Biri, Hiçbiri, Binlercesi

8,6/10  (49 Oy) · 
113 okunma  · 
45 beğeni  · 
2.874 gösterim
Benim için şimdiye kadar, Tanrı'ya olan inancımı içimde, kendi bildiğim şekilde yaşamak yeterli olmuştu. Ama benden farklı düşünenlere saygıyla da, Bibi'nin kiliseden içeri girmesine hep engel oldum ve kendim de girmedim. İnancımı kendi bildiğim gibi, başkalarının yaptırdığı binalarda diz üstü çökerek değil de, kendi ayaklarımın üstünde yaşamayı tercih ettim.

Tüm eserlerinde olduğu gibi bu eserinde de Pirandello, insanın varoluşu ve kimliği üzerine eğiliyor. Halim selim bir adam olan "Vitangelo Moscarda"nın tüm hayatı, karısının bir gün kendisine sorduğu ve burnun eğriliğinden dem vurduğu o basit soruyla altüst olur. Kendisinden başlayarak tüm yaşamını acımasızca sorgular ve kendini yeniden bulmak için kendini parçalara bölmeyi öğrenir. Moscarda kimdir, kendi gördüğü mü yoksa başkalarının gördüğü mü? Kişilik bölünmesinin acımasızca ve mizahi bir dille işlendiği eser, ölümsüz bir de edebi kahraman da yaratır, "Vitangelo Moscarda." Ve o kahraman bize şu soruyu sorar, insan bir midir, hiç midir yoksa binlerce midir?
  • Baskı Tarihi:
    Şubat 2015
  • Sayfa Sayısı:
    229
  • ISBN:
    9786059115070
  • Orijinal Adı:
    Uno, Nessuno e Centomila
  • Çeviri:
    Birgül Göker, Nazlı Birgen
  • Yayınevi:
    Aylak Adam
  • Kitabın Türü:
Kübra A. 
 24 Kas 2017 · Beğendi · 8/10 puan

(Ölmeden Önce Okunması Gereken 1001 Kitap Listesinde)

Hepimizin bir kişiliği var. Peki gerçekten ''bir'' mi?

Kitabın konusu çok orijinal, başladığımda Amerikalılar gibi ''Vhaaoohvv'' dedim. Sandığımız kişi, sanmadığımız kişi ve sandıkları kişi. Hepsi bir kişi mi, yoksa her birimiz birçok kişi miyiz? Herkes bizi, bizim düşündüğümüz gibi değil, kendi bakış açısıyla görür. Ben, benim için bir Kübra'yım; bir de beni görenler, bilenler sayısınca Kübralarım. Aslında zaman zaman hepimizin farkına vardığı bu konuyu, Pirandello yazıya dökmüş.

''Eğer başkalarının gözünde bugüne dek olduğuna inandığım kişi değilsem, kimdim ben?'' (sy.21) Bu satırlar beni epey düşündürdü. Bizim dünyaya değil, dünyanın bize bakışını ve bizim bu bakışa olan bakışımızı sorgulatan bu kitap, okudukça insanda farkındalık oluşturan bir yabancılaşma eseri.

Peki n’apalım yani, herkes bizi kendi penceresinden görüyor diye, dünyadan vazgeçip deliye mi vuralım? Yazar bunu böyle değerlendirse de, ben de kendi bakış açımdan birkaç söz etmek istiyorum fakat o kadar çok şey düşündüm ki, bunları yazıya dökerken biraz beceriksiz olabilirim.

Kitap baş karakterin burnunun hafif sağa eğikliğinin, karısı tarafından fark ettirilmesi ile başlıyor. Adam bir gün aynaya bakıyordur, ''Ne o aşkım, burnunun eğriliğine mi bakıyorsun'' der kadın ve olaylar gelişir. O güne kadar burnunu fark etmeyen Moscarda bir tür aydınlanma yaşar. Burnundan yola çıkarak, kendi içine döner ve dalak, böbrek aydınlata aydınlata gider. Bu kadar aydınlanmaya gerek yok kardeşim. Sonra cıvıtıyorsunuz.

