Tahmini Okuma Süresi:
16 sa. 58 dk.
Sayfa Sayısı:
599
Basım Tarihi:
Kasım 2019
İlk Yayın Tarihi:
1851
Yayınevi:
Sel Yayıncılık
Orijinal Adı:
Moby-Dick; or, The Whale
Orijinal Dil:
İngilizce
Orijinal Ülke:
Amerika Birleşik Devletleri
ISBN:
9786057728128
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
74 diğer baskı · Tümünü Göster
Moby Dick
3.622 okunmaYapı Kredi Yayınları · Kasım 2021 · 736 s.
Moby Dick
902 okunmaCan Yayınları · Şubat 2022 · 728 s.
Moby Dick
369 okunmaCem Yayınevi · 1989 · 562 s.
Moby Dick
341 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Mayıs 2018 · 96 s.
Moby Dick
182 okunmaArkadaş Yayıncılık · 26 Aralık 2014 · 120 s.
Moby Dick - Beyaz Balina
172 okunmaCity Publishing · 2018 · 293 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Merhaba;
Kitaplığımda uzun zamandır okunmayı bekleyen bir romandı Moby Dick.
Başladım ve ilk 150 - 200 sayfa inanılmaz keyifli ve akıcı geçti. Buralarda karakterleri tanıdık, belli başlı olayların başlangıcına tanıklık ettik. Fakat sayfa 200 lerden sonra olaylar beklentinizin dışona çıkıyor çünkü; çok fazla bilimsel içerikli bölümler vardı.
Balinalar hakkında, balina avcılığı hakkında, balinanın biyolojik özellikleri hakkında ve gemicilik hakkında çok fazla bilimsel ayrıntı okuyorsunuz.
Bu bölümler bazı arkadaşların hoşuna gidebilir ve belliki yazarın bilgi birikiminin zengin oluşununda göstergesidir.
Fakat benim kurgudan kopmama ve yer yer sıkılmama neden oldu. Bu nedenle benim keyif aldığım bir roman olmadı.
Dediğim gibi bu bölümlerden keyif alacak arkadaşlar muhakkak vardır, ama benim beklentim bu yönde olmadığı için beni yoran bölümlerdi, ta ki son 100 sayfaya gelene kadar..
Oysa çok sevdiğim ve daha fazla tanımak istediğim karakterler vardı içerisinde, keşke onlara biraz daha yoğunlaşabilseydik.
Son 100 sayfada yeniden başlangıçtaki kurguya dönüyor ve akıcı sayfalarla romanı sonlandırıyorsunuz.
Herkese keyifli okumalar diler,
Youtube kanalıma beklerim;
youtube.com/channel/UCfOYAd...
Doğanın İsyanıEdebiyat
Moby Dick klasikler arasında ayrı bir yere sahiptir. Bence bunun sebebi insan ve doğa arasındaki mücadeleyi bu denli iyi anlatmasından kaynaklanmaktadır. Ek olarak insan ruhunun tutku ya da daha doğrusu takıntı girdabına düştüğünde, kişinin kendisi ile etrafındaki insanları da gözünü kırpmadan felakete sürükleyebilmektedir. Bu durumun tarihteki en bilinen örneği Hitler, edebiyat dünyasındaki karşılığı ise Kaptan Ahab’dır.
Moby Dick iki yönlü bir kitap. Bir kısmı edebiyat ile ilgili diğer kısmı ise balina ve balina avcılığı ile ilgili ansiklopedik bilgiler içermekte. Bu bilgisel kısım neredeyse kitabın yarısını oluşturuyor. Balina, balina avcılığı ile alakalı aklınıza ne geliyorsa bu kısımlarda değinmiş Melville. Balina türleri, balina fizyolojisi, balina anatomisi, balina yağı, yağın nasıl çıkarıldığı, nasıl fıçılandığı, balina avcılığının tarihi, balina resimlerinin ne kadar gerçekçi olduğu vs…Anlata anlata bitirememiş Melville. Benim gibi balinalara ve asıl balina avcılığına karşı bir ilginiz yoksa, okurken oldukça sıkılacaksınız. Asıl sıkıcı olan tarafı ise asıl hikâyeden kopuyorsunuz bu ansiklopedik bilgileri okurken.
