Yazar:
Hüseyin Rahmi Gürpınar
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 15 dk.
Sayfa Sayısı:
150
Basım Tarihi:
Ocak 2022
Yayınevi:
SMS Yayınları
ISBN:
9786057391537
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Diğer Baskılar
9 diğer baskı · Tümünü Göster
İffet
220 okunmaÖzgür Yayınları · Ocak 2015 · 168 s.
İffet
67 okunmaKapra Yayınları · Ağustos 2022 · 159 s.
İffet
26 okunmaDergah Yayınları · 16 Nisan 2018 · 214 s.
İffet
37 okunmaAtlas Kitabevi · 1966 · 138 s.
İffet
15 okunmaEverest Yayınları · 11 Temmuz 2011 · 160 s.
İffet
11 okunmaTürk Dil Kurumu Yayınları · 2021 · 223 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Açlık… Yoksulluk… Sefalet…1000Kitap
Merhaba kitap dostlarım. Uzunnn bir aradan sonraki incelememi Demet’in düzenlediği etkinlik (#276912306) için yazıyorum. Bir hatam olursa şimdiden affola :) Hüseyin Rahmi Gürpınar’la tanışmam (tabii ki tanıyorum, sadece okumamıştım) etkinlikten çok daha önce, @annefrank sayesinde olmuştu. "Bir bak, seversin" dedi. Ben de baktım. İyi ki de demiş, iyi ki de bakmışım. Beni durdurana aşk olsun :))
Bu kadar girizgah yeter sanırım. Ciddiyete doğru gidelim artık. Evet ne diyordum? Gürpınar’ı okumak… İlk kitabından sonra diline, mizahına, olaylara bakışına hayran oldum; sonra etkinlik denk geldi (Demet sağ olsun) bu sefer de bahaneyle okumaya devam ettim. Gürpınar’ın en sevdiğim yanı, toplumun çürümüş ve yozlaşmış taraflarını öyle doğallıkla veriyor ki, bir yandan gülümserken, diğer yandan "Bu insanlar gerçekten yaşamış olabilir mi?" diye düşünüyor insan.
Şimdiye kadar 14 kitabını okudum. Bunların 12 tanesi o kadar eğlenceliydi ki zaman zaman kahkahalarla güldüğümü hatırlıyorum. Hele bazı karakterler var ki, günümüzde yaşayan insanlara benzerlikleriyle bizleri şaşırtıyor. Kitaplarını okurken sanki köydeki Memet emmiyi, Hatçe teyzeyi görüyorum.
Hepsi de güldürecek diye bir şey yok tabii… Bazı kitaplarında da yazdıklarıyla gerçekleri tokat gibi yüzümüze çarpıyor.
Okuduklarım arasında iki kitabı var ki diğerlerinden çok ayrılıyor: 
Hakka Sığındık ve #k:349868. Bu iki kitap güldürmedi, okurken içimi acıttı. Her ikisi de aynı yaraya parmak basıyor aslında. AÇLIK, SEFALET, YOKSULLUK... Hakka Sığındık’ta her ne kadar karakterler hayatla o çetin mücadelelerinden sonra ayakta kalmayı başarıyor gibi görünseler de İffet’te işler bambaşka. Adeta dramın dibini görüyoruz desem abartmış olmam. Yoksulluğun insana neler yaptırabileceğini, açlığın nasıl bir felakete
Hakka Sığındık ve #k:349868. Bu iki kitap güldürmedi, okurken içimi acıttı. Her ikisi de aynı yaraya parmak basıyor aslında. AÇLIK, SEFALET, YOKSULLUK... Hakka Sığındık’ta her ne kadar karakterler hayatla o çetin mücadelelerinden sonra ayakta kalmayı başarıyor gibi görünseler de İffet’te işler bambaşka. Adeta dramın dibini görüyoruz desem abartmış olmam. Yoksulluğun insana neler yaptırabileceğini, açlığın nasıl bir felakete
Hüseyin Rahmi Gürpınar, 
İffet adlı romanında aşk ve namus konularını irdeliyor.
Romanın kahramanı İffet, açlıkla namus kavramı arasında bocaladıktan sonra ölümü yeğliyor, Yazarın hem duygulandıran hem öğreten bir yapıtı...
