Yazar:
Sadık Hidayet
Çevirmen:
Mehmet Ali Özkan
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 60 dk.
Sayfa Sayısı:
141
Basım Tarihi:
21 Kasım 2017
İlk Yayın Tarihi:
1936
Yayınevi:
İnsan Kitap
Orijinal Adı:
بوف کور
Orijinal Dil:
Farsça
Orijinal Ülke:
İran (İslam Cumhuriyeti)
ISBN:
9789755748603
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
40 diğer baskı · Tümünü Göster
Kör Baykuş
28,2bin okunmaYapı Kredi Yayınları · Şubat 2026 · 88 s.
Kör Baykuş
1.617 okunmaAyrıntı Yayınları · 2020 · 112 s.
Kör Baykuş
970 okunmaKırmızı Kedi Yayınevi · Ağustos 2024 · 104 s.
Kör Baykuş
776 okunmaİletişim Yayınları · Mayıs 2020 · 111 s.
Kör Baykuş
531 okunmaİthaki Yayınları · Ekim 2025 · 112 s.
Kör Baykuş
521 okunmaYapı Kredi Yayınları · 3 Şubat 2017 · 120 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kör BaykuşEdebiyat
Puan vermedi·
Beğendi
İran edebiyatına yeni ilgi duymaya başlamış biri olarak ilk başta düz bir kitap sanmıştım, kitabın derinlerine daldılkça post modern unsurların fazlaca yer aldığını gördüm, çaresiz bir hastalığa yakalanan adamın kendi rüyalarında kaybolup, uyku uyanıklık arası sanrılarının, korkularının, dışa vurumunu hayretle izledim, hayal unsurları oldukça fazla ve karmaşık, aralarda vermeye çalıştığı basit yada tek düze insan silüetlerine tepeden bakan tavrı ve insanın özünü arayış çabası, muhteşem detaylar, Kör Baykuş, dış dünyanın değil de içerdeki dünyanın karanlık taraflarını anlatıyor, bizim edebiyatımızda , Dokuzuncu Hariciye Koğuşu na denk düşen bir havası var.
Kör baykuş karanlık ve karmaşık olarak nitelendirilebilir. Kitap yüreğinde acılar hisseden hem ruhen hem de bedenen hastalıkla boğuşan bir kişinin karanlık duygularını anlatıyor.
Fazlasıyla sessiz çekilen bir acı var ve bunu değiştirmek için bir adım atmayan insanlar… Ölüm, hastalık, kabus dolu kalbimi buran bir eser.
Sevmek kişiye göre değişiyor ama kitabın popülerliğinden dolayı ben neden anlamadım demeden önce biraz düşünmem gerekti. İşin aslı okurken biraz sıkıldığım bir eser oldu Kör Baykuş. Bazı kitapların okunmak için zamanı olduğuna inananlardanım. Sanırım Sadık Hidayet okumak için ben doğru zamanda değildim.
Bir yerde ‘’Sadık Hidayet’in yaşam öyküsünü bilmeden okunduğunda hep eksik anlaşılacak bir eser.’’ Diye okumuştum. O yüzden bir şans daha verip tekrar okumayı düşünüyorum.
Şimdiye kadar tasarladığım haliyle dünya, değerini yitiriyor, geçersizleşiyordu; gecenindi söz; dünyanın yerine gecenin karanlığı hüküm sürüyordu (bana öğretmemişlerdi geceye bakmayı, geceyi sevmeyi).
Kimdir böyle bir kitabın yazarı, nasıl bir hayatı olmuştur? Kısaca bundan bahsetmek istiyorum çünkü Sadık Hidayet'i az da olsa tanımadan ya da anlamadan bu kitap okuyucuya geçmeyebilir.
İranlı yazar 1903'te doğmuş ve hâli vakti epey yerinde bir ailenin çocuğuymuş. Fakat bu durum onun sürekli olarak hayatı sorgulamasına ve kendini bir yere ait hissedememesine engel olmamış. Fransa'ya üniversite eğitimi için gitse de aradığını bulamamış ve kitaplar okuyarak, araştırmalar yaparak, müzik ve resme ilgi duyarak kendini nerdeyse her alanda geliştirmiş. Bundandır ki gördükleri ve yaşadıkları daha çekilmez gelmiş yazara, sürekli iyiyi, güzeli ve manâyı aramasına rağmen, buldukları onda hâyâl kırıklığı yaratmış ve ne acıdır ki apartman dairesinde gazı açarak hayatına son vermiş.
Kör Baykuş ise yazarın bu bunalımlı hayatına ayna tutar nitelikte. Hem kendi iç dünyasını hem de İran kültürünü güzel ve akıcı bir şekilde dökmüş kağıda. 1937'de yazıldığını göz önüne alırsak yazım tekniği alışılmışın dışında diyebiliriz. Zaman ve mekân birbirine girmiş, karakterler ise tek bir kişinin başkalarında vücut bulmuş hâli gibidir. Bu sebeplerden dolayı bile takdiri ve beğeniyi hak ettiğini düşünüyorum.
