Yazar:
Nikolay Gogol
Çevirmen:
Celal Öner
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 2 dk.
Sayfa Sayısı:
319
Basım Tarihi:
2006
İlk Yayın Tarihi:
1842
Yayınevi:
Alkım Yayınları
Orijinal Adı:
Мёртвые души [Mortvyye dushi]
Orijinal Dil:
Rusça
Orijinal Ülke:
Rusya
ISBN:
9789759920685
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
111 diğer baskı · Tümünü Göster
Ölü Canlar
20,9bin okunmaİş Bankası Kültür Yayınları · Şubat 2024 · 479 s.
Ölü Canlar
2.420 okunmaBora Yayıncılık · 2009 · 448 s.
Ölü Canlar
1.339 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Mayıs 2021 · 479 s.
Ölü Canlar
315 okunmaAntik Batı Klasikleri · Eylül 2011 · 384 s.
Ölü Canlar
322 okunmaKoridor Yayıncılık · Aralık 2017 · 464 s.
Ölü Canlar
281 okunmaİletişim Yayınları · 2015 · 455 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·319 syf.·
2022 50. kitabı
İnsan ne kadar kıtap okursa okusun, klasikleri okumanın yerı ayrı bende bunu her okuduğum klasikler de ki incelememe yazıyırum
Klasikleri okumak ayrı bir keyif..
Gogol, kitabına ilginç bir önsöz ile başlıyor ve şöyle sesleniyor okuyucularına: "Rus insanının eksiklerini ayıplarını göstermek için yazdım onu yoksa üstünlüklerini erdemlerini göstermek için değil" Gogol desin Rus insanı, biz diyelim Türk insanı. İşte, romanda anlatılan aslında her insanın eksik yanları.
Tek başıma her şeyi bilmem mümkün değil; ülkemizde olup bitenlerin yüzde birini bilmeye bile yetmez tek bir insanın ömrü.
Kitaptan (s:1)
Okunmalı, okuyun..
İnanın, elinizden alınabilir servet hiçbir şeydir! Kimsenin alamayacağı, çalamayacağı, el koyamayacağı servetinizdir asıl önemli olan!
Nikolay Gogol
Ölü Canlar, Nikolay Gogol
Eser üç bölüm olarak tasarlamış. İkinci bölümü yazarın geçirdiği buhran sonucu yakması sebebiyle bölük pörçük bir hal almış. Üçüncü bölümse zaten yazılmamış. Bu sebepten amacına ulaşan bir okuma keyfi sağlamıyor, bilginiz olsun.
Açıkçası çeviri bir romanda yayınevi ve çevirmenin ne denli önemli olduğunu gördüm bu romanda. Öncelikle kitabın yazıları çok küçük olduğu için çok zor okunuyor. Çevirmen kitabın birçok yerinde bu kitabın çeviri oluğunu hatırlatır söylemlerde bulunuyor. Çevirmenin gogol burada şunu demek istemiş gibi açıklamaları bence hoş değil. Kısacası ben bu çeviriyi beğenmedim . Bu kitabı farklı yayınlarda okumanızı tavsiye ederim.
Gogol, "Ölü Canlar", eserinde Rus edebiyatındaki romantizmden arınıp taşralı halkın ve güç sahiplerinin vaziyetini ironik bir üslupla ele almıştır.
Ana karakterimiz Çiçikov, gelişim döneminden itibaren gelecekteki karakterini şekillendirmiştir. Daha öğrenci iken, cebinden hiç para çıkmaz, pek kimseyle kötü geçinmez ve çıkarcı bir tutum sergiler. Derslerinde ise disiplinli ve sabırlıdır. Bu özelliği ile öğretmenlerinin gözüne girmiştir. Bunları toparlayacak bir örnek verelim:
Çiçikov öğrencilik zamanında bir öğretmenin gözüne girmiştir. Bu öğretmen, disipline ve terbiyeye çok önem vermektedir. Öyle ki bir öğrenci dersleri ne kadar kötü olursa olsun disiplinli ve terbiyeliyse ona yüksek not verir. Ancak bir öğrenci yetenekli dahi de olsa bu özelliklere pek sahip değilse ona düşük not verir (Burada hocanın yetenekli öğrencilere karşı bir kininin de olduğunu belirtmekte fayda var). Hoca öğrencilerini mezun ettikten bir süre sonra, belirli olayların gelişmesi sonucu parasız ve hasta bir vaziyete gelir. Öğretmen, eski mezun ettiği öğrencilerden yardım istemiştir ve hocanın pek haz etmediği öğrencilerden yardım gelirken hocanın favori öğrencisi olan Çiçikov, işlerinin iyi gitmediğini ve yardım edemeyeceğini söyler.