Asıl edebi kısma dönecek olursak. Kitabın konusu aslında yukarıda belirttiğim gibi insanın doğa ile olan mücadelesi. Kitapta Pequod gemisi mürettebatına karşı, beyaz balina Moby Dick arasında süren bir mücadele. Aslında gemi mürettebatının tamamını beyaz balinayı avlama konusunda takıntılı olarak suçlayamayız. Moby Dick’i öldürmeyi kafasına koymuş tek bir adam var o da geminin kaptanı Ahab. Gemi mürettebatını da bu ava motive etmek için çeşitli yollara başvuruyor. Genel olarak da başarılı oluyor ama tek kişi hariç, ikinci kaptan Starbuck. Starbuck gemide aklıselimliğin, sağduyunun, mantığın vücut bulmuş hali. Kaptan Ahab’a karşı koyabilen, itiraz
Moby Dick adlı dev ispermecet balinasini yakalamak için Pequod adlı gemisiyle sefere çıkan ihtiyar kaptan Ahab ve mürettebatinin masalsi hikayesi.
Anlatim dili o kadar etkileyici ki bazen grandi direğinde gözcülük ediyor, geminin pruvasindan ufka bakiyor ve okyanusun beyaz köpüklerini tenininizde hissediyorsunuz.
Moby Dick yogun ve yakici bir azabin sonucu kadar hissedilir bir kitapti.
Kaptan Ahab beyaz bir balina tarafindan bacagi koparilmis, yogun ofkesiyle icten ice kendini tuketen bir inadi olusturmusken tayfasiyla sefere cikar. Kendi ofkesini onlara aktaran bir konusmayla onlari kendine bagladigini dusunur ve balina avi baslarken asil amac Moby Dick denen buyuk odulu ele gecirmektir; tercihen ölü olarak.
Ahab'in kizginligi ve ofkesinin yolculugu, gozunun hicbir seyi gormemesi, uyarilari dikkate almamasi ve hayatini bu ugurda harcamasi cok dokunakliydi bence. Geri alamayacagi bir uzvun acisini ciksrmak icin kendisinden binlerce kat buyuk bir canavara karsi savas acmak ancak oyle bir ofkeyle mumkundu zaten.
Arada balina avciligi ve kullanilan teknikler, metaryeller hakkinda verilen bilgilerin gereksizligi cok yordu diyebilirim.
Bekledigim gibi bir kitap degildi. Yani evet ezeli dusman olarak dogaustu gorunen buyukte olsa masum bir seyin ( hayvan olmasi dolayisiyla) takintisiyla gecen bir omur. Cok fazla yorucu olmali.
Spoiler içerir
Doğaya karşı bir yenilgi, insan doğasının çaresizliği…
Herman Melville ile derinlere yelken açıyoruz. Hepimizin okumadan önce de az çok hakkında fikir sahibi olduğu bu eser, hâlâ nasıl popülerliğini koruyor?
Belki de cevap, balinanın kendisinde değil; onun simgelediği insani ama yıkıcı duyguda saklıdır: Hırs. Moby Dick, bu hırsın sonuçlarını gözler önüne sererek, okurun kendinden bir parça bulmasına olanak tanır.
“Geri dönmek için geç değil,” der mürettebat kaptana. “Moby Dick bizi takip etmiyor. Sizsiniz deli gibi onun peşine düşen.” Ama Ahab, saplantılı intikamın rüzgârına kapılmıştır. Ne gemisinin, ne de ruhunun Moby Dick’in lanetiyle sulara gömüleceğini fark eder.
Okuduğum versiyon, giriş ve gelişme bölümlerinde mitolojik ve anatomik detaylarla olay örgüsünü geri plana atmıştı. Bu nedenle elimde bekleyen bir kitap oldu. Ancak bütün bu yavaş ilerleyiş, son bölümdeki çarpıcı ve insani dokunuşla birleşince, okurun zihninde uzun süre yankılanacak bir final ortaya çıktı.
Moby Dick...
Yalnızca beyaz bir balina değil, intikamın Tanrısallaşmış hâli. Melville'in başyapıtı. Okuyucunun zorlandığı ama bilinçli her okurun sayfalarca araştırma yaptığı kitap.
İnsan doğasının büsbütün değişimini anlatan, okuru bastırılmış birçok duygu ile yüzleştiren, semboller ve metaforlarla bezeli muhteşem bir klasik Moby Dick. Melville'in para kazanmak ve geçimini sağlamak adına bir dönem balina avcılık gemisinde çalıştığını da unutmamalı okur.
