Yasalar Üzerine
Marcus Tullius CiceroYazar:
Marcus Tullius Cicero
Çevirmen:
C. Cengiz Çevik
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 18 dk.
Sayfa Sayısı:
152
Basım Tarihi:
2016
Yayınevi:
İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786053328889
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Yasalar ÜzerineEdebiyat
Çok çarpıcı bir kitap bence. Cicero yüz yıllar önce yazdığı bu kitabın içeriğini okurken sanki günümüzü görmüş gibi. Çok şaşırdım. Kitapta o dönemi yansıtan yoğun cinsiyetçi ve sınıfçı dil göz ardı edildiği takdirde aslında demokrasinin ve hukukun temel düşüncelerine dair bugün bile tartışılabilecek yoğun meseleler irdelenmektedir.
Cicero sürekli yasaları doğayla ilişkilendirmesi çok ilginç. Akış itibariyle kitap dönemine uygun olarak üçlü bir konuşma içerisinde, Cicero’nun kendi kardeşine ve bir dostlarına yarı-resmi bir ders vermesi şeklinde ilerler.
Cicero De Re Publica (Devlet Üzerine) ve De Legibus (Yasalar Üzerine) adlı eserlerini Platon’un Devlet ve Yasalar adlı eserlerini örnek alarak yazmıştır. Bunun en sağlam delili yine Cicero’nun kendi sözleridir, zira Yasalar Üzerine 1.15’te konuşmacılardan Atticus (İ.Ö. 110-32) esas konuşmacı olan Cicero’nun (metinde “Marcus”) Platon’a duyduğu hayranlığı hatırlatarak Cicero’nun da Platon gibi kendi eserinde en iyi devlet sistemini incelediğini ve Platon’la aynı yöntemi izleyerek şimdi de yasaları ele alması gerektiğini belirti
r.
İyi okumalar...
Yasalar ÜzerineFelsefe
Gerçekten derinlemesine Roma Huku üzerine giriş kitabı olarak kabul edilebilir aristokrat bakış.
Cicero’nun De Legibus (Yasalar Üzerine) eseri, hukukun temellerini stoacı bir bakış açısıyla doğaya ve tanrısal akla dayandıran felsefi bir diyalogdur.
Doğal Hukuk: Cicero, yasaların insanların keyfi kararları değil, evrensel ve değişmez bir doğal hukuk (lex naturalis) ürünü olduğunu savunur.
Devletle İlişki: De Re Publica (Devlet Üzerine) kitabının devamı niteliğindedir; ideal devletin işleyişi için gereken hukuki çerçeveyi çizer.
Roma Geleneği: Teorik tartışmaları Roma’nın dini ve sivil yasalarıyla birleştirerek geleneksel değerleri felsefi olarak meşrulaştırır.
Adalet Kavramı: Adaletin kaynağı insan zihni değil, doğru akılla (recta ratio) örtüşen tabiatın kendisidir.
Yasalar ÜzerineFelsefe-Düşünce
Cicero Yasalar Üzerine adlı kitabında, yasaların amacının adaleti sağlamak ve adil insanlar yetiştirmek olduğunu söylüyor. Ona göre gerçek yasa, doğa yasasıyla uyumlu olmalı ve toplumun düzenini korumalı. Yasalar, insanların doğru ve adaletli davranmasını yönlendirir; erdem ise bunun doğal bir sonucudur. Kitap,hukuk ve devlet hakkında düşünmek isteyenler için değerli bir eser. Okumak isteyenlere tavsiye edilir.
Yeni sayfalarda var olma dileğiyle...
İnsan zihninin dışında bir tasavvur olduğu vurgusunun yanı sıra, Cicero'nun yasanın doğasının, insan doğasıyla aynı şey olduğunu söylerken, biraz daha ileride İnsanın tanrısal aklı paylaşan bir canlı olduğunu vurgulaması tesadüfi değil. Bu aklı paylaşan canlıların, bir araya gelerek bu tanrısal aklın ürünü olan yasaya riayet etme iradesine erişmeleri vurgulanmak istenen. Bu ortak aklın ortaya çıkaracağı hukuk doğa tarafından onaylanmadıkça da asla erdemli olmayacak. Cicero bu tespitlerinin arkasında da hukukun, özellikle de yasama faaliyetinin çoğunluğun buyruk ve rızası doğrultusunda gerçekleştirilmesinin, yasanın ahlaken en doğru halini almış olduğuna delil teşkil etmeyeceğini de güzel cümlelerle zihinlere kazımış zaten. Elbette Cicero'nun bütün bunları yaparken güncel uygulamalara atıfta bulunması ve örneklendirmelerini Roma hukuki sistemi içerisinden karşılık bulacak şekilde yapması gibi fiili bir mecburiyeti var. Bu sebeple hukuk ve özellikle Roma Hukukuna az biraz aşina olmayan okuyucu için, bazı bölümler sıkıntı verici, dikkat dağıtıcı ve hatta yorucu gelebilir, dipnotlar olmaksızın ilerlemek imkansız hale gelebilir. Ancak hukuk fakültesinde okuyan, hukuk tahsili yapmış veya özel ilgi alanı olarak hukuk ve eski çağ ile ilgilenen okuyucunun muhakkak kütüphanesinde bulunması gereken bir eser.
