Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 25 dk.
Sayfa Sayısı:
262
Basım Tarihi:
1998
Yayınevi:
İletişim Yayınları
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
"Yaban çölde bir feryattır. "1000Kitap
Roman, anı biçiminde yazılmıştır. Yazarımız romanını Kurtuluş Savaşı sıralarında Porsuk çayı kıyısında bir Anadolu köyüne yerleşen Ahmet Celal'in anı defteri olarak sunmuştur.
Kurtuluş
Okuyucularını garip bir şekilde ikiye bölen bir edebiyat klasiği. Ya çok beğeniliyor, övülüyor ya da yerden yere vuruluyor... Satırlara gerçekçilik hâkim, savaş döneminde bir Anadolu köyü. Kendi adıma ben yazılanlarda bir abartı bulmadım, olağan, gerçek bir sahne okudum. 1. Dünya Savaşı'nda sağ kolunu kaybeden ihtiyat zabiti, yedek subay Ahmet Celal İstanbul işgal altında olduğu için kendi memleketine dönmeyip eri Mehmet Ali ile beraber Porsuk nehri kenarındaki köye gelir ve hayatına orada devam etmeye başlar. Bu köy bu insanlar ona ne kadar yabancı gelirse o da onlar için öyledir, bir Yaban'dır. Defterine aldığı notlar ile bu kitap oluşur.
Yaban
Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun 1932 yılında yayımlanan Yaban romanı, Türk edebiyatında millî mücadeleyi ve köye yönelişi ele alan en sarsıcı, en cesur yapıtlardan biridir. Eseri sadece bir dönem romanı olmaktan çıkaran şey, cephe gerisindeki savaşı değil, asıl savaşı yani "aydın-halk kopukluğunu" bütün çıplaklığıyla masaya yatırmış olmasıdır.
Romanı incelerken iki taraflı bir aynaya bakmak gerekir:
• Ahmet Celal'in Gözünden: Köylü; cehaletin, batıl inançların ve yoksulluğun pençesindedir. Millî Mücadele’den habersizdirler, hatta düşmanın geleceğini duyduklarında bile bunu bir kader olarak kabul ederler. Ahmet Celal bu duruma derin bir öfke ve hayal kırıklığı besler.
• Köylünün Gözünden: Ahmet Celal, yüzyıllardır onları vergilerle ve savaşlarla tüketen, ancak onlara hiçbir şey vermeyen "şehirli/seçkin" sınıfın bir temsilcisidir. Köylü için hayatta kalmak, toprağı işlemek ve ekmek bulmak, Ankara'daki ideallerden çok daha somuttur.
Yaban, hüzünlü ve sarsıcı bir finale doğru ilerlerken okuyucunun zihninde şu acı gerçeği bırakır: Bir ülkeyi toprağıyla kurtarmak yetmez; asıl mücadele, o toprağın üzerindeki insanları birleştirmek ve aradaki o devasa zihniyet uçurumunu kapatmaktır. Günümüzde bile sosyolojik açıdan güncelliğini koruyan, her Türk edebiyatı severin mutlaka kitaplığında bulunması gereken bir başyapıttır.
İnceleme
Üslup açısından son derece başarılı. Meraklandırıcı, sürükleyici, hüzünlendiren ve öfkelendirici ...
1.ve 2 . İnönü Savaşı ve Sakarya Savaşı sonrası Sivrihisar civarındaki bir Anadolu köyü ve köylüsünün hazin, ibretlik, elim hali ve bir malul subayın köylüler içindeki yaşantısı.
// Anadolu insanını fazlaca aşağılamış, cahillikleri ve yokluklar anlaşılabilir ama bundan dolayı suçlamak haksızlıktır diye düşünüyorum. Sonuçta Milli Mücadele o köylüler ile kazanmıştır. //
Halkın milli mücadele yıllarında kendi yaşam alanlarını, rutinlerini bozacakları endişesiyle dönemin münevverlerini tehdit olarak algılaması; toplumun, aydınları “yaban” diye nitelendirerek, ötekileştirerek savaş yıllarında farklı bir savaş başlatması. Bu süreçlerin Ahmet Celal karakteri üzerinden (cemaat-birey çatışmasının) açık bir üslupla anlatıldığı roman.
182. sayfadan olan bu alıntı bütün kitaba kısa bir bakış açısı sağlayabilir.
“Yıllarca, meçhul bir vatanın, bir ideal yurdun hasretiyle yanıp tutuştu. Elle tutulmaz, gözle görülmez bir sevginin peşinden yıllarca koştu. Onun yoluna ağladı, güldü, söyledi ve öbür dünyaya göçeceği gün bildi ki, meğer hepsi yalanmış.
Ah, işte ona her şeyden daha acı gelen bu oldu. Bütün bir örnrün boş yere akıp gittiğini öğrenmek, bütün bir gençliğin boş emeller, boş hayaller, sakat işler peşinde heder olduğunu görmek; giderayak, birdenbire gerçeklerin en iğrenci, en korkuncu ile karşı karşıya gelmek... İşte, kabir azabından önce, Ahmet Celal bu ateşlerden geçti. Bu zebanilerle düşüp kalktı. Ona asıl bunun için acıyınız.”