Romanın kahramanı varoluşunu ve daha bir çok şeyi sorgulayan, kendi içinde monologlara boğulan, uyumsuz bir insan olmasıyla bana Camus'yü hatırlattı okurken. Bunun dışında anıların, hayallerin ve gerçekliğin birbiri içinde kaybolması da okuma zevkimi bir kat daha artırdı.
Yazarın, Ömer Hayyam hayranı olması da ayrı bir güzellikti benim için. Kitabın kurgusuyla ilgili çok fazla sürpriz bozan vermeden, kitapta fazlasıyla kullanılmış olan testi sembolünün ilham kaynağı olması muhtemel olan Hayyam'ın rubaisiyle kapanışı yapayım.
Şu testi de benim gibi biriydi;
O da bir güzele vurgun,
Kör Baykuş2025 Okuma Raporları
Bu yazarı Türk sanıyordum İran'lıymış. Değuşük. İdi... Pek anladığım söylenemez ama akıcı. En az 151 karakter olmalı imiş. Eee ne söylesem ki şimdi. Söyleyesim yok ama. Sadece değişikti desem neden inceleme olmüyürr.
"Modern İran edebiyatının kurucularından Sâdık Hidâyet’in 1936 yılında yayımlanan Kör Baykuş romanı yazarın başyapıtı olarak kabul edilir. Kör Baykuş pek çok dile çevrilip pek çok yazarı etkilemeyi başarmıştır. Sadece bir anlığına görülen ve gerçek mi yoksa hayal mi olduğu anlaşılmayan hoş bir kadın, kahramanının sıradan hayatını altüst edecektir. İsimsiz kahraman takıntılarla, sanrılarla, korkularla oluşmuş bir dünya içinde kendini yapayalnız bir halde bulacaktır. Kör Baykuş okurları zaman ve mekânın dışında geçen bir hikâyeye sürüklemeyi başaracak."
İmgelerle dolu bir kitap. "Bir ipucu yakaladım derken o ipin ucu nerede ? " dedirtiyor. Paranoya, şizofreni, uyuşturucu bağımlılığı, pedofili, ölüm korkusu, aynı zaman da ölümü isteme...
Bir çok şey perdelerin ardına gizlenerek anlatılmış.
Kahramanımızı mağdur olan kişi olarak algılayıp aslında mağdur eden olduğunu görüyoruz sonlara doğru. Sanrılar sarmalında yolunu kaybetmiş bir karakter sunuyor bize Sadık Hidayet.
Doğu'nun Kafka'sı olarak nitelenen Sadık Hidayet aynı zamanda vejeteryandir arkadaşlar. Bu muazzam bilgiyi kitabın ön sözünden öğrendim. Bir şey okurken bambaşka bir şey öğrenmeye bayılırım. Kitap hızla biten, insanı bulunduğu dünyadan koparabilen başarılı bir kitap tavsiye ederim.
Tercümesi güzel, akıcı bir türkçesi var. Bazen lise öğrencilerine tavsiye edildiğini duyuyorum. Doğrusu çok da isabetli bir tavsiye değil. Çünkü metinde nekrofili, şiddet, şizofreni vs. vs. işlenmiş. biraz daha ileriki yaş grubunun okumasına birşey demem hatta okunmalı, çok zengin bir muhayyileye tanıklık edeceksiniz. Ama lise çağı için çok uygun değil. "Zaten aynı mevzular merak ediliyorsa farklı kanallardan bu merak giderilebilir" eleştirisine de karşıyım. Teslimiyetçilik hiç doğru birşey değil, sağlıklı bir söylem; ancak doğru yerde , doğru zamanda, doğru argümanlarla gelişebilir.
Kör Baykuş - Sadık HidayetEdebiyat
Bazı kitaplar vardır, neresinden başladığın çok önemlidir. Kendi adıma kitaba yanlış yerden başladığımı itiraf edebilirim.
Eserin başında Sadık Hidayet ile ilgili genel bir bilgilendirme yapılmış ancak kitabı daha iyi anlamak için eserin sonunda yer alan yazarla ilgili önemli bilgileri okuyarak esere başlamanız kitabı daha iyi anlamanıza vesile olacaktır.
"Hayat hikâyemde önemli bir şey yok, başımdan ilginç olaylar geçmedi. Ne yüksek bir mevki sahibiyim, ne de sağlam bir diplomam var. Okulda hiçbir zaman örnek bir öğrenci olamadım, başarısızlıklar her yerde buldu beni. Nerede çalışırsam çalışayım silik, unutulmuş bir memurdum; şefleri memnun edemedim. İstifa ettim mi seviniyorlardı... Bırak gitsin, yaramaz! Çevrem böyle görüyordu beni, haklıydılar belki de."
Eserde kahramanın farklı bir psikolojiye sahip olduğu görülüyor. Olaylar da psikozlu ruh haliyle anlatılıyor. Bu nedenle mekanlar ve zaman arasında geçişler oldukça belirsiz ve gerçek ile hayal ürünü arasında da aynı belirsizlik devam ediyor.