Kötü son..Tarih
Sevdiğim bir sözü var, eğer bir bahçe ve bir kitaplığa sahipseniz başkaca bir şeye ihtiyacınız yoktur.
Stoacı Cicero bir dönem memleket Selanik'te yaşamıştır. Marcus Antonius'un triumvirliği kabulü ile MÖ 43 yılında başı kesilerek idam edilir. Başı Forum Romanum'daki Rostra'da teşhir edilir, elleri ise senato binasının kapısına çivilenir.
Kitabında uyguladığı yöntem diyalog yöntemidir ve Platon etkisi ile bu yöntemi seçmiştir. 
Yasalar Üzerine Marcus Tullius Cicero
Yasalar Üzerine Marcus Tullius CiceroDevletlerin cinsiyeti Erkektir...
Dün Aristo'nun oğlu Glaukon’la Pire’ye inmiştim.* Anımsadınız mı bu cümleyi, Platon’un Devlet eserinde giriş cümlesidir bu. Buraya almanın nice sebepleri var. Öncelikle Pire liman kasabasıdır ve kalabalık bir yerdir. Bu husus önemli bir çağrışım yapmakla kalmayıp, limanların ticaretlerin merkezi olduğu da vurgulanmaktadır. Buradan varacağımız yer ise; kalabalık, ticaret ve ihtiyaçlar. Bunlar hâsıl olduğunda devletin temeli yavaştan atılmaya başlanır. O yüzden Pire önemli…
Roma’da MÖ 106 tarihinde doğan hitabet ustası, şair bakışlı siyaset adamı. MÖ 75’te questor, MÖ 69’da aedilis, MÖ 66’da pretor ve MÖ 63’te ise consul olmuştur. Hatta dönemin saygın kişisi tarafından “pater patriae” – devletin babası- unvanını almıştır. Bunların hepsini ise kendi tırnaklarıyla kazıya kazıya yapmış ve Roma’da kendi döneminin en önemli şahsiyetlerinden bir tanesi olmuştur. Atlı sınıftan olduğu için Roma tarihinde bir ilk olarak consul seçilmiştir. Küçüklüğünde Yunancayı öğrenmiş ve hocası Yunan Hatip Apollonius Molon tarafından – hocası aynı zamanda Jul Sezar’ın da hocasıdır – “Sana büyük bir hayranlık duyuyorum Cicero ve tebrik ediyorum, ancak Yunanlar için üzülüyorum. Şimdiye kadar elimizde kalan tek sermaye eğitim ve söz hâkimiyetiydi. Ne yazık ki artık senin sayende bunlar Romalıların elinde geçecek.*” diye küçük yaşında övgüye mazhar oldu. Bu söylem ise Cicero’nun dil becerisinin ve ne kadar iyi bir hatip olduğunun bir göstergesidir.
“...en adaletsiz şey adaletten kazanç sağlamaya çalışmaktır.” (Alıntı #49049714 )
Cicero’nun Platon’a karşı hayranlığını birçok kere dillendirdim. Platon’un Devlet eseri incelememde - #44380780 - ise; “Asırlardan beri süre gelen ‘devlet’ hakkında yazılan bütün eserlerin yazımlarının aslında
Yasalar Üzerine eseri 3 kitaptan oluşmaktadır. Her bölümünde bir konu tartışılmaktadır.