17.10.2023/YABAN
Yaban benim kendime ait ilk kitaplarım arasında, en başlardadır. O yüzden de o günlerde bile üzerine düşüğüm notlar var. Yine herhalde kibrimden o zamanların Seren'inini baya
Türk edebiyatında en sevdiğin roman ne olurdu diye sorulsa kesinlikle yaban derim yerinin değişeceğini de sanmıyorum. Kurtuluş savaşı dönemlerinde bir Anadolu köyünün bakış açısını bizlere o
El mi YABAN, Bey mi YABAN?
Itiraf ediyorum, yabanci klasiklerden ya da son donem Turk yazarlardan sira gelmemisti Cumhuriyet donemi (Milli Edebiyat) yazarlarina! Okulda okumak zorunda kaldigim birkac yazar/eser disinda iradi olarak hic okumadim diyebilirim. Oyku, roman seven biri olarak bu konuda gec kaldigimi soyleyebilirim. Gectigimiz gunlerde Eskisehir ile ilgili kitaplar diye bir paylasimda Yaban'i gorunce de bu kitapla o donem eserlerine de giris yapmis oldum, devami gelir insallah :)
Kitaba gelince; baslarda sikilmadigimi soyleyemem ama ilerledikce ve karakterleri biraz daha tanidikca daha akici bir hal aldi ve dusmanin yaklasmasiyla bendeki hizi ve heyecani artti. Kitabi cok begenenler oldugu gibi cok elestirenler de var. Ani tarzinda oldugu icin objektif bulmayanlar var. Bunlara katilmak ya da katilmamak icin donemi cok iyi bilmek, donemle ilgili tarih kitaplari da okumak gerekir. Ozetle; Canakkale gazisi Ahmet Celal Istanbuldaki hayatini emir eri Mehmet Ali'nin tavsiyesiyle terk ederek Eskisehir yakinlarina onun koyune yasamaya gelir. Ama bu hayata cok yabanci oldugu buradaki yasayisi, fakirligi, insanlarin yaklasimini anlamakta cok zorlanir. Ayni sekilde koyluler de sehirli (aydin!) insanlara aliskin olmadigi icin onlar da koye gelen bu insani anlamakta zorlanir! Ahmet'e en zor gelen ise ugruna kolunu verdigi bu ulkenin insanlarinin (koydekilerin) memleketi mudafa meselelerine duyarsiz olmalari ve dusmanin sozlerine kanarak onlari tehlike olarak gormemeleridir! Bu zorluk icinde Ahmet bir de arkadasinin kardesi Ismail'in karisi olan Emine'ye gonul vererek buradaki hayata tutunmaya calisir ancak bunda da isler umdugu gibi gitmeyecektir!!!
Yirminci yüzyılın ilk yarısında büyük bir üretkenlikle dergilere yazdığı şiir, öykü, makale ve eleştiri türü yazılarla Türk edebi yatı sahnesine adımını atan Yakup Kadri Karaosmanoğlu, romanları, hikayeleri, denemeleri, oyunları ve anılarıyla, en önemli edebi yatçılarımız arasında yer alır. ÜsiCıp özellikleri bakımından Yakup Kadri'nin 1910'dan 1974'e dek verdiği eserler Türkçe'nin geçirdiği bütün evreleri yansıtır. Eserlerinin konu ve fikir zenginliği de dil özelliklerinin çeşitliliğinden aşağı kalmaz. Yakup Kadri'nin Fransız edebiyatı etkisin
de başlayan yazarlığı, 1920'ler den sonra özgün bir sese kavuşarak siyasi ve sosyolojik konulara, tarihe, dönem çatışma
Ianna ve birey psikolojisi irdelemelerine yönelir. Fecr-i Ati'denyetişmiş ama bunu izleyen elliyıl boyunca toplumsal koşullar,
tarihi süreçler ve bireysel portreleri romanın dokusuna işiemek için roman tekniğiyle de boğuşmuş bir yazar olan Karaosmanoğlu'nun eserleri, hala tüketilememiş ayrıntı larının tartışılıp incelenmesi gereken zengin bir "panorama"dır.
Bir entelektüel ültimatomuEdebiyat
Çıktığı kabuğu beğenmemek değil bu, kırdığı kabuğu üzerinden çıkartıp atmak. Zira çıktığı kabuğu beğenmeyen, kabuğun içini de dışını da tanımaz; sadece bir aşağılık kompleksi hastalığına tutulmuştur.
