Yazar:
Reşat Nuri Güntekin
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 54 dk.
Sayfa Sayısı:
208
Basım Tarihi:
20 Haziran 2025
Yayınevi:
İnkılap Kitabevi
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
ISBN:
9789751048752
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Okuuuu!!Duygu ve Düşünce
Puan vermedi
"Fakat şahısların ölmesinden ne çıkardı? Fikirler yaşıyordu ya."
Milli Edebiyat Dönemi denilince aklınıza gelecek kalemlerin başında gelen , eserlerinde Anadolu ' yu birebir yansıtan Reşat Nuri Güntekin den okumalarımı biraz ikinci plana atmışım farkındayım ve hemen hatamı telafiye girişiyorum arkadaşlar. An itibariyle geldiğim eserle ilgili Mustafa Kemal Atatürk'ün yazardan yazmasını istediği eser olarak geçiyormuş( Bu bilgiyi okuyunca varın düşünün nasıl şevkle elimden düşürmeden okuduğumu) . Osmanlı ' nın sonundan başlayıp Kurtuluş Savaşı dönemini ele alan eserimizi detaylı incelemeden önce belirtmeliyim sanki günümüzü okudum. Neyse yine çenem düştü daha fazla uzatmadan eserimize gelecek olursak ;
İstanbul' da medrese eğitimi alıp hoca olan Ali Şahin bulunduğu çevresiyle o kadar zıt bir karakter ki. Böyle yaşamaya devam ederse yavaş yavaş tükeneceğini hissedip aydın kişiliğine uygun muallim mektebine yönelir. Mektebi bitirir bitirmez öğretmen olarak yobazlığın ve çıkarcılığın içiçe olduğu ( bu durumu Yeşil Gece olarak nitelendiriyor) İstanbul' dan Anadolu ' nun ücra bir köşesinde mesleğini icra etmek istiyor . Şans bu ya gittiği kasaba da en az geldiği yer kadar yobazlarla dolu.
Hem cehaletle hem de düşmanla mücadele eden muallim Ali Şahin ' in karşılaştığı zorlukları sabırla nasıl alt ettiğini görünce işte dedim tam bir Cumhuriyet öğretmeni.
Velhasıl kelam arkadaşlar; tarih de kokan Anadolu' yu ayna gibi yansıtan eseri şiddetle okuyun diyerek incelememi canım Atamın hayat felsefemiz olması gereken satırlarıyla noktalıyorum.
"Arkadaşlar, efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar memleketi olamaz. En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır. Hayatta gerçek. yol gösterici ilimdir, fendir. İlim ve fenden
Reşat Nuri Güntekin den okumalarımı biraz ikinci plana atmışım farkındayım ve hemen hatamı telafiye girişiyorum arkadaşlar. An itibariyle geldiğim eserle ilgili Mustafa Kemal Atatürk'ün yazardan yazmasını istediği eser olarak geçiyormuş( Bu bilgiyi okuyunca varın düşünün nasıl şevkle elimden düşürmeden okuduğumu) . Osmanlı ' nın sonundan başlayıp Kurtuluş Savaşı dönemini ele alan eserimizi detaylı incelemeden önce belirtmeliyim sanki günümüzü okudum. Neyse yine çenem düştü daha fazla uzatmadan eserimize gelecek olursak ;
İstanbul' da medrese eğitimi alıp hoca olan Ali Şahin bulunduğu çevresiyle o kadar zıt bir karakter ki. Böyle yaşamaya devam ederse yavaş yavaş tükeneceğini hissedip aydın kişiliğine uygun muallim mektebine yönelir. Mektebi bitirir bitirmez öğretmen olarak yobazlığın ve çıkarcılığın içiçe olduğu ( bu durumu Yeşil Gece olarak nitelendiriyor) İstanbul' dan Anadolu ' nun ücra bir köşesinde mesleğini icra etmek istiyor . Şans bu ya gittiği kasaba da en az geldiği yer kadar yobazlarla dolu.
Hem cehaletle hem de düşmanla mücadele eden muallim Ali Şahin ' in karşılaştığı zorlukları sabırla nasıl alt ettiğini görünce işte dedim tam bir Cumhuriyet öğretmeni.
Velhasıl kelam arkadaşlar; tarih de kokan Anadolu' yu ayna gibi yansıtan eseri şiddetle okuyun diyerek incelememi canım Atamın hayat felsefemiz olması gereken satırlarıyla noktalıyorum.