Alışkın olduğum Hüseyin Rahmi Gürpınar eserlerinden farklıydı. Yazarın ikinci eseriymiş sanırım ben sonrakileri daha çok sevdim. Ben anlatıcısının ağzından İffet, yaşlı annesi, küçük kardeşi Sabri, kuzeni ve sevdiği Latif'in hikâyesini okuyoruz. Anlatıcı doktor arkadaşı ile beraber yaşlı kadını muayene etmeye gittiğinde tanışıyor aile ile. Babalarının ölümüyle yoksullaşan, evlerinin yanmasıyla da oradan oraya savrulan aileyi İffet'in mektup ve günlükleri ile tanıyoruz daha çok. Realizm ve romantizmin harmanlandığı, diyaloglarla ilerlemenin yerine edebi cümleler içeren hüzünlü, hayatın içinden bir eser.
Hüseyin Rahmi Gürpınar eserlerinden farklıydı. Yazarın ikinci eseriymiş sanırım ben sonrakileri daha çok sevdim. Ben anlatıcısının ağzından İffet, yaşlı annesi, küçük kardeşi Sabri, kuzeni ve sevdiği Latif'in hikâyesini okuyoruz. Anlatıcı doktor arkadaşı ile beraber yaşlı kadını muayene etmeye gittiğinde tanışıyor aile ile. Babalarının ölümüyle yoksullaşan, evlerinin yanmasıyla da oradan oraya savrulan aileyi İffet'in mektup ve günlükleri ile tanıyoruz daha çok. Realizm ve romantizmin harmanlandığı, diyaloglarla ilerlemenin yerine edebi cümleler içeren hüzünlü, hayatın içinden bir eser.
8/10
2025 246. kitabı
İffet Hüseyin Rahmi Gürpınar
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın mizah dolu, toplumu hicveden eserlerine alışkın biri olarak İffet romanı beni derinden sarstı. Yazarın genellikle Molière tarzında, güldürürken düşündüren üslubuna aşinaydım; ancak bu roman bambaşka bir duygunun kapısını aralıyor. Mizahın yerini hüzün, alaya alan hiciv yerini iç acıtan bir gerçeklik almış. Gürpınar’ın kaleminden çıkan bu kadar ağır, bu kadar içten bir hikâyeye rastlamak, doğrusu beklemediğim bir ters köşe oldu. Neredeyse ağlayacaktım.
Roman 159 sayfa olmasına rağmen içindeki duygusal yoğunluk bir ömürlük. Okuduğum on ikinci Hüseyin Rahmi Gürpınar kitabı olmasına rağmen, belki de en hüzünlüsü diyebilirim. Başlangıçta biraz ağır ilerleyen bir dili olsa da, ilerledikçe karakterlerin iç dünyasına nüfuz eden derinliğiyle sizi yavaş yavaş içine çekiyor. Bu nedenle puanım 8/10.
Ana karakter İffet, isminin hakkını veren bir kadın. Namuslu, ahlaklı, sevdiğine sadık, kendini eğitmiş, kardeşinin eğitimine omuz vermiş, hasta annesine bakan, zarif ve olgun bir karakter. Onun iç dünyası o kadar güçlü ki, okuyucu olarak bazen onu korumak, bazen de onunla birlikte ağlamak istiyorsunuz. Keşke sonu böyle olmasaydı… Romanlar her zaman mutlu bitmez elbette ama bu hikâyenin mutlu bitmesini o kadar çok isterdim ki… Son sayfalarda hissettiğim o burukluk, kitabın kapağını kapattığımda hâlâ içimdeydi.
Kitabın sonunda yer alan dini öğeler, İslami vurgular ve kader anlayışı, romanın duygusal yoğunluğunu daha da derinleştiriyor. Hüseyin Rahmi, burada sadece bir karakterin değil, bir dönemin çürümüş ahlak anlayışının ve yoksullukla sınanan bir ailenin hikâyesini anlatıyor. Babasının ölümünden sonra yangında her şeyini kaybeden bir ailenin onur mücadelesi;Zavallı İffet1000Kitap
Açlık ve namus kavramı yan yana gelmemeli. Bu konuda insanlar seçim yapmak zorunda kalmamalı. Aç,yoksul, kimsesiz, zorda kalmış insanlar, bu Dünya da namusu ile imtihan edilmemeli. Zavallı İffet açlık ile imtihan olmuş ama ölümü seçmiştir. Şimdi ölmek istemek ile kim suçlu, İffet mi?
Hayırlı Geceler!
Yazarın kendisinin de bu romanı içinde yaşadığını öğrendiğimiz ilginç bir eser geride kaldı. Tam bir psikolojik roman ki aynı zaman da yazarın 1 numaralı kategoride değerlendirdiğimiz eserlerinden. Toplumun gerisinde kalmış, itilmiş, aciz ve zavallı kimselerin tema olarak işlendiği; onların düşkünlükleri, problemleri ve olumsuzluk olarak söylenebilecek her şeyi konu edinen eserleridir.