Önce çeviri ve sonra metaforlar ile kitabın okunma sürecine değinmek istiyorum. Daha önce YKY Mina Urgan ve Sabahattin Eyuboğlu çevirisi ile okuduğum başyapıtı bu sefer orjinal dili, İş Bankası Kültür Yayınları, Can Yayınları ve YKY ile birlikte eş zamanlı bir şekilde ilerlettim. Instagram hesabımda Öne Çıkanlar'da da bulabileceğiniz giriş bölümü karşılaştırmaları mevcut orada. Geçen sefer de altını çizdiğim gibi Mina Urgan Bir Dinozorun Anıları kitabında ilkelerinden ödün vermeyeceğine, çeviride anlama önem verdiğine değinmiş. Sabahattin Eyuboğlu'nun da çeviriye sürekli müdahale ettiğini, Shakespearevari bir çeviriyi onaylamadığını yazmış orada. Hâl böyle iken; eksik metinler ve satırlar, kelime çarpıtmaları ve çevirinin de çevirisi olmuş Moby Dick. Bir Melville çevirisi değil, Melville ne demek istedi çevirisidir bu. Diğer çevirilerde ise İş Bankası zorlama iken Can Yayınları Can Ömer Kalaycı çevirisi dupdury ve tam da metne bağlı kalan çeviridir. (Haddim olmayarak ilk kez okuyacaklara tavsiyemdir.)
Şimdi gelelim kitabın yazıldığı dönem ve metaforlar. "Bana Ishmael diyin" ile başlar Moby Dick. (İncil'deki İsmail Yaratılış 16:1-16; 21:10) Ve Eyüp Peygamber'in "Yalnızca ben kaçıp kurtuldum, sırf size anlatayım diye" sözü ile sona erer. İncil'de geçen Eyüp'ün Sınavı'nı vermiştir Ishmael âdeta. (İncil: Eyup 1) Herkes
Moby Dick İncelemesiEdebiyat
> Bundan yıllar evvel, ben küçükken bulunduğumuz ilçeye haftanın belli günleri gelen gezici kütüphaneye üye olmaya karar verdikten sonra, okul öğretmenim Nevin hocamın da tavsiyesi ile dünya klasiklerinden birisi olan Moby Dick’i okumaya karar verdim. Devrimci Yunan filozof: Herakleitos, “Aynı nehirde iki kez yıkanılmaz” sözüyle, bir nehrin devamlı harekette olduğu ve değiştiği için aynı suda yıkanmanın tekrarının imkânsız olduğunu ifade etmiştir. Fakat bazı yazarların kaleme almış oldukları kitapları vardır ki, bu güzel eserler her daim aynı tatta kalırlar, ama buna karşın bizler dur duraksız değişir ve gelişiriz. Zamanında bu gibi kitapları okumak ve sonrasında bir tekrar geçmek, benim zaman içerisinde nasıl değiştiğimi ve neden değişime ihtiyaç duyduğumu anlamama daha da yardımcı oluyor. Bence dünya klasikleri, her evin kitaplığında olması ve gerçekten okunması gerekenlerden diye düşünüyorum.
> Ben şahsen bazı klasiklerin çok daha iyi yıllandıklarını keşfettim ve bir klasik eserin klasik kalabilmesi için birçok edebi güzelliği üzerinde barındırdığını unutmamak gerektiği düşüncesindeyim. Bu eserler ki, her dönemde geçerli olan fikri derinlik ile birlikte, biz okurlara özgün mesaj sunabilmektedirler. Bizlere, o dönemin medeniyetinin geniş temsil gücünü ve ruhunu yansıtırlar. Bu klasiklerin: yenilikçi olmaları, evrenselliği onaylamaları, edebiyatın en iyisi olmaları, her dönem sadık ve sıkı takipçilerinin olması, en yaygın görülenlerde bulunan belli başlı özelliklerdir. Bu gibi eserlerde sıklıkla rastlanan bir diğer husus ise, onların zamana karşı direnebilmeleri ve emsalsiz eserler olmalarıdır. Klasik eserler, biz okurlara bir sanat eseri olarak edebiyatın tüm inceliklerini aktarırken, yazarın kalemi aracılığı ile bizleri hayal dünyasında en ileri noktaya taşırlar.