"Arkadaşlar, efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar memleketi olamaz. En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır. Hayatta gerçek. yol gösterici ilimdir, fendir. İlim ve fenden
Reşat Nuri Güntekin’in Yeşil Gece’si, medrese kökenli bir öğretmen olan Şahin Efendi’nin iç dünyasından yola çıkarak Anadolu’nun zihinsel dönüşüm sancılarını işler. Şahin Efendi, içinde yetiştiği medreselerin karanlığını görmüş, bu karanlığı aydınlatma gayesiyle yola çıkmıştır. Ancak bu çabası, kısa sürede ulemanın, softaların ve tutucu çevrelerin tepkisiyle karşılaşır. Çocukların akıllarına “yanlış fikirler” sokmakla, onları dinden uzaklaştırmakla suçlanır; devlet mekteplerini kapattırmak için türlü oyunlar devreye girer.
Roman boyunca bir yanda korkuları, çıkarları ve alışkanlıkları nedeniyle sessiz kalan kalabalık bir kitleyi; diğer yanda ise az da olsa doğruluktan şaşmayan, Şahin Efendi’ye destek olmayı göze alan birkaç kişiyi görürüz. Bir türbe yangını etrafında örülen iftiralar, mektepleri hedef alan komplolar, işgale doğru sürüklenen bir ülkenin karanlık günleriyle birleşir. Yunan işgali, Anadolu’nun direnişi ve Cumhuriyet’in eşiğindeki büyük dönüşüm, bireyin mücadelesiyle toplumsal çatışmaların iç içe geçtiği bir zeminde anlatılır.
Yeşil Gece, aşk hikâyelerine hiç yer vermeden, toplumsal gerçekçiliğin en yoğun örneklerinden biri olarak, hem dönemin hem de bugünün Türkiye’sine ayna tutuyor. Reşat Nuri’nin bu romanı, yazıldığı çağın çok ötesinde bir berraklık ve cesaretle, gericilik ve sömürüye karşı kalemin en güçlü direnişini sergiliyor. Bu direnişin merkezinde ise öğretmenler var: mektep muallimlerinin softalara karşı verdiği mücadele, aslında aydınlığın hiç sönmeyen meşalesini temsil ediyor. Ben de Şahin Öğretmen’den aldığım meşaleyle durmaksızın yoluma devam ediyorum. Ve eminim ki ne yol biter ne de aydınlık neferler.
#alıntılarım
“Fakat şahısların ölmesinden ne çıkardı? Fikirler yaşıyordu ya.”
“Demek ki ne istediğini bilen açık fikirli bir tek adamın
Bir yanda vatan sevgisi ve ilim aşkıyla türlü badirelere göğüs geren, iyimserliği elden bırakmayan Şahin Efendi; bir yanda her devrin elbisesini rahatça giyip her devirde söz sahibi olmayı beceren, vatan onlardan fedakarlık beklerken ortadan kaybolan, kaymağını yemeye gelince kimselere kaptırmayan Zühtü Efendiler, Eyüp Hocalar… Her devirde kim kazanıyor dersiniz..? Kitabı beğendim ancak bitirdikten sonra buruk bir gülümseme kaldı yüzümde…
Yeşil Gece daha çok tartışmalı ve fikir odaklı bir kitap. Hikâye, medrese eğitimi almış Şahin adlı bir öğretmenin zamanla düşünsel bir dönüşüm yaşaması etrafında ilerliyor.
Roman aslında bireysel bir hikâyeden çok dönemin zihniyet çatışmasını anlatıyor. Gelenek ile modernleşme, dinî eğitim ile yeni eğitim anlayışı arasındaki gerilim sürekli hissediliyor. Karakterler ve olaylar üzerinden Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki dönüşüm süreci oldukça açık bir şekilde işlenmiş.
Okurken yer yer roman değil de fikir tartışması okuyormuş hissi oluşuyor ama buna rağmen anlatım akıcı olduğu için kolay ilerliyor. Hikâyeden çok dönemin atmosferi ve tartıştığı meseleler aklımda kaldı. Dönemi anlamak açısından güçlü ve düşünce ağırlıklı bir roman diyebilirim.
Yeşil GeceEdebiyat & Roman
#tadkaçıran içerebilir
Yeşil Gece, Reşat Nuri Güntekin’in toplumsal dönüşüm sancılarını birey üzerinden anlattığı en çarpıcı romanlarından biridir. Eser, görünürde Şahin Efendi’nin hikâyesini merkezine alsa da, aslında daha geniş ölçekte bir zihniyet çatışmasını ele alır: gelenek ile modernite, dogma ile akıl, inanç ile onun istismarı arasındaki gerilim.
