Yazar:
Hüseyin Rahmi Gürpınar
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 33 dk.
Sayfa Sayısı:
196
Basım Tarihi:
Ekim 2015
İlk Yayın Tarihi:
1942
Yayınevi:
Özgür Yayınları
ISBN:
9789754473377
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Heybeliadanın meşhur yazarı Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın okuduğum Polisiye tarzda yazdığı en iyi kitabı.
Kitap yazıldığı zamana göre çok çok başarılı.
Her şey kuyuda bulunan bir kesik başla başlıyor bu kitabı okuyarak önce bu başın sahibi sonra katili buluyorsunuz.
Katilleri bu adamı parası için öldürdüğü ortaya çıkıyor.
Ama bu parayı yiyemeden ölüyorlar. Kesinlikle okuyun böyle Türk polisiyelerini okuyunca çok mutlu oluyorum. Hüseyin Rahmi Gürpınar kalemi çok sağlam bir yazar bütün kitapları okunmalı.
Mutsuz bir yaşamı olan ve avuntuyu her gece meyhanede arayan Nafiz Efendi, bir gece sarhoş olarak evine dönerken derin ve kör bir kuyuya düşer; kuyuda... bezlere sarılı kesik bir baş bulur. Olayın soruşturmasını, deneyimli zâbıta (polis memuru) Remzi ve yardımcısı deneyimsiz Seyit Efendi ikilisi üstlenir. Çözdükçe düğümlenen, bu nedenle memurları şaşkınlıktan şaşkınlığa sürükleyen bu olay, Hüseyin Rahmi Gürpınar’a edebiyatımızın en planı en karışık, ama buna karşın en başarılı polisiye romanlarından birini yazmak fırsatını yaramıştır.
Mizah da çok iyi olan usta yazarımızın bir polisiye kitabı. Gerçekten güzel, sonunda kadar heyecanı diri tutan içinde toplumsal ve felsefi düşündüren olayları da barındıran bir eser olmuş. Okumayı sevenlere tavsiye ederim.
“Maske Düşünce: Arzuların Parçaladığı Hayatlar”
Puan vermedi
Hüseyin Rahmi’nin Kesik Baş romanı, ilk bakışta bir polisiye hikâye gibi ilerler; ancak derine inildikçe, suçtan çok insanın iç karanlığını, ahlaki çöküşünü ve toplumsal ikiyüzlülüğünü anlatan bir metne dönüşür. Bu yönüyle roman, yalnızca bir “cinayet çözümü” değil, aynı zamanda bir insan çözümlemesidir.
Felsefi Arka Plan: Ahlak Maskesi ve İçgüdüler
Romanın arka planında açıkça hissedilen bir düşünsel damar vardır. Hüseyin Rahmi’nin, özellikle Friedrich Nietzsche ve Arthur Schopenhauer etkisinde şekillenen insan anlayışı, burada kendini net biçimde gösterir.
İnsan, toplumsal kurallarla “iyi” görünür; ama iç dünyasında çıkar, arzu ve bencillik hüküm sürer. Metindeki şu düşünce bu yaklaşımı özetler:
“Yüzüne riyadan bir maske geçirerek kalbinin iğrençliklerini örtbas ederek iyiler arasına girmiş olursun.”
Bu cümle romanın merkezidir. Cinayet, bu maskenin düştüğü andır.
Polisiye Kurgu: Tesadüf Değil, İhmal
Olay örgüsü basit ama işlevseldir:
Nafiz elinde bir lahana eve dönerken kuyuya düşer.
Zil zurna sarhoş Nafiz’in sıradan bir akşamı, düştüğü kuyudan çıkan kesik başla kabusa dönüşür. Başlangıçta şüpheli gibi görünen Nafiz’in suçsuzluğu ortaya çıkar. Burada önemli olan şu:
Hüseyin Rahmi, “kusursuz cinayet yoktur” fikrini merkeze alır.
Cinayet çözülür çünkü:
• Altın diş unutulur
• Yüzük çıkarılmaz
Yani suç, zekâdan çok insanın eksikliği ve dikkatsizliği üzerinden açığa çıkar.
Bu noktada roman güçlüdür. Polisiye gerilim, büyük planlardan değil küçük hatalardan beslenir.
Karakterler: Karikatür ile Gerçek Arasında
Kitabı polisiye olarak düşündüm ancak içinde polisiyeden ziyaden durumlar, insanın neden suç işlediği ile alakalı düşünceler yer alıyor. Felsefi bir kitap diyebilirim. Olay örgüsü iyi değil o yüzden. Kısacası polisiye beklemeyin.