Bir başka örneklemeye başvuracak olursak, Çiçikov'un Zübük karakteri ile benzeştiğini söylememiz yanlış olmaz. Ortak özelliklerini baz aldığımızda, ikisinin de gözü yüksek yerlerde, yalan söylemekten kaçınmayan, ahlak duygusunu yitirmiş, para peşinde koşan vb. toplumun görece hoş karşılamayacağı birçok özelliklere sahip olduğunu pek tabii söyleriz.
Tüm bunlardan bir tümevarım yapılacak olursak aslında Gogol'un "Ölü Canlar" romanında anlatmak istediği şey şudur: “Hepimizde biraz Çiçikovluk yok mu acaba?”
ölü canlar ve ölü sayfalar.Edebiyat
1) GOGOL' UN RAHATSIZLIĞI VE BUNUN ÖLÜ CANLAR KİTABIYLA BAĞLANTISI
Gogol'un "Manik depresif psikoz" diğer adıyla "Bipolar bozukluk" adındaki bir hastalığı vardı. Bu hastalığın gerek akademik gerek sosyal hayatı ne kadar ciddi bir biçimde etkilediğini hepimiz biliriz. Gogol da bu hastalıktan çok çekti; Manik durumdayken müthiş enerjik oluyordu; sanat gücü, yaratıcı düşünceleri doruğa ulaşıyordu. Ama sarkaç öbür tarafa geçtiğinde her şey kararıyordu. Tabii o dönemde ruhsal hastalıklara tanı koymak çok zor olduğu için Gogol'a tedavi de uygulanmıyordu. Sadece ıslak çarşaflara sarmak, papaz tarafından insafsız bir oruç uygulamak gibi geleneksel ve korkunç yöntemler kullanılıyordu yazarımıza.. Tabii bu yöntemlerin hiçbir faydası olmadığı da ortadaydı.
Yazar, ilk krizini 1840 yılında, 31 yaşındayken Roma'da yaşadı. 1846 yılında durumu öylesine ağırlaştı ki, kendini asmak ya da göle atlayıp boğulmak biricik çıkar yol gibi görünmeye başladı gözüne. Zamanla nöbetler hem sıklaştı hem şiddetlendi.
İkinci krizinde Gogol "Alışılmış" diye adlandırdığı hastalığına yönelik şöyle açıklıyordu durumunu: "Alışılmış, dönemsel hastalığımın tutsağıyım yine: İki üç hafta boyunca odamda kımıltısız kalıyorum. Kafam odunlaşıyor. Dünyayla bütün bağlarım kopuyor." Son krizini ise 1851 yılı Aralık ayı ile 1852 yılının Ocak ve Şubat aylarında yaşadı. İki gün boyunca ağzına tek lokma bir şey koymadan, kutsal tasvirlerin önünde diz çökmüş olarak durdu.
Üzerinde uzun süredir çalıştığı büyük romanı Ölü Canlar'ın ikinci cildi kendisini dehşetli rahatsız ediyordu. İlk cildinde birbiri ardınca olumsuz tipler sergilediği romanının ikinci cildinde olumlu tipler sergilemeyi ve sevgili Rusya'sının geleceğine umutla bakılabileceğini göstermeyi umuyordu. Ama bulamadı romanına koyacak olumlu Rus tiplerini.