Romanın başkahramanı Şahin Efendi, medrese kökenli bir gençten modern eğitim anlayışını benimseyen bir öğretmene dönüşerek simgesel bir yolculuk geçirir. Bu dönüşüm, yalnızca bireysel bir aydınlanma hikâyesi değil, aynı zamanda toplumun değişime karşı gösterdiği direncin de bir aynasıdır. Şahin Efendi’nin idealleri ile kasaba gerçekliği arasındaki uçurum, romanın dramatik yapısını güçlendirir.
Eserde dikkat çeken bir diğer unsur, eğitim sistemi üzerinden yapılan eleştiridir. Geleneksel eğitim anlayışının sorgulamayan bireyler yetiştirdiği vurgulanırken, modern eğitimin ise yalnızca bir kurum değişimiyle değil, zihniyet dönüşümüyle mümkün olabileceği ima edilir. Bu noktada yazar, bireysel çabanın sistem karşısındaki sınırlılığını da gözler önüne serer.
Roman, din olgusuna doğrudan bir karşı duruş sergilemekten ziyade, dinin çıkar amaçlı kullanılmasına yönelik eleştirel bir tutum benimser. Softa karakterler aracılığıyla sunulan bu yaklaşım, inanç ile istismar arasındaki çizgiyi net bir biçimde ortaya koyar.
Sonuç olarak “Yeşil Gece”, yalnızca bir idealistin hayal kırıklıklarını anlatan bir eser değil; aynı zamanda toplumun dönüşüm sürecinde yaşadığı sancıları, dirençleri ve çelişkileri irdeleyen güçlü bir toplumsal romandır. Eser, okuru kesin yargılara yönlendirmek yerine, değişimin doğası ve bireyin bu süreçteki rolü üzerine düşünmeye davet eder.
Yeşil Gece #okudumbitti
Yeşil Gece, okurken sadece bir roman değil, aynı zamanda bir yüzleşme gibi hissettirdi bana. Reşat Nuri Güntekin’in kalemi öyle güçlü ki, sayfalar arasında dolaşırken dönemin havasını, sokaklarını, kasaba dedikodularını, insanın içine işleyen o taassubu çok net duyumsuyorsunuz.
Romanın merkezinde Şahin var. Onun medrese sıralarından çıkıp bir Cumhuriyet öğretmenine dönüşümünü okumak, aslında bir bireyin değil koca bir toplumun uyanışını görmek gibi. Kendi iç dünyasında verdiği sorgulamalar, kasabadaki karanlıkla mücadele ederken yaşadığı yalnızlık, bana “aydın olmak” kavramının ne kadar zor ama bir o kadar da değerli olduğunu düşündürdü. Özellikle eğitim konusundaki idealleri, kız çocuklarının da mutlaka okuması gerektiğini savunması çok dokunaklıydı.
Kitap boyunca hissettiğim en güçlü şey şu oldu: değişim kolay olmuyor, dirençle karşılaşıyor, ama bir kişinin inancı ve çabası koca bir düzeni sarsabiliyor. Bu yüzden Yeşil Gece, benim için yalnızca tarihsel bir roman değil; bugüne de ışık tutan bir eser oldu.
Reşat Nuri’yi daha önce okuyanlar bilir, onun karakterleri çok gerçekçidir. Bu kitapta da o canlılık ve insan ruhunun karmaşıklığı var. Okudukça hem öfkelendim, hem umutlandım, hem de düşündüm. Kitabı bitirdiğimde içimde bir aydınlanma hissi kaldı.
Klasiklere mesafeli duranların bile seveceğini düşündüğüm bir roman. Özellikle toplumun dönüşümünü, eğitimin gücünü ve bireysel direnişin önemini görmek isteyen herkesin okuması gereken bir eser.