Eserin içeriğine baktığımızda, ilkin yasa ve hukukun tanrısal/doğal kaynağıyla ilgili bölüm dikkatimizi çeker. Cicero hukuk öğretisini felsefenin derinliğinden çıkararak incelemektedir. Bu amaçla devletlerin kuruluşundan yüzlerce yıl öncesine giden en yüce yasayı, doğa yasasını başlangıç noktası kabul eder. Ona göre, insanlar tanrı tarafından seçkin bir koşulda yaratılmıştır, çünkü bir aklı vardır, akıl sahibi olmak insanlar ve tanrıların ortak noktasıdır, dahası doğru akla sahip olmak insanlar ve tanrıların diğer bir ortak noktasıdır.
İkinci kitap konuya giriş anlamını taşıyan bir bölüm ve ius naturale'nin özetiyle başlar. Cicero Roma'daki dini yasaları hükümleriyle ortaya koyar ve tüm hükümleri kapsamlı bir şekilde yorumlar.
Üçüncü kitap Roma'da yönetim kademesindeki makamların yetkilerini ve bu yetkilerle ilgili yasaları ele alarak başlar, daha sonra Cicero'nun bu yasalarla ilgili yorumlarına yer verilir.
Kitapta döneme ait öneri yasalar mevcut. Platon güzellemesi her fırsatta yapılmış ve sürekli Platon kitaplarına atıflar bulunmakta. Yasaların adil ve ikna edici olması en önemli vurgu olarak ön plana çıkmıştır. Anlatımda izlenen yol ise Sokratik yani soru cevaplı diyalog şeklindedir.
8/10
2020 97. kitabı
Platon’un Devlet kitabının tamamlayıcısı niteliğinde olan bu eser, benzer şekilde diyaloglarla ilerlemektedir. Hakları tanımlayan yasalardaki mantığın önemi ve yasaların karakteri anlatılmaktadır. Bu anlayışa varan yolda ise nesnelerin doğasından kaynaklanan ve insanları doğru davranmaya zorlayan temel us ele alınmaktadır. Yasa-insan-doğruluk-iyilik kavramları bir bütün halinde harmanlanarak ideal insandan ideal hukuka gidiş belirli bir sıraya göre ilerlemektedir.
Ön bilgi: Helenistik dönem okumalarımın da sonuna gelmiş bulunmaktayım. Önemli bazı filozof ve eserlerini özellikle okumaya çalıştım. Aralarından birkaç mühim eserini atlamış olabilirim; ancak çok sonraları atladıklarıma dönüp bakmayı düşünerek de artık Orta Çag, Yeni Çağ ve sonrasına geçebiliriz.
Söz konusu filozoflar ise Cicero, Seneca (#188765912), Epiktetos (#188990219), Marcus Aurelius (#189527519) ve Sextus Empricus'tur (#189615556). Bu incelemede Cicero’yu ve okuduğum eserlerini ele alıp; ardından diğer filozoflardan da benzer şekilde inceleme paylaşımı yakın zamanda yapıp artık yeni döneme geçişi gerçekleştirebilirim.
- Cicero ve Düşünce Altyapısı -
İ. Ö. 106’da zengin bir ailenin çocuğu olarak doğmuş ve dönemin şartlarına göre en iyi eğitimi almış bir şahsiyettir kendisi. Phaidros, diodotos, philon gibi önde gelen hocaları olmuştur. Roma’nın birçok kademelerinde görev yapmış ve konsüllüğe kadar da ilerlemiş. Bu yıllarda yaptığı en iyi icraat ise catilina isyanını bastırmak idi. Bu sadece devlete olan isyan değil, cicero’ya karşın da bir tuzak idi. Nihayetinde idam edildiler. Ancak konsüllük görevi biter bitmez, bu idamda parmağı olan herkesin sürgün edilmesine karşın çalışmalar başlatıldı. Bunu kaldıramayan cicero ise iradesiyle Roma’dan çıktı. Kilikia valisi olarak merkezden uzaklaştı. Kaynaklarda ise gittiği bu yeri, en iyi şekilde yönettiğini göstermektedir. Bir yıl sonra ise tekrardan İtalya’ya döndü. Fakat mahkum edilenler listesine çoktan girmişti ve kaçmaya çalıştıysa da 64 yaşında öldürüldü.