Çiçikov vs Rus HalkıEdebiyat
İncelemeye nerden ve nasıl başlasam bilemedim. Çünkü incelemeye başlangıç yapmak zor geliyor bana. Meseleye nerden ve nasıl başlasam diye beyin hücrelerimi adeta falakaya yatıyorum. Zaten bu kitabı bitirdiğim andan beri bir şeyler yazma isteğim var ama nasıl yazacağıma dair bir fikrim yoktu. Hatta dikkat ettiniz mi bilmiyorum, gece Fareler ve İnsanlar'ı okudum. Ölü Canlar'dan sonra bir kitap okumuş olmama rağmen Ölü Canlar'a takılı kaldım. Düşünce çeşmemi açık bırakıp biraz bir şeyler karalamak istedim. Hoş, karalamaktan çok 5.7 inçlik telefonumun o beyaz klavyesiyle uğraşmak istedim desem daha doğru olurdu sanırım ama âdeti bozmayalım en iyisi..
Prosedür gereği benim için pek bir önem arz etmese de konu, kahraman, olay hakkında bilgilendirme yapıp bu bölümü aradan çıkartmak istiyorum.
Ölü Canlar, Ukrayna asıllı orta halli toprak sahibi bir ailenin çocuğu olan Rus romancısı ve öykü/oyun yazarı Nikolay Vasilyeviç Gogol'un ilk cildini 1842'de tamamladığı ve bitirilememiş romanıdır. Romanın konusunu kendisine Puşkin tarafından önerilmiştir. Üç cilt olarak tasarlanmıştır. Roman, 19. Yüzyıl Rusya’sını ustaca yergiler ve tasvirlerle anlatmıştır. Roman Rusya’da köleliğin kaldırılmasından önce toprak sahiplerinin çalıştırdıkları köylü sayısı kadar vergi ödemek zorunda oldukları gibi devletten para da alabilmelerine olanak tanıyan bir yasanın açığından faydalanarak ölmüş köleleri satın alarak devletten para sızdıran bir sahtekârı ve yaşadıklarını anlatmaktadır. Ölülerin üzerinden devletten para sızdıran bu sahtekâr ne kadar çok ölü köle satın alırsa o kadar çok para kazanmaktadır. Bunun için olabildiğince çok toprak sahibinin yanına gitmekte, onlara kendini önemli bir insanmış gibi tanıtmakta, bu sayede de onların ikramları ile de yaşamış olmaktadır.
Roman karaktersiz,
Bir insanı okumak bir toplumu okumaktır!Edebiyat
Şüphesiz 19. yüzyılda yetişmiş Rus edebiyatının en büyük isimlerinden biri de Nikolay Gogol’dür. Onun eserlerini okumaya Dostoyevski’nin “Hepimiz Gogol’ün Paltosu’ndan çıktık” sözü üzerine “Palto ve Burun” hikâyesini okuyarak başladım. Bu kitabı okuduğumda Dostoyevski’nin neden böyle bir söz söylediğini daha iyi anladım. Özellikle de ondan etkilenen ve bir yönüyle onun Paltosu’ndan çıkan Dostoyevski, Tolstoy, Gorki, Turganyev, Çehov gibi yazarların eserlerini okuyunca bu sözün anlamını daha da iyi kavradım. O nedenle “
Ölü Canlar”ı okumak benim için ayrı bir keyif oldu diyebilirim.
• • •
Gogol, hikâye ve oyunlarında olduğu gibi “Ölü Canlar”da da romanın kahramanı Pavel İvanovich Çiçikov’un hikâyesi üzerinden 19. yüzyıl Rus toplumunu anlatıyor bizlere. Üç cilt olarak tasarladığı eserinin birinci cildinde, o dönem Rus toplumunun devlet görevlilerinden aileye ve bireylere kadar yozlaşmasını, çarpıklıklarını, sahtekârlıklarını, ikiyüzlülüklerini, hırslarını, bencilliklerini, kurnazlıklarını, tembelliklerini, adaletsizliklerini ve günlük yaşamlarını en ince ayrıntısına kadar resmediyor. Devlet görevlilerinin, beylerin ve zenginlerin lüks, debdebe, ihtişam ve büyük bir israf içerisindeki yaşamlarını; yoksul sınıfların ve köylülerin de sefaletini, acıklı hallerini ve kurnazlıklarını bir bir ortaya koyuyor.