@inkilapkitabevi
#reşatnurigüntekin #yeşilgece #kitaptavsiyesi #kitapyorumu #okumakgüzeldir #klasikler #kitapönerisi #kitapkolikkafasikitapyorumu #reklamdeğilöneri
İdealizmin romancısı: Reşat Nuri
Reşat Nuri'nin 1928 yılında yayımlanan romanı. Reşat Nuri romancılığının tipik bir örneği 
Yeşil Gece hem üzerinde durulan temadan hem de anlatının sade olmasının yanında okuyucuya geçen o samimi idealizmden. Reşat Nuri, Kurtuluş Savaşı yıllarında bizati Atatürk tarafından, işgal altındaki Anadolu kentlerinde zulümlerin raporlanmasından sorumlu tutulan ''Tetkik-i Mezalim'' heyetine dahil sanatçılarımızdandır. Dolayısıyla İstanbul'da doğmuş ve yaşamış bir sanatçı olmamasına rağmen gerek Anadolu insanını gerekse oradaki halkın geri kalmışlığını gözlemleme fırsatı yakalamıştır. Bu gözlemciliğinin ilk örneğini 
Çalıkuşu'nda göstermiş, Yeşil Gece'de de benzer bir tutum sergilemiştir.
Yeşil Gece, temelde eski bir molla olan Şahin Bey'in içinde olan değişimleri, softalıktan, akli birine evrilmesi, pek muhtemel Batı Anadolu'nun bir yerleşkesi olan Sarıova vilayetinde başmuallimlik yaparken halkı ve yöneticileri taasuplarından kurtarma peşinde olan biridir. Dönem 1913, 31 Mart Vakası(1909'da olan gerici isyan) yaşanmış, II. Abdülhamit tahttan indirilmiş İttihatçılar yönetime el koymuştur. Sarıova'ya yeni gelen Şahin Bey, ilk olarak halkın ne olduğunu araştırarak başlar işine. Yönetim İttihatçılarda olsa da halkın pek çoğu bağnaz olduğu için softalar istedikleri gibi aşık atmaktadır. İşte Şahin Bey bu tür bir vilayette az da olsa mantıklı bir nesil yetiştirme arzusuna düşmüştür. Kentte türlü gerici davranışlara karşı durmuş, doğrudan yana olma çabasına girmiştir.
İşte tam olarak Reşat Nuri romancılığını özetleyecek cümle: ''Doğrudan yana olma çabasında olan biri.'' (genelde öğretmen) Evet, yukarı değindiğim gibi Reşat Nuri ''Tetkik-i Mezâlim'' heyetinde uzun süre Anadolu'da gözlemler yapmış biri. Onun edebî kişiliğine değinildiğinde kesinlikle realist tarafına da değinilir fakat
Yeşil Gece hem üzerinde durulan temadan hem de anlatının sade olmasının yanında okuyucuya geçen o samimi idealizmden. Reşat Nuri, Kurtuluş Savaşı yıllarında bizati Atatürk tarafından, işgal altındaki Anadolu kentlerinde zulümlerin raporlanmasından sorumlu tutulan ''Tetkik-i Mezalim'' heyetine dahil sanatçılarımızdandır. Dolayısıyla İstanbul'da doğmuş ve yaşamış bir sanatçı olmamasına rağmen gerek Anadolu insanını gerekse oradaki halkın geri kalmışlığını gözlemleme fırsatı yakalamıştır. Bu gözlemciliğinin ilk örneğini Çalıkuşu'nda göstermiş, Yeşil Gece'de de benzer bir tutum sergilemiştir.
Yeşil Gece, temelde eski bir molla olan Şahin Bey'in içinde olan değişimleri, softalıktan, akli birine evrilmesi, pek muhtemel Batı Anadolu'nun bir yerleşkesi olan Sarıova vilayetinde başmuallimlik yaparken halkı ve yöneticileri taasuplarından kurtarma peşinde olan biridir. Dönem 1913, 31 Mart Vakası(1909'da olan gerici isyan) yaşanmış, II. Abdülhamit tahttan indirilmiş İttihatçılar yönetime el koymuştur. Sarıova'ya yeni gelen Şahin Bey, ilk olarak halkın ne olduğunu araştırarak başlar işine. Yönetim İttihatçılarda olsa da halkın pek çoğu bağnaz olduğu için softalar istedikleri gibi aşık atmaktadır. İşte Şahin Bey bu tür bir vilayette az da olsa mantıklı bir nesil yetiştirme arzusuna düşmüştür. Kentte türlü gerici davranışlara karşı durmuş, doğrudan yana olma çabasına girmiştir.