Kitabi ortaokul yillarimda kutuphaneden alarak okumustum. Su anda icerigini, olaylari pek fazla hatirlayamama ragmen okudugum donemde kitabi bir hayli begendigimi hatirliyorum, aklimda kaldigi kadariyla surukleyici bir kitapti. Puanlamami yaparken bu noktalari dikkate aldim. Denk gelirde yeniden okursam tekrar degerlendiririm.
Bir polisiye romanı ilk defa okumuyorum ama niye bilmiyorum bu kitabı okurken rahatsızlık duydum. Hüseyin Rahmi'nin kalemine çok aşina biri olarak, yazdıklarında insanları ürkütmesi ilk değil ama bu kez okurken tüylerim diken diken oldu ve hiç keyifli değildi.. ama kitabı beğendim elbette, gelin birlikte bakalım yaşananlara.
Yazacaklarım kitabın açıklamasında da mevcut özellikle bir şey belirtmeyeceğim ama SPOILER olabilir demedi demeyin sonra.
Kesik Baş, sadece bir korku hikâyesi değil; aynı zamanda dönemin toplumsal yapısına, batıl inançlara ve insan psikolojisine dair güçlü bir eleştiri. Yazar, bizi sadece bir cinayet ya da ürkünç bir olay örgüsüne değil, aklı ve hurafe arasında sıkışmış insanların dünyasına götürüyor. Romanın merkezinde bir adamın kesik bir başla yaşadığı ürkütücü deneyim yer alıyor. Daha doğrusu olay böyle başlıyor ve sonra gelişiyor haddinden fazla da dallanıp budaklanıyor. Anlatımı merak uyandıran ve gayet sürükleyici, ama bazen de insan irkiliyor. Çünkü bu hikâyede doğaüstü gibi duran olayların arkasında, aslında çok dünyevi gerçekler var. Tabikide insanoğlunun olduğu yerde türlü şeytanlıklar her zaman olduğu gibi baş gösteriyor.
Kötülük, insan yaşamının hep kıyısında dolanan ama asla tamamen uzaklaştıramadığımız bir gölge. Ahlak ve maneviyat, bu gölgeyle baş etmenin yollarını ararken aslında bize insan olmanın karmaşıklığını da gösteriyor. Her birimiz, iyiliği yüceltirken bile içimizdeki karanlıkla yüzleşiyoruz. Kıskançlık, öfke, kibir, nefret… Bunlar sadece “kötü” insanlar için değil, tüm insanlık için tanıdık duygulardır. Ama ahlak, bu duygularla ne yaptığımızı belirler. Onlara teslim mi olacağız, yoksa onları dönüştürmenin yolunu mu bulacağız? Kitabın ana teması bu konu üzerinde yoğunlaşıyor diyebiliriz. Özellikle kitabın sonlarına doğru
Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın polisiye tarzda yazdığı bir eser Kesik Baş. Kitap boyunca merak unsuru ön plandaydı, tempo hiç düşmedi diyebilirim. Zaten kısacık bir eser bir çırpıda okunabilir.
Kurgusuna yani kitaptaki cinayete aşırı iyi diyemeyeceğim fakat dönemine göre bu türün denenmesi alkışı hak ediyor. Cinayeti kim işledi,suçlu kimden ziyade bunun nedenine, dönemin sosyal yapısına, topluma getirilen eleştiriler ve değinilen konular benim için önem arz etti. Hüseyin Rahmi Gürpınar gerçekten çok büyük bir yazar. Yeterince abartılmadığını, hak ettiği değeri görmediğini düşünüyorum yazarımızın. Okunmasını tavsiye ederim bu eserin.
Daha sunuş itibariyle sadeleştirmeyi yapan Mehmet Tekin isimli şahsa çok sinir olduğumu belirtmek isterim. Böyle sunuş ve ön sözleri okumaya gayret eden biri olarak, karşılaşacağım manzaranın kitabın ayrıntılı konusu olacağını tahmin etmezdim. Baktım, ciddi ciddi olayları anlatıyor; direkt orada okumayı bıraktım ve bitirince başa dönüp devam ettim. Hakikaten kitabı ayrıntılı bir şekilde özetlemiş adam. Sadece soruyorum: neden? Ne heyecan bırakır ne bir şey bu hareket!