• • •
Ölü Canlar’ın birinci cildi yayınlandığında Gogol, özellikle üst sınıflardan ve devlet yetkililerinden büyük eleştiriler alıyor. Bu eleştiriler üzerine geçmişte yaşadığı psikolojik rahatsızlığı nüksediyor ve ikinci cildi yazdığı halde bir buhran anında yakıyor. Hizmetçisi yakılan ikinci cildin bir kısmını kurtarıyor ve bu kısımlar bir araya getirilerek editörlerin de katkısıyla tekrar hazırlanarak yayınlanıyor. Nitekim ikinci cildi okurken yer yer cümleler ve konular
Nikolay Gogol’dür. Onun eserlerini okumaya Dostoyevski’nin “Hepimiz Gogol’ün Paltosu’ndan çıktık” sözü üzerine “Palto ve Burun” hikâyesini okuyarak başladım. Bu kitabı okuduğumda Dostoyevski’nin neden böyle bir söz söylediğini daha iyi anladım. Özellikle de ondan etkilenen ve bir yönüyle onun Paltosu’ndan çıkan Dostoyevski, Tolstoy, Gorki, Turganyev, Çehov gibi yazarların eserlerini okuyunca bu sözün anlamını daha da iyi kavradım. O nedenle “Ölü Canlar”ı okumak benim için ayrı bir keyif oldu diyebilirim.
• • •
Gogol, hikâye ve oyunlarında olduğu gibi “Ölü Canlar”da da romanın kahramanı Pavel İvanovich Çiçikov’un hikâyesi üzerinden 19. yüzyıl Rus toplumunu anlatıyor bizlere. Üç cilt olarak tasarladığı eserinin birinci cildinde, o dönem Rus toplumunun devlet görevlilerinden aileye ve bireylere kadar yozlaşmasını, çarpıklıklarını, sahtekârlıklarını, ikiyüzlülüklerini, hırslarını, bencilliklerini, kurnazlıklarını, tembelliklerini, adaletsizliklerini ve günlük yaşamlarını en ince ayrıntısına kadar resmediyor. Devlet görevlilerinin, beylerin ve zenginlerin lüks, debdebe, ihtişam ve büyük bir israf içerisindeki yaşamlarını; yoksul sınıfların ve köylülerin de sefaletini, acıklı hallerini ve kurnazlıklarını bir bir ortaya koyuyor.
• • •
Ölü Canlar’ın birinci cildi yayınlandığında Gogol, özellikle üst sınıflardan ve devlet yetkililerinden büyük eleştiriler alıyor. Bu eleştiriler üzerine geçmişte yaşadığı psikolojik rahatsızlığı nüksediyor ve ikinci cildi yazdığı halde bir buhran anında yakıyor. Hizmetçisi yakılan ikinci cildin bir kısmını kurtarıyor ve bu kısımlar bir araya getirilerek editörlerin de katkısıyla tekrar hazırlanarak yayınlanıyor. Nitekim ikinci cildi okurken yer yer cümleler ve konularKahramanlar susmadı.. yazar sustu :(·479 syf.·
10/10
2026 77. kitabı
Bu esere inceleme yazmak gayesi güdüyordum, fakat canımı bu denli yakacağını kestirememiştim :(
Bu kitabı okurken kaç sigara bitirdim, kaç şarkı tükettim, kaç uykudan feragat ettim, kaç elzem işi erteledim bilmiyorum. Bildiğim tek şey, bütün bunların Nikolay Gogol ile buluşmak için olduğuydu.
Belki garip gelecek ama 
Ölü Canlar'ı okurken en çok Çiçikov'u düşünmedim. Hatta kitabın ilerleyen bölümlerinde karşıma çıkan Konstanjoglo karakterinde Gogol'un kendisini gördüm. Rusya'ya tutkuyla bağlı, düzelmeye ve düzeltmeye inanan, bütün karanlığa rağmen umudunu tamamen kaybetmeyen bir canım Gogol... :(
Farkındayım, bu satırlar kitaptan çok yazarı anlatıyor. Ama sakın yanlış anlamayın; bunlar bir tahlil değil, yüreğimden kopan cümlelerin çığlıkları, öyle ki alev alev yakıyor bağrımı..
İkinci cilt boyunca karşıma çıkan "El yazması metinde cümle burada kesiliyor." notları beni her seferinde yaraladı. İnanın o anlarda kahramanların sustuğunu düşünmedim. Onlar hâlâ oradaydı, varlardı; Cicikov, Tentetnikov, Vasiliy, Malinow.. ama ben yazarın sustuğunu hissettim.