İşte tam olarak Reşat Nuri romancılığını özetleyecek cümle: ''Doğrudan yana olma çabasında olan biri.'' (genelde öğretmen) Evet, yukarı değindiğim gibi Reşat Nuri ''Tetkik-i Mezâlim'' heyetinde uzun süre Anadolu'da gözlemler yapmış biri. Onun edebî kişiliğine değinildiğinde kesinlikle realist tarafına da değinilir fakatYeşil Gece tezli bir romandır.1000Kitap
Reşat Nuri Güntekin'in bu romanı, tezli bir romandır: Roman, Osmanlı'nın son dönemi, ikinci meşrutiyet, 31 Mart vaakasının yaşandığı dönemle dünya harbi ve kurtuluş savaşı dönemlerinde geçer.
Medrese eğitiminden muallim mektebine geçmiş aydın görüşlü bir öğretmenin gözünden bu dönemlerin muhasebesi yapılır.
Halka ve hakikate bağlı Şahin hoca, İstanbulda yaşanan yozluk, yobazlık, kokuşmuşluk ve çıkarcılığı bir "Yeşil Gece" ye benzetir. Bu yeşil geceden kaçıp Anadolunun saflığına, aydınlığına, yoksulluğuna, temiz kalmışlığına sığınmak ister.
Herkes İstanbul'a tayin olmak isterken o küçük bir Ege kasabasına gönüllü gider. Ancak kısa sürede burada karşılaştıkları onda büyük hayal kırıklığına neden olur. Yine de Şahin hoca yılmaz. Kendisi gibi düşünen bir avuç insanla kasabanın başına bela olmuş yobaz ve soyguncu takımına karşı koyar.
İşgal yıllarında halkı korumaya çalışır. Kasabada istibdat ve yobazlğın temsicisi güruh ise bu defa işgalcilerle iş tutmaya başlamıştır.
Şahin hoca işgal güçlerince Yunan adalarına sürülür.
Kurtuluş savaşı bitip yeni bir düzen kurulduğunda Şahin hoca bir yolunu bulup tekrar muallimlik yaptığı kasabaya döner. Mutludur, Cumhuriyetin kurulmasıyla " Yeşil Gece"nin son bulduğunu düşünmektedir.
Ancak karşılaştığı manzara hiç de öyle değildir. Köhne düzenin, yobazlık ve çıkarcılığın eski temsilcileri şimdi en keskin Cumhuriyet yanlıları olmuş ve köşe başlarını tutmuşlardır.
YEŞİL GECE TÜM KARANLIĞIYLA DEVAM ETMEKTEDİR!
Şimdi bile...
Üstünkörü yazdığım bir tahlil.Yine de eleştiriye açığım.Edebiyat
İncelememe sevdiğim bir yazar olan Reşat Nuri Güntekin ile başlamak istiyorum.Anadolu ve İstanbul arasındaki bağı en güzel işleyen yazarlardan biri olan ve yazarlıkla birlikte öğretmenlik ve milletvekilliği görevini de iktiza eden usta yazar oldukça güzel eserlere imza atmıştır.Eserlerinde oldukça yalın ve akışkan bir dil kullanan Reşat Nuri,işlediği temalarla da ülkemizde oldukça güzel bir izlenim bırakmıştır.
Kitap okuma serüvenimin başlamasına vesile olan acımak kitabı; Dostoyevski'nin,Stefan Zweig'in oldukça ön planda bulundurduğu merhamet duygusuyla hayatımda yeni pencere açtığımı söyleyebilirim.