Yazarın ilk ve tek polisiye eseriymiş. Hakkını yemeyelim, çok iyi yazmış. Fakat başlarda esprili bir dil olduğu için pek ciddiyetin farkına varamadım. Sonuna gelince... Kanım dondu, tüylerim diken diken oldu. Kafadan böyle bir olay yazmak cidden ustalık işi olsa gerek. Ayrıntılar çok keskindi hatta nefes almayı unuttuğum sahneler vardı. Tek eksi yönü ise heyecanla başlayıp kitabın sonuca varma yolunu basit gösterip finalde golü atması fikrimce. Yani “katil kim” sorusunun verdiği heyecan bir kerede çözüme kavuştu demek istiyorum.
Remzi ve Seyit Efendi idi dedektiflerimiz. Değiniyorum çünkü çok klasik bir tipleme olmuş bu ikisi. Remzi Efendi her şeyin farkında olan biri, Seyit Bey ise diğer dedektife göre daha laylaylom. Sevmedim yani bu ikiliyi. Seyit Efendi’nin de dedektif olduğunu hissetmek isterdim.
Söyleyeceklerim sanırım bu kadar.
Kesinlikle okumalısınız.
Kesik BaşEdebiyat
Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Kesik Baş adlı bu kitabı bir cinayetin arka planını işliyor. Nazif Efendinin bir akşam zil zurna halde meyhaneden çıkıp evine giderken bir kuyuya düşmesiyle olaylar başlıyor. Çünkü, o kuyu içinde kendisinden başka bir de "kesik baş" vardır. O kuyudan çıkartılırken kesik başta beraber çıkar. Bu kesik başın kime ait olduğunu çözmek için polis (zabıta) hummalı ve maceralı bir araştırmaya başlar. Devamı ise kitabın içinde okurları bekliyor.
H.R. Gürpınar burada da mahalle ağzı ve argoyu orantılı kullanıyor. Bir yanda Nafiz Efendi, aile hayatı ve çevresi akıcı ve merak uyandırıcı bir şekilde geçerken diğer yanda kesik başın kime ait olduğu araştırılıyor. Burada da yine özlü ve süslü sözlerle durum anlatılıyor.
Bu romanın 1921 yılında yazıldığı unutulmasın. İstanbul'un belli bölgesinde yaşanan hayattan kesitler de sunuluyor. Yazar dönemine uygun ve hitap edeceği kesime yönelik bunları yazmış. O yüzden çok katmanlı ve derinlikli bir şey beklenmesin. Tabi yine adaba mugayir şeyler var. Lakin onlarda hayatın gerçekleri olmakla birlikte çevrede duyulan ve konuşulanlar olduğu da unutulmasın. Bunları da peyder pey kitabın içine serpiştirmiş.
** Okuduğum baskı, Kırmızı Kedi yayınları olup Temmuz 2021'de yayımlanmıştır. Yayıma hazırlayan ise Elif Yılmaz'dır.
** Bu kitap ilk olarak 1921 yılında tefrika halinde kaleme alınmıştır. 1942 yılında ise Hilmi Kitabevi tarafından yayımlanır. Kitap sadeleştirme yapılmadan basılmıştır. Bu doğrultuda sayfa altlarında bilinmeyen/unutulan ya da terkiplerin günümüz Türkçesindeki karşılıkları yer alıyor.
** Kitabın sadeleştirmeden (iyi elden çıkacak sadeleştirme) okunması okuyanı çok zorluyor ve kitaptan alacağı bilgi, keyif ya da eğlenceyi tam olarak karşılamayabilir. Bu yüzden akademisyenler hariç diğer okurlar için
Hüseyin Rahmi'den okuduğum ilk kitap. Polisiye okumayı seven biri olarak esprili bir dille yazılmış bu polisiye romana bayıldım diyebilirim.
1942 yılında yayımlanan roman polisiye türünün ilk örneklerinden olup yazarın az bilinen romanlarından biridir. Roman sürükleyicidir, son noktaya kadar insanı merak içinde tutar. Kolay okunur, anlaşılır bir dille yazılmıştır.
Hikaye, sarhoş bir adamın kuyuya düşüp, kuyuda lahana sandığı beze sarılı bir kesik baş bulmasıyla başlıyor. Bu "kuyu içi cinayeti" için iki polis görevlendirilir. Seyit efendi ve Remzi efendi. Esrarengiz olayları inceleme ve araştırmada oldukça başarılı iki uzman polisler. Remzi efendi, Seyit efendi'ye göre daha bilgili bir polistir. Olayı soruşturmaya başlarlar, insanları sorguladılar, ipuçlarını takip ettiler ve uzun uğraşlar sonucu nihayet işe yarar bir ipucu bulunmuştu. Ondan sonra düğümler birbiri ardına çözülmeye başlar.