Vallahi insanın içi parçalanıyor.
Çünkü o cümlelerin devamının bir zamanlar yazılmış olduğunu biliyorsunuz.
Sonra bir gün o sayfalar ateşe veriliyor.!!
En kıymetlisini ateşe atmak ne demek?
Bir ömür zihninde taşıdığın dünyayı kendi ellerinle yok etmek ne demek?
Kitabı bitirdiğimde Çiçikov'a değil, Gogol'a ağladım.
Hasta bir bedenin içinde, acılarla boğuşurken bile yazmaya devam etmeye çalışan bir adama...
Ve çok sevdim, yanlış ya da doğru her ne yaptıysa..
Belki de bu yüzden ölü canlar benim için yalnızca bir roman olmadı.
Gogol'un hayata veda etmeden önce sessiz çığlığı oldu..
Bu eserde bana yoldaşlık eden canım 
Westiyam sana çok teşekkür ederim, belki kendim okusaydım bu denli icsellestiremezdim.. o tatlı naif ses tonunla
Nikolay Gogol ile buluşmak için olduğuydu.
Belki garip gelecek ama Ölü Canlar'ı okurken en çok Çiçikov'u düşünmedim. Hatta kitabın ilerleyen bölümlerinde karşıma çıkan Konstanjoglo karakterinde Gogol'un kendisini gördüm. Rusya'ya tutkuyla bağlı, düzelmeye ve düzeltmeye inanan, bütün karanlığa rağmen umudunu tamamen kaybetmeyen bir canım Gogol... :(
Farkındayım, bu satırlar kitaptan çok yazarı anlatıyor. Ama sakın yanlış anlamayın; bunlar bir tahlil değil, yüreğimden kopan cümlelerin çığlıkları, öyle ki alev alev yakıyor bağrımı..
İkinci cilt boyunca karşıma çıkan "El yazması metinde cümle burada kesiliyor." notları beni her seferinde yaraladı. İnanın o anlarda kahramanların sustuğunu düşünmedim. Onlar hâlâ oradaydı, varlardı; Cicikov, Tentetnikov, Vasiliy, Malinow.. ama ben yazarın sustuğunu hissettim.
Vallahi insanın içi parçalanıyor.
Çünkü o cümlelerin devamının bir zamanlar yazılmış olduğunu biliyorsunuz.
Sonra bir gün o sayfalar ateşe veriliyor.!!
En kıymetlisini ateşe atmak ne demek?
Bir ömür zihninde taşıdığın dünyayı kendi ellerinle yok etmek ne demek?
Kitabı bitirdiğimde Çiçikov'a değil, Gogol'a ağladım.
Hasta bir bedenin içinde, acılarla boğuşurken bile yazmaya devam etmeye çalışan bir adama...
Ve çok sevdim, yanlış ya da doğru her ne yaptıysa..
Belki de bu yüzden ölü canlar benim için yalnızca bir roman olmadı.
Gogol'un hayata veda etmeden önce sessiz çığlığı oldu..
Bu eserde bana yoldaşlık eden canım Westiyam sana çok teşekkür ederim, belki kendim okusaydım bu denli icsellestiremezdim.. o tatlı naif ses tonunla
Puan vermedi·479 syf.·
2024 17. kitabı
'Siz bizim karamızı sevin akımızı seven zaten bulunur '
"Ölü Canlar" , başta Dostoyevski olmak üzere kendisinden sonra gelen birçok büyük kalemi etkileyen Nikolay Gogol tarafından yazılmış ama hiçbir zaman tamamlanamamış bir Rus edebiyatı klasiğidir. Roman iki cilt halindedir. İlk ciltte 11, ikinci ciltte ise 4 bölüm bulunmaktadır. Gogol başlangıçta Dante'nin 'İlahi Komedya' yapısına benzeyen üç ciltlik büyük bir roman yazmayı planlamıştır. İlk bölüm daha çok Dante'nin Cehennemi'ne, ikinci ve üçüncü bölümler ise Cennet ve Araf'ına benzer olacaktır. Eseri hakkında yazdığı bir yazısında birinci cildin bütünüyle alçaklık hakkında olduğunu, içerisindeki herkesin sefil ve ahlaksız olduğunu, ikinci cildin amacının ise toplumu, hatta bütün bir insanlığı mükemmele yönlendirmek olduğunu belirtmiştir. Üçüncü cildin içeriği ile alakalı olarak da modern dönem eserlerinin esas görevinin, uyumakta olan insanın dikkatini çekmek ve onu uyandırmak olduğunu ifade etmiştir.