Daha sonra okuduğum dudaktan kalbe kitabında Lamia'nın talihsizliği,çekmek zorunda kaldığı sıkıntıları,bu olaylar karşısında duyduğu çaresizliği çok açık ve duygulu bir şekilde hissettiğimi söyleyebilirim.Maalesef bu zorlukları çeken tek Reşat Nuri Güntekin kahramanı Lamia olmadı.Çalıkuşundaki Feride'nin mücadelesi,azmi;Akşam güneşindeki julidenin talihsiz aşkıyla birlikte yaşadığımız duygusal acı bizi bu duygularla adeta nirvanaya ulaştırdı.Gerçekten de oldukça etkileyici ve akışkan olan bu kitaplar türk klasikleri açısından önemli bir mesken tutmuştur.Tabi bu kadar övgüden sonra kitaplarının genel durumuyla ve Yeşil Gece kitabıyla ilgili tenkitler yapmak istiyorum:Reşat Nuri Güntekin'i bazı noktalarda Dostoyevskiye benzetiyorum.İki yazarda oluşturdukları eserlerde tekdüze kalıp çok büyük bir farkındalık oluşturmamıştır.Lütfen yanlış anlamayın.Elbette çok iyi iki yazar ama Dostoyevski'nin tüm karakterlerinin hasta olması gibi Reşat Nuri Güntekinin de karakterleri genellikle öğretmenler,mektep hocaları olmuştur.Bu da kitaplarda çeşitlilik sağlamadığı gibi sonunun da biraz tespit edilebilir olmasını beraberinde doğuruyor.Ama iki yazar da kesinlikle bulundukları çağda
Fesliler ile Sarıklıların SavaşıTürk Edebiyatı
"Kafaları değiştirmeden idareyi değiştirmek hiçbir işe yaramaz." Sy 57
Yazarın 
Acımak kitabını severek okuduktan sonra kitaplığımda hakkında en ufak bir şey bile bilmediğim, yıllarca okunmayı bekleyen bu eseri sonunda okuma fırsatı buldum. Açıkçası 1995 yılı 1. Basım olduğundan açıklamada yazan konusu silinmiş olduğundan acıklı bir aşk romanı okuyacağımı sanarken karşıma bambaşka bir Protest roman çıktı. Bilirsiniz ki Protest romanın kitabın yazıldığı zamanlarda öncüsü 
Emile Zola 'ydı ve bir rivayete göre 
Mustafa Kemal Atatürk Reşat Nuri Güntekin 'den Meşrutiyet sonrası bir kitap yazmasını istemiş ve ortaya Yeşil Gece adlı bu eser çıkmış ortaya.
Dediğim gibi araştırma yapmadan okumaya başladığım için kitap beni içine çekmedi, taraflıca yazılmış olduğu çok belliydi çünkü o zaman ki Tekke ve Medreselere çok ağır ithamlarda bulunuyordu yazar. Edebi kurgu diye okurken bir anda tarihi bir eser okuduğumu fark ettim, kurguyu da zayıf bulduğum için bir kaç kere yarım bırakmayı düşündüm.
"Vah zavallı şeriat! Sen, kimlerin elinde kalmışsın?" Sy 148
Ancak kitap hakkında biraz daha makale, önsöz niteliğinde açıklamalar okudum ve biraz kitabın yazıldığı dönem siyasi olayları ve kitapta da sık sık adı geçen 31 Mart olayını araştırdıktan sonra kitap bana daha anlamlı gelmeye başladı ve oturup yeniden okumaya başlayınca tüm taşlar yerine oturdu. Konusu kısaca şöyle;
Şahin, annesine bakabilmek için çobanlık yapıyor ve o zamanların bir cemaat hocası Şahin'deki pırıltıyı görüp tekkeye yazdırıyor ve imam olmasını istiyor. Şahin din, iman aşkıyla yanarken büyüdükçe, zaman geçip bilinçlendikçe aslında çevresinde ki Din, Allah, kitap lafını dillerinden düşürmeyenlerin aslında dini nasıl çıkarlarına kullandıklarını, kendinden olmayanlara bin bir iftira ile nasıl toplumdan dışladıklarını gördükçe bir zamanlar güvendiği
Acımak kitabını severek okuduktan sonra kitaplığımda hakkında en ufak bir şey bile bilmediğim, yıllarca okunmayı bekleyen bu eseri sonunda okuma fırsatı buldum. Açıkçası 1995 yılı 1. Basım olduğundan açıklamada yazan konusu silinmiş olduğundan acıklı bir aşk romanı okuyacağımı sanarken karşıma bambaşka bir Protest roman çıktı. Bilirsiniz ki Protest romanın kitabın yazıldığı zamanlarda öncüsü Emile Zola 'ydı ve bir rivayete göre Mustafa Kemal Atatürk Reşat Nuri Güntekin 'den Meşrutiyet sonrası bir kitap yazmasını istemiş ve ortaya Yeşil Gece adlı bu eser çıkmış ortaya.
Dediğim gibi araştırma yapmadan okumaya başladığım için kitap beni içine çekmedi, taraflıca yazılmış olduğu çok belliydi çünkü o zaman ki Tekke ve Medreselere çok ağır ithamlarda bulunuyordu yazar. Edebi kurgu diye okurken bir anda tarihi bir eser okuduğumu fark ettim, kurguyu da zayıf bulduğum için bir kaç kere yarım bırakmayı düşündüm.