- Cicero Düşüncesini Oluşturan Kaynaklar -
Her şeyden önce Helenistik dönemde, en çok öne çıkan stoacılıktır. Dünyevî unsurlardan sıyrılma, dünya ve bizatihi ölümün kendisini değersiz ve korkulamaz görme, zevk ve sefadan arınma, bedensel değil ruhun öne
Yazar Hakkında
Marcus Tullius CiceroYazar · 31 kitap
Marcus Tullius Cicero (MÖ 106 - MÖ 43), (Latin) Romalı devlet adamı, bilgin, hatip ve yazar. Felsefe öğrenimini, Epikürosçu Phaedros, Stoacı Diodotos ve Akademi'ye bağlı Philon'dan almış olan Cicero'nun önemi, Yunan düşüncesini daha sonraki kuşaklara aktarmasından oluşur. Bilgi kuramı açısından, kesinliğe bağlanmak yerine olasılıkların yolunu izlemeyi yeğleyen, buna karşın ahlak alanında, dogmatik bir tavır sergileyip, Stoacılara ve bu arada Sokrates'e yönelen Cicero, Latincenin felsefe dili olarak gelişmesine katkı yapmış ve bu arada, dinsel görüşleri açısından daima agnostik kalmıştır.
Hayatı
3 Ocak MÖ 106 yılında Arpinum'da doğmuştur. Çocukluğundan itibaren harika bir öğrenci olmuş, eğitime olan tutkusu ve sevgisi ile ünlenmiştir. Yoğun bir hukuk öğrenimi görmüş, daha sonraları ise edebiyat ve felsefeyle daha çok ilgilenmeye başlamıştır. Savaşı hiç sevmezdi, yine de orduya katıldı. Mahkemelere başkanlık yaptı, ünlü ve başarılı bir hukukçu oldu. Daha sonraları ise konsül oldu, daha önce ailesinden hiçbir kimse konsül olmamıştı, yani o bir homo novus idi. MÖ 60 yılında Sezar, ilk Triumvirliği başlattı. MÖ 58 yılında Publius Clodius Pulcher'in koyduğu yasa ve aralarında gelişen sürekli muhalefet yüzünden İtalya'yı bir yıllığına terk etti. MÖ 50'li yıllarda, Cicero popülist Milo'yu Clodius'a karşı destekledi. Sonra 50'li yılların ortasında Clodius Milo'nun gladyatörleri tarafından Via Appia'da öldürüldü. Cicero Milo'yu savundu, bariz kanıtlar yüzünden pek başarılı olduğu söylenemez. Nitekim Milo sürgüne gitti ve uzun bir süre Marsilya'da yaşadı.
MÖ 50 yılında Sezar ile Pompey arasındaki gerilim iyice artmıştı, Cicero bu yıllarda Pompeius'in tarafını tuttu, yine de Caesar'ın düşmanı olmak istemiyor buna göre daha yumuşak bir politika izliyordu. MÖ 49 yılında Caesar İtalya'yı işgal ettiğinde, Cicero kaçmak zorunda kaldı. Daha sonraları Caesar onun geri dönmesi için ikna etmeye çalışınca, Cicero İtalya'yı terk ederek Selanik'e gitti. MÖ 48 yılında Pompeius taraftarlarıylaydı, bu dönemde onlarla arası açıldı, Ceasar'ın Pharsalus'daki zaferinin ardından Roma'ya geri döndü. Caesar'ın hükümranlığı altında sesini çıkarmadı, yazılarına konsantre olmuştu.
MÖ 45 yılının Şubatında kızı Tullia öldü. Hayatı boyunca bu şoktan kurtulamadı.
MÖ 44 yılında Caesar öldürüldü. Bu dönemde popülaritesi arttı; Senato'nun en güçlü, en sözü geçer adamı haline geldi. Sezar'dan sonra giderek güçlenen Marcus Antonius'yi sevmiyordu. Yine de Marcus Antonius ve Cicero dönemin en güçlü iki adamı olarak diğerlerinden daha öne çıkıyordu. Caesar'ın veliahtı Octavianus İtalya'ya varınca, Cicero Antonius'a karşı onu savunmaya başladı. Sürekli Antonius'u eleştiriyor, Octavianius'u ise övüyordu. Senatus'u da Antonius'a karşı kışkırtmıştı. Cicero'nun ününün doruğuydu bu dönemler. Zamanla Cicero'nun Antonius'a olan kini arttı, kafasındaki plan hem Octavianus hem de Antonius'u aradan çıkarmaktı. Ama bu ikisi Lepidus ile beraber ikinci Triumvirliği kurunca, Cicero'u devlet düşmanı ilân ettiler. Cicero kaçtı, fakat yakalandı. MÖ 43 yılının 7 Aralık günü başı kesilerek idam edildi. Başı Forum Romanum'daki Rostra'da halka teşhir edildi, elleri ise Senato binasının kapısına çivilendi.