Ne var ki Gogol yalnızca ilk bölümü tamamlamayı başarabilmiştir. Böylece üç ciltlik eserin ilk bölümü 1842 yılında, tıpkı Dante'nin 'Cehennem'inde olduğu gibi içerisinde olumlu karakterler ve iyimser olay örgüsü bulunmayan, sadece ikiyüzlü insanlardan, acımasız toplumsal gerçekler ve ahlâkî sefaletten bahseden bir roman olarak "Ölü Canlar" ismiyle yayımlanmıştır.
Gogol, ikinci ciltte yüce gönüllü ve güzel ahlaklı
bir kahraman tasarlayarak birinci bölümün oluşturduğu olumsuz etkileri tersine çevirmek ve halkını yüceltmek istemiştir. Ancak ikinci cilde başladıktan sonra Rus halkının içerisinde var olduğunu düşündüğü erdem sahibi karakterleri ve bu karakterler etrafında gelişen iyimser olay örgüsünü arzu ettiği gibi yansıtamadığını düşünmüş ve hayatı boyunca yaşadığı psikolojik
Yazar Hakkında
Nikolay GogolYazar · 73 kitap
Nikolay Vasilyeviç Gogol (Rusça: Николай Васильевич Гоголь) (31 Mart 1809 - 4 Mart 1852), Ukrayna asıllı Rus roman ve oyun yazarı. En çok tanınan eserleri Palto, Bir Delinin Hatıra Defteri ve Ölü Canlar’dır.
Gogol orta hâlli toprak sahibi bir ailenin çocuğu olarak Ukrayna’da Soroçinski köyünde dünyaya gelir. Gogol’ün çocukluğu köy hayatı ile ve yoğun Kazak kültürü etkisinde geçer. Bu hayatın etkisi ileride yazacağı eserlere de yansıyacaktır.
Gogol, gençlik yıllarında şiir ve edebiyata ilgi duyar. 1828'de Petersburg’a gider. Orada memur olmayı ve bir şekilde geçinmeyi umar ancak işler umduğu gibi gitmez. Gogol, Petersburg’dan Almanya’ya gider ancak orada da parası bitene kadar kalabilir. Tekrar Petersburg’a dönüp iş arayan Gogol bu sefer çok düşük bir maaşla da olsa devlet memuru olarak çalışmaya başlar. Bu görevden de bir sene sonra ayrılır.
1809 yılında günümüz Ukrayna topraklarında yer alan Veliki Soroçintsi’de doğmuştur. Gogol, 1836’da Puşkin’in çıkardığı Sovremennik adlı dergide, yergili öykülerinin en neşelilerinden biri olan Araba’yı ve eğlenceli ve iğneleyici bir üslûpla yazılmış gerçeküstücü öyküsü Burun’u yayınlar.
Yazar, yazı sanatında büyük ölçüde Puşkin’in etkisi altındadır. Öyle ki, onun eleştirileri ve telkinleri olmadan yazamayacağını düşünür. Yazarın Puşkin’le olan arkadaşlığı, onu aldığı acımasız eleştirilerden de koruyan en büyük güçtür.
Gogol’un ilk ciddi ve dikkat çeken eserleri Ukrayna hayatı ile, halk deyişleri ile süslü halk hikâyeleridir.
Gogol 1831 – 1832 yıllarında yazdığı bu hikâyeleri, Dilanka Yakınlarındaki Çiftlikte Akşam Toplantıları adlı kitapta toplar. Bu öyküler Rus edebiyat dünyasında Gogol’ün bir anda parlamasına yol açar. 1835 yılında Mirgorod ve Arabeski adlı eserlerini de yayımladı. Bu kitaplarında da halk hikâyeleri, özellikle Kazak geçmişi işlenmiştir.
Hikâyelerinde günlük hayatı ve bayağı kişilikleri zaman zaman mizahi zaman zaman öfkeye varan bir şekilde yeriyordu.