"Vah zavallı şeriat! Sen, kimlerin elinde kalmışsın?" Sy 148
Ancak kitap hakkında biraz daha makale, önsöz niteliğinde açıklamalar okudum ve biraz kitabın yazıldığı dönem siyasi olayları ve kitapta da sık sık adı geçen 31 Mart olayını araştırdıktan sonra kitap bana daha anlamlı gelmeye başladı ve oturup yeniden okumaya başlayınca tüm taşlar yerine oturdu. Konusu kısaca şöyle;
Şahin, annesine bakabilmek için çobanlık yapıyor ve o zamanların bir cemaat hocası Şahin'deki pırıltıyı görüp tekkeye yazdırıyor ve imam olmasını istiyor. Şahin din, iman aşkıyla yanarken büyüdükçe, zaman geçip bilinçlendikçe aslında çevresinde ki Din, Allah, kitap lafını dillerinden düşürmeyenlerin aslında dini nasıl çıkarlarına kullandıklarını, kendinden olmayanlara bin bir iftira ile nasıl toplumdan dışladıklarını gördükçe bir zamanlar güvendiğiYazar Hakkında
Reşat Nuri GüntekinYazar · 37 kitap
Reşat Nuri Güntekin (25 Kasım 1889;, İstanbul - 7 Aralık 1956; Londra), Cumhuriyet dönemi edebiyatında önemli bir yeri olan Çalıkuşu, Yeşil Geceve Anadolu Notları gibi önemli eserlere imza atmış romancı, öykücü ve oyun yazarıdır.
Hayatı
1889'da İstanbul’un Üsküdar ilçesinde dünyaya geldi. Babası, askeri tabip Nuri Bey, annesi Kars valisi Yaver Paşa'nın kızı Lütfiye Hanım'dır. Reşide adlı kız kardeşi çok genç yaşta hayatını kaybetti, tek çocuk olarak büyüdü. Babası askeri doktor olduğu için öğrenim hayatı boyunca birçok il gezen Reşat Nuri, ilköğrenimine Çanakkale'de başladı. Çocukluk yıllarında dinlediği Fatma Aliye Hanım’ın Udi isimli romanı hayatına iz bırakıp,sanata heveslendiren eserleri arasına girdi. Babasının Çanakkale’deki evlerinde zengin bir kütüphanesinin olması onu kitaplara iten ve yazı yazma kültürünün gelişmesini sağlayan bir araç oldu. İzmir'deki Frerler okulunda bir süre öğrenim gördükten sonra İstanbul’da Saint Joseph Lisesi’nde öğrenim gördü. Yükseköğrenimini Darülfünun Edebiyat Şubesi'nde 1912'de tamamladı. Böylece öğrenim hayatını yirmi üç yaşında bitirmiş oldu.
1927'ye kadar Bursa ve İstanbul’da çeşitli okullarda Fransızca ve Türkçe öğretmeni ve müdür olarak görev yaptı. Görev aldığı okulların bazıları Bursa Sultanisi, İstanbul Beşiktaş İttihat Terakki Mektebi, Fatih Vakf-ı Kebir Mektebi, Akşemseddin Mektebi, Feneryolu Murad-ı Hâmis Mektebi, Osman Gazi Paşa Mektebi, Vefa Sultanisi, İstanbul Erkek Lisesi, Çamlıca Kız Lisesi, Kabataş Erkek Lisesi, Galatasaray Lisesi ve Erenköy Kız Lisesi'dir. 1927’de Erenköy Lisesi’nden yeni mezun olan öğrencisi Hadiye Hanım ile evlendi.
Öğretmenlik mesleğinin yanı sıra edebiyatla uğraşan Reşat Nuri, Halit Ziya’nın eserlerinden aldığı ilhamla hikâye yazma hevesi duymaktaydı . Daha sonra tiyatro edebiyatını benimseyerek bir tiyatro yazarı olmak için uğraştı. Yazı hayatına I. Dünya Savaşı sonlarında başladı. Başlangıçta “Eski Ahbap” (1917) gibi uzun hikayeler, “Hançer”(1920) ve “Eski Rüya” (1922) gibi sahne eserleri, “Gizli El” (1924) gibi romanlar yazan, tiyatro eleştiri ve araştırmaları yayınlayan sanatçı “Çalıkuşu” adlı romanının 1922’de Vakit Gazetesi’nde tefrika edilmesiyle şöhrete kavuştu.
Güntekin, 1931'de maarif müfettişi oldu ve bu arada Dil Heyeti'yle birlikte bazı çalışmalarda bulundu. Anadolu’yu baştan başa dolaşmasına neden olan müfettişlik görevi sayesinde ülkenin gerçeklerini yakından görme ve tanıma imkânı buldu.