Burada bir es vermek ve dış görünüş ve insanların kabul görüşü ile ilgili bir şeyler yazmak istiyorum. Ölüm haberi, özellikle çok sevdiğimiz birinin ölüm haberi, bizi yıkar. Aynı bir binanın dinamitle patlatılışı gibi gelir o haber. Bizi yıkan başka şeyler de vardır, ama bu sefer dinamit gibi değil, törpüye benzetmek gerekir bu yıkıcı şeyleri. Klişeler doğru oldukları için bu kadar ‘’var’’lardır hayatımızda ve hepimizin bildiği ama çoğu zaman yanlış bir noktada yorumladığı ‘’kadı kızının dahi kusurunun olduğu’’ gerçeği. Bunu başkalarına söylerken ölesiye olgun, kendine bakarken ‘’ben neden böyleyim’’ ezikliği.

BAZEN BAZI ŞEYLERİ O KADAR ÇOK GÖRÜYORUZ Kİ, KÖR OLUYORUZ GÖRMEKTEN. Bu görmeklik öyle bir yere geliyor ki asıl görmemiz gerekenler boynu bükük kalıyor. Dandik algıların dayatıldığı ve bizim de koyun gibi kabul ettiğimiz bu şeylere örnek verecek olursak, bütün kadınlar al yanaklı olmalı, gözlerinin altı mor olmamalı, hepimiz kirpiklerimize yelpaze kondurmalıyız. Yahut bütün erkekler kaslı olmalı, uzun olmalı, aygır gibi olmalı. Hepimiz mal olmalıyız ama. Kibar olmak isterdim Serpil Abla kadar, fakat olamayacağım. Çünkü, bir insan, kabuğuna yaptığı yatırımı aklına ve kalbine yapmıyorsa maldır. En baştaki törpü konusuna döneyim. Eğer burnunuz biraz büyükse, gözleriniz lens grisi, yeşili, mavisi, uzaylısı değilse, göğsünüz bir horozunkine benzemiyorsa, kollarınız Hulk gibi değilse ve sizi ‘’güzel’’ ya da ‘’yakışıklı’’ sınıfına dahil etmeyeceklerini düşünüyorsanız, BU FİKİR SİZİ TÖRPÜLEYE TÖRPÜLEYE YIKAR. Bu arada elbette bakımlı olmaya karşı değilim. Sıkılaşalım, hafif bir makyaj da yapalım, iyi hissetmek güzeldir ama SUYUNU ÇIKARMAYALIM KARDEŞİM. Bütün yatırımı şu naçiz vücutlarımıza yapmayalım. Dudaklarımız inceyse, burnumuzun ucu kalkık değilse toplumda iyi bir yerimizin olmayacağını düşünmeyelim. İlk bakış, bizi bu kadar etkilemesin. Tanıdıkça sevilesi insanlardan olalım. Sökün atın şu etiketleri yahu. Evet, güzellik de çirkinlik de vardır. Önemsiz olduğunu da iddia etmiyorum. Her kadın gibi ben de güzelliği önemsiyorum ama dikkati sadece kabuğumuza çekmeyelim diyorum.

Yakışıklılık/güzellik konuları her geçtiğinde Selçuk Yöntem’i anarım. Bana göre hiç yakışıklı bir adam değil. Lakin kesinlikle aşık olunacak adam. O güzel ses tonu, bakışları, gülüşü, konuşması, aurası, tavırları ne kadar hoş! Adam güzel yahu! Niye? Kendini yetiştirmiş. Kalbini beslemiş…