Saflığı ve temizliği temsil eden İffet, romanın kahraman kişisi olup yoksul ama onurlu bir yaşam mücadelesi verir. Trajik bir durum tabi. Latif ise onu tamamlayan, nişanlısı, ahlaklı ve iyi bir insandır, tabi öyle yansıtılmış ben öyle düşünmüyorum. Birazdan açıklayacağız onu da. Raziye ise iticiliği temsil eder. Yaptığı kötülüklerle ün yapmış ama en son yaptığı sonrası iyi biri olmaya karar vermiş, pişmanlığı ve yanlış kararlarıyla dikkat çeken karakterdir. Son pişmanlık fayda etmez mesajını Gürpınar da bu karakter vasıtasıyla iletecektir.
Kadınlar ve düşünme biçimleri üzerine düşüncelerini anlatırken aynı zamanda mizahi bir dil yerine de ciddi bir sosyal eleştirisi yapması etkileyici ve anlatım dili açısından önemli bir noktadır. Bunun için belirli bir sıra üzerinden ilerlemeyi de ihmal etmez.
Önce İffet’in babası vefat eder. Oldukça eğitimli bir kızdır. Babasının vefatıyla hasta olan annesi ve kardeşinin yükü onun omuzlarına biner. Öncelikli amaç artık geçinmek ve karınlarını doyurmaktır ama para kazanmak o kadar kolay değildir. Çoğu akşam aç kalırlar hatta bazıları sadece kuru ekmek yerler. İlginçtir bu yokluk içinde bir anda konu komşuları da onlara yüz çevirmiştir. Bu durumlarını bildikleri halde yardımcı olmak şöyle dursun onlardan kaçmaktadırlar.
Aynı zamanda düzgün bir iş bulamaması, çaresizliğin onları ailecek zora sokması, annesinin ilaçlarını alamamaya
8/10
2025 4. kitabı
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın gençlik eserlerinden olup genellikle diğer kitaplarında kullandığı alışmış olduğumuz mizahi üsluptan farklı işleyişle yazdığı İffet 1896 yılında basılmıştır. Kitabın iki ön sözünden ikincisi özellikle Iffet’te hâkim olan ağır havayı açıklar nitelikte. Bu kısmın da okunmasını tavsiye ederim.
Hüseyin Rahmi çocukluk ve gençlik yıllarının rastladığı dönem itibarıyla yazarlığını beslemiş olan sosyal çatışmaları, toplumsal sorunları kitaplarında mizahi bir üslupla eleştirmiştir ve bu konuda da gerçekten benzersiz bir bakış açısına ve üsluba sahip. Öyle ki Beşir Fuad, Ahmet Mithat Efendi gibi yazarların dikkatini çekmiştir. Ahmet Mithat Efendi’nin Gürpınar’a “manevi oğlum” dediğini yeni öğrendim. Kendisinin edebiyatımızda yeterince değer görmediğini düşünüyorum. Toplumsal çatışmalar, ekonomik sorunlar, ahlaki bozulmaların yanında karakterlerin iç dünyasını muazzam bir şekilde yansıtıyor. İffet romanı da sosyal çöküşün aynası aslında. Açlık ve yokluğun sebep olduğu çaresizliğin insanın psikolojisine ne derece tahribatı olacağını gösteriyor. Kitapta geçen şu cümle de aslında özet niteliğinde:
“Fakirlik zordur. Ama buna bir de hastalık eklenince bu güçlüğün nasıl bir dehşet kazandığını gör.”
Romanın başkahramanı İffet namus timsali bir karakterdir. Buradaki “namus” ifadesi sadece günümüzdeki tek bir anlama ve cinsiyete indirgenmiş anlamıyla kullanılmıyor aslında. Her anlamda ahlaklı bir birey için kullanılan ifade. Öyle ki açlıktan ölmek üzereyken bile kardeşinin ölmekten kurtulmak için yapmış olduğu bir hatayı kabullenemeyişi, onu cezalandırmayı düşünmesi de ahlaki açıdan kusursuz bir karakteri tanımlamak için kullanılmıştır diye düşünüyorum.