1939'da ise Çanakkale milletvekili olarak TBMM'de bulundu. Bu görevini 1946'ya kadar sürdürdü. 1941’de tek çocuğu olan kızı Ela dünyaya geldi.
1947'de, Cumhuriyet Halk Partisi'nin Ankara'da yayımlanan Ulus gazetesinin İstanbul kolu olan Memleket gazetesini çıkardı. Güntekin daha sonra müfettişlik görevine geri döndü ve 1950'deBirleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Türkiye temsilciliği ve öğrenci müfettişliği görevleriyle Paris'e gitti. Paris kültür ataşeliği yaptı. 1954'te ise yaşından dolayı bu görevden ayrılmak zorunda kaldı.
Emekliliğinden sonra bir süre İstanbul Şehir Tiyatrosu edebi heyeti üyeliği yaptı. Güntekin'e Akciğer kanseri teşhisi konulduktan sonra tedavisi için Londra'ya gitti ve orada hastalığına yenik düşerek öldü. 13 Aralık 1956 günü, Karacaahmet Mezarlığı'na gömüldü.
Levent’te oturduğu sokağa “Çalıkuşu” ismi, Kadıköy’de ve İzmir’de bir ilköğretim okuluna ve Fatih'te bir tiyatro sahnesine Reşat Nuri Güntekin ismi verilmiştir.
Eserleri Hakkında Bilgiler
Yazar, öykü, roman ve oyunlarıyla edebiyatımızda önemli bir yere sahiptir. Kahramanları genelde tek yönlüdür. Olay kahramanlarını çevreyle birlikte verir.
Anadolu insanını iyi tanıdığını eserlerinden anlaşılır. Bazı eserlerinde genç cumhuriyetin toplumsal ideallerini işlemiştir. Reşat Nuri Güntekin eserlerine konuşma dilinin zenginliğini zorlanmadan yansıtır.
Çalışma Yöntemi Hakkında
Bütün romanlarının tiyatro halinde senaryoları olduğunu söyleyen Reşat Nuri, Hikmet Feridun'la yaptığı bir konuşmada çalışma yöntemlerini şöyle açıklar:
"Roman ve hikâye yazarken konunun evvela asıl canlı noktası, amudi fıkarisi (belkemiği) gelir. Bu amudi fıkaridir ki bana yazmak arzusunu verir. Bu bazen bir vak'a olur, beni alâkadar eden bir vak'a.. Fakat çok kere pek alakadar olduğum insan tipi. (Şu vak'ayı veya şu insanı, şu tipi yazayım) derim. Bu suretle eserin iki adımı atılmış olur. Mevzuu pek iptidai bir şekilde fikrime gelir. Hiçbir zaman hemen derhal bu mevzunun planını yapıp da yazmağa başladığım vaki değildir. Bulduğum mevzuu zihnimde bir köşeye atarım. Onun francala hamuru gibi kendi kendine kabarması için uzun müddet bırakırım. Çok defa aradan birçok senelerin geçtiği de vakidir. Bu müddet zarfında mevzua bazı ilaveler yaparım. Bazı kısımlarını tayyederim, atarım, çıkarırım. Vakaları retuş ederim. Tipleri develope ederim (geliştiririm).. Yazma işine başladığım zaman da çok muntazam çalışırım. Romanın sonunu nasıl bitireceğimi tayin etmeden yazıya başlamam. Evvela umumi bir şema yaparım. Fakat eser henüz definitif (kesin, belirli) olmamıştır. Ortada şahıslar vardır, vakalar vardır, eserin ana hatları vardır. Fakat yazmaya başladıktan sonra şahıslar ekseriyetle hüviyetlerini değiştirirler, evvelce hiç düşünmediğim vak'alar, yeni şahıslar gelir. (Muhit dergisi, 1933; anan: Muzaffer Uyguner, Reşat Nuri Güntekin, Ağustos 1967) Kişilerine sevgiyle sokulan bir romancıdır Reşat Nuri. Genellikle onların gerçek yaşamlarındaki en belirgin özelliklerini yitirmeden yansıtmaya çalışır. Gözlem yeteneği yaşama çok geniş bir perspektiften bakma imkânını sağladığı için romanları geçiş dönemi yaşayan ülkemizden "insan manzaraları" çizme başarısına ulaşmıştır."