Fenomen Eylül’ü birçoğunuz biliyorsunuzdur. Kim güzel bir kadın olduğunu iddia edebilir ki kendi de söylüyor bunu. Ama özgüveni? Neşesi, davranışları, eşine sevgisini gösteriş biçimi… Kim bilir eşi onun yanında kendini ne kadar değerli hissediyordur? Eylül’ün kaşı şöyle gözü böyle ne önemi var ki. Eylül kendi çevresinde memnun olduğu bir yerde mi? O benim için bir insanın karakteriyle, o umduğu yerde olunabileceğini gösteren, kişinin ilk önce kendini kibirsizce sevmesi gerektiğini hayatıyla kanıtlayan biri. (Bakın onun davranışlarını sulu bulabilirsiniz. Mevzu bizim ona bakışımız değil zaten. Onun kendine bakışı ve mutluluğu.) Hepimiz aslında ağzımızla burnumuzla bu kadar oynuyorsak yegane sebebi insanların bize bakış açısını düzeltmektir. Kardeşim çok büyük bir anormallik yoksa -ki buna bile iki ayağı ve elleri olmayan abimiz Nick Vujucic hayatıyla bize bir cevap oluyor- sakinleşin, şu kabuk olayını abartmayın. Bizler mükemmelliğimizle değil farklılıklarımızla, kalplerimizle insanız… Adam olmak lazım vesselam. İnsan olmak lazım.

Neşet Ertaş düştü aklıma ki sık sık yad ederim. Neşet Ertaş deyince ne gelir aklınıza? Benim güzel sesi, mütevazılığı, merhamet dolu yüreği, bal damlayan dili, sadakati gelir. İsmi her geçtiğinde kalbime ılık ılık bir şeyler akar, derin bir iç geçiririm. Şu kitabı okurken, konunun bu olması hasebiyle bir kelime onu çağrıştırdı ve yadıma düştü. Konuşmam bile değişti :) Daha hiç onun kaşının gözünün, boyunun bosunun nasıl olduğunu düşünmemiştim bugüne kadar. Çünkü ne gerek var? Adam, yüzünün önüne kalbini geçirebilmiş ve fethetmiş ya goğülleri (goğüllerinizin hızmatçısıyım diyen bir babadır o), kazanmış ya sevgimizi, kalan her şey önemsizleşmiş.

Valla bu konuyu burdan alıp tekrar kitaba dönmek de zor geldi. Açıp sabaha kadar Neşet Baba dinleyesim var. Lakin ‘’Fakat biliyorum, biliyorum ki kendiniz için, kendi içinizde, benim dışarıdan gördüğüm gibi değilsiniz. (…) Sizler kendinizi bana değil size ait bir yöntemle tanıyor, duyuyor, görmek istiyor ve işte yine sizinkinin doğru, benimkininse yanlış olduğuna inanıyorsunuz.’’ (sy.47) diyen bir adet Moscardo ile konuyu bağlamak zorundayım. Evet Moscardo, insanlar bizi kendi gözleriyle görür, kendi kalpleriyle değerlendirirler. Biz bile kendimiz için zaman zaman ‘’Ben aslında normalde öyle biri değilimdir, ben aslında öyle davranmazdım fakat-‘’lı cümleler kurarak, kendimizi bazen tanıyamadığımızı ve kendimize yabancılaştığımızı fark etmez miyiz?

Ben onu bunu bilmem. İnsanın temel özellikleri vardır. Bazı özellikleri de değişebilir. Su gibi akıp geçeriz. O şunu dedi, bu bunu dedi, geçelim bu işleri. Biz doğru adamlar, doğru kadınlar olalım gerisi hikaye. Hiçbir zaman herkes bizi sevmeyecek. Hiçbir zaman herkes bizi yakışıklı bulmayacak. Hiçbir zaman en iyisi olmayacağız. Şu fani dünyada izimiz kalbimizle kalabilir, illa halkları kurtarmaya gerek yok, mükemmelik takıntısını bırakın.

Bu kitaba tek eleştirim yazarın aynı cümleleri defalarca tekrarlamış olması. Ama bu da kitaba çok büyük bir gölge düşürmemiş. Okuyanlar anlayacaktır. Tek bir sözle dahi onu hiç tanıyamamışım denilebiliyorsa, o zaman biz yıllardır bildikleri kişi değil miydik konusu, okurla sohbet eder bir havada işlenmiş. Ben naçizane tavsiye ederim. Okurken Moscardo gibi kendinizi kaybetmeyin sakın!