Kitap, önceden varlıklı bir ailesi olan genç kadının babasının ölümüyle başlayan felaketler silsilesine annesi
Yazarın 1889'da çıkış yaptığı 
Şık ve 
Mürebbiye eserlerinden sonra 1896'daki bu erken dönemdeki üçüncü romanı "İffet"; "Naif bir gençlik ürünü" diye aksedilmiş ama yazarın en melankoli dolu, en acıklı romanı olduğu söylenebilir. Yazarın benimsediğini hep söylediği Balzac realizminin bile sınırlarını mekan tasvirleri ve melankoli üzerinden zorladığı; açlıktan can çekişenlerin anlatıldığı, bakımsızlıktan harabeye dönmüş tarihi yoksul mahalleler, kasvetli mezarlık tasvirleri içeren romanı okudukça oldukça ağır bir havaya bürünmek kaçınılmaz. Romanlarının hemen hemen hepsinde görülen, okuyanda hoş bir tebessüm bıraktıran o naifçe komedya/kara mizahi öğelerden tam aksine hiçbirisi bulunmuyor.
Gerçekçi bir şekilde ilerlerken romanın en sonundaki o şok edici metafizik ani dokunuş, bana son dönem hatta ustalık eseri ve " 
Gulyabani " romanının bir anti-tezi şeklindeki spiritüalist tekrar yazımı gibi olan " 
Dirilen İskelet " 'i anımsattı. Her ikisinde de farklı perspektiflerden bir kadının iffeti ile ilgili dokunulmazlığın maddenin ötesindeki sınırlara uzandığı vurgusuyla yazar toplumsal mahiyette eleştirel bir ders vermek istemiş. "Dirilen İskelet" 'te kadının iffeti ona aşkın, neredeyse doğaüstü bir güçle bağdaşmış kara mizahi sonuçlara sebep olurken, "İffet" 'te ise kadına içkin, neredeyse insan üstü ilahi bir güçle bağdaşmış trajik sonuçlara sebep oluyor.
Kadının toplumsal normlara uygun davranma çabası, maddi dünyada doğrudan sonuçlar doğuruyor; sefalet, çaresizlik, toplumdan dışlanma gibi aşkın sonuçlar, kadının içkin yaşamını belirleyen somut gerçekler haline geliyor. Roman boyunca iffet, doğrudan maddi koşullar, toplumsal ve ekonomik düzenin bir parçası olarak kalıyor; metafizik aşamaya en son sahnede, tragedyadaki o ilahi günah/ceza temasına ait -ne kadar ani o kadar
Şık ve Mürebbiye eserlerinden sonra 1896'daki bu erken dönemdeki üçüncü romanı "İffet"; "Naif bir gençlik ürünü" diye aksedilmiş ama yazarın en melankoli dolu, en acıklı romanı olduğu söylenebilir. Yazarın benimsediğini hep söylediği Balzac realizminin bile sınırlarını mekan tasvirleri ve melankoli üzerinden zorladığı; açlıktan can çekişenlerin anlatıldığı, bakımsızlıktan harabeye dönmüş tarihi yoksul mahalleler, kasvetli mezarlık tasvirleri içeren romanı okudukça oldukça ağır bir havaya bürünmek kaçınılmaz. Romanlarının hemen hemen hepsinde görülen, okuyanda hoş bir tebessüm bıraktıran o naifçe komedya/kara mizahi öğelerden tam aksine hiçbirisi bulunmuyor.
Gerçekçi bir şekilde ilerlerken romanın en sonundaki o şok edici metafizik ani dokunuş, bana son dönem hatta ustalık eseri ve " Gulyabani " romanının bir anti-tezi şeklindeki spiritüalist tekrar yazımı gibi olan " Dirilen İskelet " 'i anımsattı. Her ikisinde de farklı perspektiflerden bir kadının iffeti ile ilgili dokunulmazlığın maddenin ötesindeki sınırlara uzandığı vurgusuyla yazar toplumsal mahiyette eleştirel bir ders vermek istemiş. "Dirilen İskelet" 'te kadının iffeti ona aşkın, neredeyse doğaüstü bir güçle bağdaşmış kara mizahi sonuçlara sebep olurken, "İffet" 'te ise kadına içkin, neredeyse insan üstü ilahi bir güçle bağdaşmış trajik sonuçlara sebep oluyor.
Kadının toplumsal normlara uygun davranma çabası, maddi dünyada doğrudan sonuçlar doğuruyor; sefalet, çaresizlik, toplumdan dışlanma gibi aşkın sonuçlar, kadının içkin yaşamını belirleyen somut gerçekler haline geliyor. Roman boyunca iffet, doğrudan maddi koşullar, toplumsal ve ekonomik düzenin bir parçası olarak kalıyor; metafizik aşamaya en son sahnede, tragedyadaki o ilahi günah/ceza temasına ait -ne kadar ani o kadar
Yazarın diğer kitaplarına göre çok farklıydı. Her zaman kullandığı espirili dilden ve sade üsluptan uzak, süslü bir dil kullanmış. Konu da bir o kadar acıklı. Tam yeşilçama konu olacak türdendi. Güzeldi.