Ahab, Ahab'dan sakınsın
Bu kitap için kitaplığımdaki en özel kitap diyebilirim. Bir balina avı gemisi olan Pequod'un son deniz seferi anlatılır bu romanda. Balina avı gemilerinin amacı balinayı avlayıp yağını kullanılabilir duruma getirmektir. Balina yağı ampulün icadından önce aydınlanmada kullanılan kaliteli, is çıkarmayan bir çeşit yağ ve balina gemileri de o zamanın bir bakıma ticaret gemileri sayılabilir. Kitabın anlatısında yazarın hayatından otobiyografik ögeler bulunduğunu söyleyebilirim. Melville de gençlik yıllarında pek çok balina avı gemisinde seferlere tayfa olarak katılmış ve bu seferlerde oldukça deneyim edinmiş, türlü maceralara sürüklenmiş. Bu deneyimlerinin kalemine yansıdığı da söylenebilir. Kitabın birçok yerinde balinaların anatomisi ayrıntılı biçimde anlatılır. Biz, okur olarak yaşananları gemiye tayfa olarak binen İsmael'den dinleriz. İsmael uyuşan kanına hız kazandırmak ve yeni bir maceraya yelken açmak amacıyla bir deniz seferine katılmayı kararlaştırır. Bu amaçla balina avının anavatanı sayılan Nantucket'e gelir. Gece olunca kaldığı handa Kızıldereli bir zıpkıncı olan Quequeeq'le tanışır. Ertesi gün bu ikili sefere çıkmak için gemi ararlar ve Pequod isimli gemiye tayfa olarak binmeyi kararlaştırırlar. Gemi sefer halindeyken Quequeeq ateşli bir hastalığa yakalanır. Bu hastalıktan kurtulamayacağı umulan Qequeeq için geminin marangozuna bir tabut yaptırılır. Qequeeq ise birkaç kötü gün sonunda iyileşir. Gemi dünyanın pek çok ülkesinden sefere katılmış tayfalarıyla adeta kendi çapında küçük bir dünyayı simgeler. Geminin kaptanı ise gizemli biridir. Kaptan Ahab yıllar önce çıktığı bir deniz seferinde Deniz Ejderi olarak da anılan Moby Dick adındaki beyaz balinaya tek bacağını kaptırır. O günden sonra Kaptan Ahab'ın gözünde Moby Dick, dünyadaki tüm kötülüklerin ete
Puan vermedi
Hakkında belki en az bin kez konuşulup tartışılmış bir esere inceleme yazmak yerine eserle ilgili bir teorimden bahsetmek istiyorum. Teorimin özü şu: Queequeg'in genellikle belli belirsiz bir şekilde Māori olarak tasvir edildiğini görüyoruz (ki bazı açılardan Māori özellikleri taşıdığı doğrudur, zira karakter Polinezya özelliklerinin bir karışımı gibi) ancak metinsel ve tarihsel kanıtların büyük bir çoğunluğu onu Fransız Polinezyası'nın, özellikle Markiz Adaları ve/veya Société Adaları'nın (Tahiti'yi de kapsayan) bir yerlisine işaret ettiğini düşünüyorum.
Benim için ilk ve en çarpıcı nokta, dövmelerinin tanımlandığı kısımdı. “Māori tā moko” temelde kıvrımlardan oluşan bir sanat. Yüz hatlarını takip eder, kişinin kas ve kemik yapısıyla uyum içindedir ve yine kişinin derisine işlenmiş bir tür biyografi gibi algılanır. Queequeg'in dövmeleri ise tam tersine, hem yüzünde hem de vücudunda "siyah kareler" olarak tanımlanıyor. Kitapta şu ifadeler yer alır: "Fakat o anda yüzünü ışığa döndü ve yanaklarındaki siyah karelerin birer yara bandı olamayacağını açıkça gördüm.” ve "Yemin ederim ki, vücudunun bu kısımları da yüzündekiyle aynı karelerle bezenmişti; sırtı da aynı koyu karelerle kaplıydı."
Büyük, içi dolu siyah kareler ve dikdörtgenler, tā moko'nun tam tersi bir estetik dile sahiptir ve Marquesan tatau'suyla neredeyse birebir örtüşür. Bu bölgede, özellikle erkekler arasında, yüz ve gövdede bulunan katı siyah geometrik bloklar yüksek statü göstergesiydi. "Damalı" tanımlaması özellikle dikkat çekici, zira dama ve ızgara benzeri negatif alan desenleri yalnızca dövmecilikte değil, Marquesan geleneğinin tapa bezi ve ahşap oymacılığında da belirgin bir özellik. Bu bilgi de doğrudan Yojo bağlantısına kapı aralar. Dövme tanımlamalarının sonraki bölümlerde kollar ve bacaklarda
Uzun süredir koltukların altında olan, sağda solda kalan bu serileri de okumuş oldum. Çocukluğumuzun kahramanları bunlar. Ama okumanın, kitabın yaşı olmaz. Herşeyi okumak, Her kitaptan birşeyler almak önemli.
Yazar Hakkında
Herman MelvilleYazar · 26 kitap
Herman Melville, Amerikalı yazardır.