#alıntılar
Uzun bir vefaya kalbimizin verdiği karşılık, hemen daima nankörlük ve acı bir vefasızlıktır. Dünyanın gülünç hallerine sınır var mıdır?
...insanın en kudurmuşçasına sapkınlık anlarında, karşısına faziletli bir nasihatçi çıkıp da yakasına yapışarak uçurumun kenarından çekse; ne kadar cinayetler düşüncede kalır, ne kadar haşarılar bir tövbe ile canilikten kurtulur, ne kadar masum kanlar akıtılmaktan kurtarılmış olurdu.
Yazar Hakkında
Hüseyin Rahmi GürpınarYazar · 100 kitap
17 Ağustos 1864 tarihinde İstanbul'da doğdu. Hünkâr yaveri Mehmet Sait Paşa'nın oğlu olan Hüseyin Rahmi, üç yaşında iken annesinin ölümü üzerine, Girit'te bulunan babasının yanına gönderildi. İlkokula başladı ancak babasının evlenmesi üzerine altı yaşında tekrar İstanbul'a anneannesinin yanına gönderildi ve eğitimine burada devam etti. Yakubağa Mektebi, Mahmudiye Rüşdiyesi ve idadide okuyan Hüseyin Rahmi, tarihçi Abdurrahman Şeref Bey'in himayesiyle Mekteb-i Mülkiye'ye girdi (1878). Okulun ikinci sınıfında iken ciddi bir hastalık geçiren Hüseyin Rahmi buradaki öğrenimini yarıda bıraktı (1880). Kısa bir süre, Adliye Nezareti Ceza Kalemi'nde memur, Ticaret Mahkemesi'nde Azâ Mülazımı olarak çalışan Hüseyin Rahmi hayatını kalemiyle kazanmaya çalıştı.
1887'de Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başlayan Hüseyin Rahmi, ardından İkdam ve Sabah gazetelerinde mütercim ve muharrir olarak çalıştı. II. Meşrutiyet döneminde 37 sayı süren Boşboğaz ve Güllâbi adlı bir gazete çıkardı. İbrahim Hilmi Bey ile birlikte çıkardığı Millet gazetesi de uzun ömürlü olmadı. 1925-1927 yılları arasında yayımlanan Türk Kadın Yolu adlı derginin yazarları arasındaydı. Sonraki çalışmalarını İkdam, Söz, Zaman, Vakit, Son Posta, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerine neşretti. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 5. ve 6. dönemlerde Kütahya milletvekili olan Hüseyin Rahmi, ömrünün son otuz bir yılını geçirdiği Heybeliada'daki köşkünde 8 Mart 1944 tarihinde öldü ve oradaki Abbas Paşa Mezarlığı'na defnedildi.
Edebiyat hayatı
Hüseyin Rahmi Gürpınar; İstanbul halkının toplumsal, töresel yaşantılarını, aile geçimsizliklerini, batıl inançlarını, yaşadığı çağdaki Türk toplumunun geçirmekte olduğu krizleri hümuristik bir mizah dehasıyla anlatır. Servet-i Fünûncuların yaşıtı olduğu halde, ayrı bir sanat görüşünü sürdürür. Romanlarındaki kahramanların çoğu 19. yy sonu İstanbul'un canlı, renkli insan, hayat manzaralarıdır. Eserlerinde Anadolu yoktur. Mizahı, güldürücü olduğu kadar, gülünç yönlerimizin yansıtılması, hicvedilmesi için gerekli bir araçtır. Hüseyin Rahmi, seçtiği tipleri seviyelerine uygun, ustaca konuşturur ve olayları gülünçlü, acıklı yönleriyle belirtir. Kuvvetli bir gözlem gücü vardır. Realist, natüralist bir görüşle "toplum için sanat" yapar. Ertem Eğilmez tarafından 1976 yılında çekilen Süt Kardeşler sinema filminin konusu Hüseyin Rahmi'nin Gulyabani (1913) isimli romanından uyarlanmıştır. Bağımsız sanatçılardan biri olarak da anılır.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanları ve öyküleri yeni nesiller tarafından da kolayca anlaşılabilmesi için 1960 sonrasında içinde Mustafa Nihat Özön'ün de yer aldığı bir edebî kurulca sadeleştirilmişti. Bu sadeleştirme kimilerince yerinde bulunurken kimileri de özgün dilin dokunulmadan bırakılması gerektiğini savunmuşlardı.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Hüseyin_R...