Yazar Hakkında
Yakup Kadri KaraosmanoğluYazar · 29 kitap
27 Mart 1889´da Kahire´de doğdu. İlköğrenimine ailesiyle birlikte gittiği Manisa´da başladı. 1903´te İzmir İdadisi´ne girdi. Babasının ölümünden sonra annesiyle yine Mısır´a döndü, öğrenimini İskenderiye´deki bir Fransız okulunda tamamladı. 1908´de başladığı İstanbul Hukuk Mektebi´ni bitirmedi. 1909´da arkadaşı Şehabettin Süleyman aracılığıyla Fecr-i Âti topluluğuna katıldı. 1916´da tedavi olmak için gittiği İsviçre´de üç yıl kadar kaldı. Mütareke yıllarında İkdam gazetesindeki yazılarıyla Kurtuluş Savaşı´nı destekledi. 1921´de Ankara´ya çağrıldı ve bazı görevler verildi.
1923´te Mardin, 1931´de Manisa milletvekili oldu. Bir yandan da gazeteciliğini ve roman yazarlığını sürdürdü. Kadro Dergisi 1932´de Vedat Nedim Tör, Şevket Süreyya Aydemir, Burhan Asaf Belge ve İsmail Hüsrev Tökin ile birlikte Kadro dergisinin kurucuları arasında yer aldı. Savunduğu bazı görüşler aşırı bulunduğu için Kadro dergisinin 1934´te yayımına son vermek zorunda kalmasından sonra Tiran elçiliğine atandı. Daha sonra 1935´te Prag, 1939´da La Haye, 1942´de Bern, 1949´da Tahran ve 1951´de yine Bern elçiliklerine getirildi. 27 Mayıs 1960´tan sonra Kurucu Meclis üyeliğine seçildi. Siyasal hayatının son görevi 1961-1965 arasındaki Manisa milletvekilliği oldu. 13 Aralık 1974´te Ankara´da öldü.
Yazı Hayatı: Karaosmanoğlu yazarlığa Ümit, Servet-i Fünun, Resimli Kitap gibi dergilerde başladı. Fecr-i Âticiler´in `sanat şahsî ve muhteremdir` görüşünü paylaştığı ve `sanat için sanat` yaptığı bu ilk döneminde Nirvana adlı bir oyun, makaleler, denemeler, düzyazı şiirler ve öyküler yazdı. Balkan Savaşı ve I. Dünya Savaşı sırasında ülkenin durumu, sanat anlayışını değiştirmesine yol açtı. Türk toplumunun çeşitli dönemlerdeki gerçekliğini sergilemek istediği için bir ikisi dışında eserlerinde belli tarihi dönemleri ele aldı. Kiralık Konak I. Dünya Savaşı öncesinin, Hüküm Gecesi II. Meşrutiyet´in, Sodom ve Gomore Mütareke döneminin, Yaban Kurtuluş Savaşı yıllarının, Ankara Cumhuriyet´in ilk on yılının, Bir Sürgün II. Abdülhamid döneminin işlendiği romanlardır. Panorama 1923-1952 yıllarını kapsar. Karaosmanoğlu 1920´lerden sonra iyimser bir devrimci görünümündeyken, sonra umutlarını yitirerek romancılığını devrimci yönde kullanmaktan vazgeçmiştir. 1955´ten sonra da anı kitaplarından başka bir şey yazmamıştır.Romanları arasında en ünlüleri Nur Baba, Kiralık Konak ve Yaban´dır. Nur Baba Nur Baba, Karaosmanoğlu´nun ilk romanıdır. 1922´de kitap olarak çıkmadan önce gazetede yayımlanmıştır. Ama yazılışı ondan sekiz dokuz yıl öncesine gider. O yıllar Karaosmanoğlu´nun Eski Yunan ve Latin edebiyatıyla ilgilendiği ve Çamlıca´daki bir Bektaşi tekkesine devam ettiği dönemdir. Nur Baba´yı Euripides´in Bakkhalar´ından esinlenerek ve tekkedeki gözlemlerine dayanarak yazmıştır.
Roman, öykü ve makaleleri ile Türk toplumunun Tanzimattan bu yana geçirdiği değişiklikleri anlatmış bir yazardır. Asıl ününü romanları ile sağlayan yazarın en ünlü romanları Nur Baba, Kiralık Konak ve Yaban'dır. Edebiyat yaşamının başında Fecr-i Ati edebiyat topluluğunun kurucu üyeleri arasında yer almış; daha sonra bireyci düşüncelerden uzaklaşarak toplumculuğu kabul etmiş bir yazar olarak değerlendirilir. Milli Mücadele yıllarında ve sonrasında etkin bir siyasal yaşam sürmüştür. Milli Mücadeleden itibaren Atatürkün yakın arkadaşları arasında yer almış; TBMM II., IV., XII. dönemlerde milletvekilliği yapmıştır. Kadro Dergisi'nin kurucularındandır. Dergi, devrin yöneticileri ile fikir ayrılığına düşüp Kemalizmi değiştirmekle suçlanarak kapanmasından sonra diplomat olarak yurtdışında çeşitli görevlerde bulunmuştur. Anadolu Ajansı'nın kurucularındandır, ömrünün son yıllarında ajansın yönetim kurulu başkanlığını yapmıştır.