İffet, Hüseyin RahmiEdebiyat
Pederin vefatını takiben yangında kaybedilen mal ve mülkle vücut bulan yoksulluğun zapturaptı altında namusunu, iffet ve itibarını muhafaza etmeye çalışan bir ailenin, İffet’in dramını anlatır. Kitap aynı zamanda Zola-vari natüralist bir roman denemesi konumunda olup, bütününde toplumsal gerçekçiliğin şahikasında o günkü Osmanlı/İstanbul halkının ahlaki yozlaşmışlığı, şehrin panoraması ele alınır. Bu eser, Hüseyin Rahmi’nin İstanbul romancılığının bir numunesi özelliğindedir.
Yazar Hakkında
Hüseyin Rahmi GürpınarYazar · 100 kitap
17 Ağustos 1864 tarihinde İstanbul'da doğdu. Hünkâr yaveri Mehmet Sait Paşa'nın oğlu olan Hüseyin Rahmi, üç yaşında iken annesinin ölümü üzerine, Girit'te bulunan babasının yanına gönderildi. İlkokula başladı ancak babasının evlenmesi üzerine altı yaşında tekrar İstanbul'a anneannesinin yanına gönderildi ve eğitimine burada devam etti. Yakubağa Mektebi, Mahmudiye Rüşdiyesi ve idadide okuyan Hüseyin Rahmi, tarihçi Abdurrahman Şeref Bey'in himayesiyle Mekteb-i Mülkiye'ye girdi (1878). Okulun ikinci sınıfında iken ciddi bir hastalık geçiren Hüseyin Rahmi buradaki öğrenimini yarıda bıraktı (1880). Kısa bir süre, Adliye Nezareti Ceza Kalemi'nde memur, Ticaret Mahkemesi'nde Azâ Mülazımı olarak çalışan Hüseyin Rahmi hayatını kalemiyle kazanmaya çalıştı.
1887'de Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başlayan Hüseyin Rahmi, ardından İkdam ve Sabah gazetelerinde mütercim ve muharrir olarak çalıştı. II. Meşrutiyet döneminde 37 sayı süren Boşboğaz ve Güllâbi adlı bir gazete çıkardı. İbrahim Hilmi Bey ile birlikte çıkardığı Millet gazetesi de uzun ömürlü olmadı. 1925-1927 yılları arasında yayımlanan Türk Kadın Yolu adlı derginin yazarları arasındaydı. Sonraki çalışmalarını İkdam, Söz, Zaman, Vakit, Son Posta, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerine neşretti. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 5. ve 6. dönemlerde Kütahya milletvekili olan Hüseyin Rahmi, ömrünün son otuz bir yılını geçirdiği Heybeliada'daki köşkünde 8 Mart 1944 tarihinde öldü ve oradaki Abbas Paşa Mezarlığı'na defnedildi.
Edebiyat hayatı
Hüseyin Rahmi Gürpınar; İstanbul halkının toplumsal, töresel yaşantılarını, aile geçimsizliklerini, batıl inançlarını, yaşadığı çağdaki Türk toplumunun geçirmekte olduğu krizleri hümuristik bir mizah dehasıyla anlatır. Servet-i Fünûncuların yaşıtı olduğu halde, ayrı bir sanat görüşünü sürdürür. Romanlarındaki kahramanların çoğu 19. yy sonu İstanbul'un canlı, renkli insan, hayat manzaralarıdır. Eserlerinde Anadolu yoktur. Mizahı, güldürücü olduğu kadar, gülünç yönlerimizin yansıtılması, hicvedilmesi için gerekli bir araçtır. Hüseyin Rahmi, seçtiği tipleri seviyelerine uygun, ustaca konuşturur ve olayları gülünçlü, acıklı yönleriyle belirtir. Kuvvetli bir gözlem gücü vardır. Realist, natüralist bir görüşle "toplum için sanat" yapar. Ertem Eğilmez tarafından 1976 yılında çekilen Süt Kardeşler sinema filminin konusu Hüseyin Rahmi'nin Gulyabani (1913) isimli romanından uyarlanmıştır. Bağımsız sanatçılardan biri olarak da anılır.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanları ve öyküleri yeni nesiller tarafından da kolayca anlaşılabilmesi için 1960 sonrasında içinde Mustafa Nihat Özön'ün de yer aldığı bir edebî kurulca sadeleştirilmişti. Bu sadeleştirme kimilerince yerinde bulunurken kimileri de özgün dilin dokunulmadan bırakılması gerektiğini savunmuşlardı.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Hüseyin_R...