Sadık Hidayet bir intihar ile son veriyor yaşamına. Eserde de ölüm kelimesine sıklıkla rastlanıyor. Ancak yine de eserdeki kahraman ile yazarın hayata bakışını özdeşleştirmek doğru olmayacaktır. Zira kahraman eserde bir cinayet işleyebilen nitelikte gerçekte ise karıncayı dahi incitmeyen bir karakterdedir.
İran Edebiyatının önde gelen yazarlarından biri olarak tanınmaya değer bir şahsiyet olduğunu düşünüyorum. Farklı bir dili ve üslubu var. Kendisinde Ömer Hayyam'ın etkisini de görmek mümkün. Eserde kullanılan birçok kelimenin açıklaması da dipnotlar ile verilmiş. Kısa olmasına rağmen yorucu bir o kadar da değerli bir eser. Eserden başladığım incelememi yine eserde yazarın hayatı bölümünde yer alan bir alıntıyla bitirmek istiyorum:
"Ölümünden az önce bir hikâye taslağı
Yazar Hakkında
Sadık HidayetYazar · 27 kitap
Sadık Hidayet (Farsça: صادق هدایت) (17 Şubat 1903, Tahran - 9 Nisan 1951, Paris), modern İran edebiyatının önde gelen düzyazı ve kısa hikâye yazarı.
17 Şubat 1903 tarihinde Tahran'da dünyaya geldi ve bu kentteki Fransız Lisesi'nde eğitim gördü. 1925 yılında eğitimini sürdürmek amacıyla Avrupa'ya gitti. Bir süre diş hekimliğine ilgi duyduysa da mühendislik okumak için diş hekimliğinden vazgeçti. Fransa ve Belçika'da geçirdiği dört yılın ardından İran'a döndü ve kısa sürelerle çeşitli işlerde çalıştı.
İlk hikâyelerini Paris'teyken yazdı. 1936'da Hindistan'a giderek Sanskritçe öğrendi. Buradayken Budizm'i inceledi ve Buda'nın kimi yazılarını Farsçaya çevirdi.
Sadık Hidayet sonunda tüm hayatını Batı Edebiyatı çalışmalarına ve İran tarihi ile folklorunu araştırmaya adadı. En çok, Guy de Maupassant, Çehov, Rilke, E.A. Poe ve Kafka'nın eserleriyle ilgilendi. Hidayet birçok hikâye, kısa roman, iki tarihi dram, bir oyun, bir seyahatname ile bir dizi yergili komedi ve taslak kaleme aldı. Yazıları arasında ayrıca birçok edebiyat eleştirisi, İran folkloru ile ilgili araştırmalar ve Orta Farsça ile Fransızcadan yapılmış çeviriler yer alır. Sadık Hidayet, İran Dili ve Edebiyatını uluslararası çağdaş edebiyatın bir parçası haline getiren yazar olarak kabul edilir.
Sonraki yıllarda, zamanın sosyo-politik problemlerinin de etkisiyle, İran'ın gerilemesinin sebebi olarak gördüğü monarşiye ve ruhban sınıfına yoğun eleştiriler yöneltmeye başladı. Eserleri aracılığıyla bu iki kurumun su-i istimallerinin İran milletinin sağırlığının ve körlüğünün sebebi olduğunu gösterme çabasına girdi. Çevresine, özellikle de, çağdaşlarına yabancılaşan Hidayet, son eseri Kafka'nın Mesajı'nda ancak ayrımcılık ve baskı sonucunda yaşanabilecek bir melankoli, umutsuzluk ve ölüm halinden bahseder.
Sadık Hidayet'in en tanınmış eseri 1937 yılında Bombay'da yayımlanan Kör Baykuş'tur.
Beethoven ve Çaykovski dinlemeyi seven ve afyon tiryakiliği bilinen Sadık Hidayet, resimle de uğraştı. Günümüze kalabilen resimleri Hassan Qa'emian tarafından bir araya getirildi. Kimileri bu eserlerde sanatsal bir değer bulmazken, kimilerine göre de bunlar geleceğin resimleridir.
Ölümünü yirmi beş yıllık arkadaşı Bozorg Alevi şöyle anlatır: "Paris'te günlerce, havagazlı bir apartman aradı, Championnet caddesinde buldu aradığını. 9 Nisan 1951 günü dairesine kapandı ve bütün delikleri tıkadıktan sonra gaz musluğunu açtı. Ertesi gün ziyaretine gelen bir dostu, onu mutfakta yerde yatar buldu. Tertemiz giyinmiş, güzelce tıraş olmuştu ve cebinde parası vardı. Yakılmış müsveddelerin kalıntıları, yanıbaşında yerde duruyordu."
Yılmaz Güney'in de yattığı Père Lachaise (okunuşu: per laşez) mezarlığında gömülüdür.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Sâdık_Hidâyet