Bir Amerikan edebiyat klasiği kabul edilen Moby Dick adlı ünlü romanın yazarıdır. Uzun yıllar boyunca unutulmuş bir yazar olarak kalmış; 1920'li yıllarda yeniden keşfedilip büyük bir yazar olarak kabul edilmiştir.
Yaşamı
1819'da New York'ta dünyaya geldi. Sekiz çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğudur. 1830'da iflas eden babası, iki yıl sonra hayatını kaybedince Herman Melville, çocuk yaşta çalışmaya başlamak zorunda kaldı. Bir yandan okuyup bir yandan çeşitli işlerde çalışarak geçen beş yıl boyunca tarih ve antropoloji kadar Shakespeare'in eserlerini okuyarak kendini geliştirdi.
On sekiz yaşında Liverpool'e giden bir gemide tayfa olarak iş buldu; aynı gemi ile tekrar New York'a döndü. Bu deneyim, ona ileride yazacağı romanlar için malzeme sağlayan seyahatlerden ilkidir.
Bir kaç yıl New York'ta özel ders vererek hayatını kazanmaya çalışan Melville, 1841'de Acushnet adlı bir balina gemisine denizci olarak kabul edildi ve Pasifik'te yeni bir seyahate başladı. On sekiz aylık bir yolculuğun sonunda gemidekilerin kötü tavrından yıldığı için bir arkadaşı ile birlikte Markiz Adaları'nda gemiden kaçtı. Yamyam olarak bilinen Typee yerlilerinin arasında bir ay kadar yaşadı. Adaya gelen bir Avustralya gemisi ile yeniden denizciliğe döndü ancak gemide çıkan isyana katılmakla suçlandığı için Tahiti civarında bir yerel hapishanede birkaç gün tutuklu kaldı. 1843 yazını Tahiti'de yerliler arasında geçirdi. İleride yazacağı Moby Dick adlı romanın düşünsel altyapısı bu sırada oluştu. Bir başka balina gemisi ile Hawaii'ye kadar gitti.
Otuzlu yaşlarında Boston'a döndükten sonra artık deniz seferlerine bir son vermişti; ailesinin teşviki ile kitaplarını yazmaya başladı. 'Tippee' ve 'Omoo' adlarını taşıyan ilk iki kitabı 1846'da yayınlandı. Bu kitapları, yerliler arasında geçen günlerine aitti. 1850 yılında yayınlanan 'White Jacket'ta ise bahriye erlerinin zorlu hayatını anlattı. İlk kitapları onu bir anda hem İngiltere hem Birleşik Devletler'de çok ünlü bir yazar haline getirdi. Bu dönemde eski bir aile dostunun kızı olan Elizabeth Knapp Shaw ile evlendi. Çift, dört çocuk sahibi oldu. 1850'de Massachusetts'te bir çiftlik evi satın alan Melville, çiftlik işleri ve yazı ile uğraşarak 13 yıl boyunca bu evde yaşadı. 'Arrowhead' adını verdiği ev, günümüzde müzedir.
Yazar, en büyük eseri Moby Dick'i 1851'de tamamladı. Başlangıçta, balina avcılığını anlatan bir serüven öyküsü olarak tasarladığı kitabı tamamlamak üzere iken Amerikalı yazar Nathaniel Hawthorne ile tanışıp arkadaş olmuştu. Hawthorne'un tavsiyesi ile kitabını simgesel anlamlarla yüklü bir romana çeviren Melville, eseri dostuna adadı. Ancak kitap yayınlandığında beklediği başarıyı yakalayamadı ve çok olumsuz eleştiriler aldı.
Yayımcısı Harper's bir sonraki romanını basmayı reddedince maddi sıkıntıya giren Melville 1866'da New York'ta gümrük müfettişi olarak çalışmaya başladı. Bu dönemde yazdığı 'Pierre' ve 'Piazza memories' gibi kitaplar ilgi görmedi. Son yıllarında düz yazıyı bırakarak kendini tamamen şiir yazmaya verdi; şiirlerini kendi parasıyla bastırdı.
1888 yılında emekli oldu ve en büyük eserlerinden biri sayılan 'Billy budd'ı yazdı; eseri bastırmaya fırsat bulamadan 28 Eylül 1891'de New York'taki evinde kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti.
Uzun yıllar boyunca unutulmuş bir yazar olarak kalan Melville, 1920'li yıllarda yeniden keşfedildi ve büyük bir yazar olarak kabul edildi. Eserleri Amerikan Kütüphanesi tarafından toplanıp basılan ilk yazar oldu.