Eski Zaman Beyleri, Arabeski bu yergi kitaplarının ilkleridir. Arabeski kitabındaki hikâyelerinden biri olan Bir Delinin Hatıra Defteri bir memurun rutin hayatını ve işi yüzünden nasıl sıkıldığını anlatır. Hikayenin sonunda memur akıl hastanesine yatırılır. Portre adlı eseri ise dünyanın kötülüklerden kurtulamayacağı vurgusu ile sonlanır.
Büyük komedisi Müfettiş adlı eseri ile bürokrasiyi alay derecesinde yeren Gogol, eserinin sahnelenmesi ile tüm şimşekleri üzerine çeker. Tepkiler yüzünden Rusya’dan ayrılmak zorunda kalır. Roma’da Puşkin’in tavsiyesi ile en büyük eseri olan Ölü Canlar’ı yazarken Puşkin’in öldüğü haberini alır. Bu haber onun için “Rusya’dan gelebilecek en kötü haber”dir. O zamana kadar Puşkin’i düşünmeden dikkate almadan hiçbir şey yazmayan Gogol için bu haber gerçekten bir yıkım olmuştur. Puşkin’in ölümünün yıkıcı etkisine karşın 1842 yılında iki önemli eseri olan Ölü Canlar’ın 1. cildi ve uzun hikâyesi Palto’yu bitirir ve yayınlar. Ölü Canlar dönemin Rusya’sının çürümüşlüğünü gerçekçi bir biçimde gözler önüne sererken Palto’da sıradan insanların yaşadıkları acılar, maruz kaldıkları haksızlıklar, ve yaşadıkları yoksulluk tüm gerçeklikleriyle, okuyucuyu sarsacak bir ustalıkla gözler önüne serilmektedir. Bu eser de dönemin en büyük eserlerinden biri olarak nitelendirilecektir. Rus edebiyatına sıradan insanların gerçekçi bir girişi olarak da nitelendirilebilir Palto. Öyle ki Dostoyevski hikâyeye hitaben “Hepimiz Gogol’ün Palto’sundan çıktık.” diyecektir. Ancak öykü yayınlaması ile soylu kesimin tepkisini tekrar Gogol üzerine çeker. Dönem aydınlar üzerinde büyük baskıların uygulandığı karanlık I.Nikola dönemidir. Gogol düzen savunucuları tarafından Rus insanını aşağılamakla onun kötü yönlerini göstermekle, halkına ihanetle suçlanır. Ancak onun yapmak istediği halkını aşağılamak değil onu bu hale sokan yozlaşmış düzeni tüm gerçekliği ile gözler önüne sermektir. Maruz kaldığı bu suçlamalar yazarın ruhsal sağlığına da ciddi zararlar vermiştir.
Puşkin’in ölümünden sonra Gogol’ün popülaritesi daha da artar. Bu ilgi Gogol’da bir öncülük hissi yaratır ve kendine toplumu değiştirmek, insanlara yol göstermek gibi misyonlar edinir. Bu dönemde eski yaratıcılığını kaybettiği söylenebilir. Dine karşı ilgisi artar ve daha önce eleştirdiği kiliseyi dahi övmeye başlar. Bu davranış hayranlarının tepkisini çeker ancak o bu tepkilere dinsel yorumlar katar ve Tanrı’nın gönlünü almak için ona daha da yakınlaşır. 1848’de kutsal toprakları ziyaret etmek için Filistin'e gider. Moskova’ya geri dönen Gogol, orada Matvey Konstantinovski adlı gerici bir rahibin etkisi ile 1852 yılında Ölü Canlar romanının ikinci bölümünün el yazmalarını yakarak imha eder. Bu davranışından 10 gün sonra 42 yaşında Moskova’da ölür.
Eserleri
İki Soylu Kişinin Öyküsü
Masallar
Müfettiş
Palto
Ölü Canlar
Burun
Bir Delinin Hatıra Defteri
Portre
Eski Zaman Beyleri
Taras Bulba
Fayton
Kumarbazlar
Dava
Evlenme
Petersburg Hikayeleri
Dikanka Yakınlarındaki Bir Çiftlikte Akşam Toplantıları
