir tövbe ile canilikten kurtulur, ne kadar masum kanlar akıtılmaktan kurtarılmış olurdu.
Yazar Hakkında
Hüseyin Rahmi GürpınarYazar · 100 kitap
17 Ağustos 1864 tarihinde İstanbul'da doğdu. Hünkâr yaveri Mehmet Sait Paşa'nın oğlu olan Hüseyin Rahmi, üç yaşında iken annesinin ölümü üzerine, Girit'te bulunan babasının yanına gönderildi. İlkokula başladı ancak babasının evlenmesi üzerine altı yaşında tekrar İstanbul'a anneannesinin yanına gönderildi ve eğitimine burada devam etti. Yakubağa Mektebi, Mahmudiye Rüşdiyesi ve idadide okuyan Hüseyin Rahmi, tarihçi Abdurrahman Şeref Bey'in himayesiyle Mekteb-i Mülkiye'ye girdi (1878). Okulun ikinci sınıfında iken ciddi bir hastalık geçiren Hüseyin Rahmi buradaki öğrenimini yarıda bıraktı (1880). Kısa bir süre, Adliye Nezareti Ceza Kalemi'nde memur, Ticaret Mahkemesi'nde Azâ Mülazımı olarak çalışan Hüseyin Rahmi hayatını kalemiyle kazanmaya çalıştı.
1887'de Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başlayan Hüseyin Rahmi, ardından İkdam ve Sabah gazetelerinde mütercim ve muharrir olarak çalıştı. II. Meşrutiyet döneminde 37 sayı süren Boşboğaz ve Güllâbi adlı bir gazete çıkardı. İbrahim Hilmi Bey ile birlikte çıkardığı Millet gazetesi de uzun ömürlü olmadı. 1925-1927 yılları arasında yayımlanan Türk Kadın Yolu adlı derginin yazarları arasındaydı. Sonraki çalışmalarını İkdam, Söz, Zaman, Vakit, Son Posta, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerine neşretti. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 5. ve 6. dönemlerde Kütahya milletvekili olan Hüseyin Rahmi, ömrünün son otuz bir yılını geçirdiği Heybeliada'daki köşkünde 8 Mart 1944 tarihinde öldü ve oradaki Abbas Paşa Mezarlığı'na defnedildi.
Edebiyat hayatı
Hüseyin Rahmi Gürpınar; İstanbul halkının toplumsal, töresel yaşantılarını, aile geçimsizliklerini, batıl inançlarını, yaşadığı çağdaki Türk toplumunun geçirmekte olduğu krizleri hümuristik bir mizah dehasıyla anlatır. Servet-i Fünûncuların yaşıtı olduğu halde, ayrı bir sanat görüşünü sürdürür. Romanlarındaki kahramanların çoğu 19. yy sonu İstanbul'un canlı, renkli insan, hayat manzaralarıdır. Eserlerinde Anadolu yoktur. Mizahı, güldürücü olduğu kadar, gülünç yönlerimizin yansıtılması, hicvedilmesi için gerekli bir araçtır. Hüseyin Rahmi, seçtiği tipleri seviyelerine uygun, ustaca konuşturur ve olayları gülünçlü, acıklı yönleriyle belirtir. Kuvvetli bir gözlem gücü vardır. Realist, natüralist bir görüşle "toplum için sanat" yapar. Ertem Eğilmez tarafından 1976 yılında çekilen Süt Kardeşler sinema filminin konusu Hüseyin Rahmi'nin Gulyabani (1913) isimli romanından uyarlanmıştır. Bağımsız sanatçılardan biri olarak da anılır.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanları ve öyküleri yeni nesiller tarafından da kolayca anlaşılabilmesi için 1960 sonrasında içinde Mustafa Nihat Özön'ün de yer aldığı bir edebî kurulca sadeleştirilmişti. Bu sadeleştirme kimilerince yerinde bulunurken kimileri de özgün dilin dokunulmadan bırakılması gerektiğini savunmuşlardı.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Hüseyin_R...
