Kâtip Bartleby

Herman Melville
Reklam

Yorumlar ve İncelemeler

"Yapmamayı tercih ederim." - Babil Kitaplığı Seçkisi #2
9/10
·79 syf.·
2026 3. kitabı
Bir cümlenin etrafında şekillenmiş bir kapitalist modernite eleştirisi. Herman Melville 1853 yılında yayımladığı bu kitap günümüzde birçok patronu öfkelendirme potansiyeline sahip. Zira kitabımızın başkahramanı Katip Bartleby bir edilgen direnişçi. Konuya giriş yapmadan önce bahsetmem gereken başka şeyler var. Öykü temelde 19. yüzyıl ortasında Amerika'nın kapitalist dönüşümü, bürokrasisi ve kentsel yabancılaşma (bir ölçüde izolasyon ve bireyselleşme) konularına eleştiri yaparken özne ve eylem arasındaki ilişkiyi de farklı bir biçimde yorumluyor. Anlatıcımız Wall Street'te çalışan "ekmek elden su gölden bir yaşamın en iyisi olduğuna" inanan ve kendisini "hırs nedir bilmeyen" (dönemin burjuvazisinin kendini algılama biçimi) biri olarak yorumlayan bir avukat. Kendisini başta ihtiyatlı, hırsları olmayan ve ayakları yere basan biri olarak sunan Bartleby, kararsızlığı, çelişkili duygu durumları -merhametli davranması gerektiğini düşünüp öyle davranırken bir anda öfke krizleri geçirmesi gibi- günün sonunda çok da rasyonel birisi olmadığını ortaya çıkarıyor. Kitapta 5 ana karakter var. Avukat, Katip Bartleby ve Hindi, Cımbız ve Zencefil lakaplı üç büro çalışanı. Avukatın çalışanları olan Hindi ve Cımbız lakaplı kişilere karşı olan paternalist tavrı ve onların bireyselliklerini iş performansına indirgemesi, kapitalist bir işverenin özneleri nasıl kategorize ettiğini ve nesneleştirdiğini gösteriyor. Asıl meselemize gelelim. "Yapmamayı tercih ederim" cümlesi. Bartleby'ın meşhur formülü. Modern edebiyatın en güçlü dilsel ve semantik bir icat. Bu formülün gramatik yapısı kadar belirsizliği de derin bir felsefe taşıyor. Bartleby kendisinden yapılması istenen şeyleri ne açıkça reddeder ne de doğrudan isyan eder. Tercih kelimesi, liberal özne kavramının temel varsayımı olan
Babil Kitaplığı
Kâtip BartlebyHerman Melville · Dost Kitabevi Yayınları · 200115,5bin okunma
En sakin direniş, yapmamayı tercih etmek.
Puan vermedi·79 syf.··
2026 9. kitabı
·
10 saatte okudu
·
Okunma: 12 Mart 2026 06:02
ilk bakışta bir hukuk bürosunda geçen sade bir hikâye gibi görünse de aslında modern insanın içsel direnişini, yabancılaşmasını ve sessiz isyanını anlatan güçlü bir metin. Anlatıcı olan avukatın bürosunda çalışmaya başlayan Bartleby, başlangıçta son derece çalışkan ve sessiz bir kâtipken zamanla kendine özgü bir cümleyle her şeye karşı mesafe koymaya başlar: “Yapmamayı tercih ederim.” Bu cümle, hikâyenin merkezine yerleşen tuhaf bir direniş biçimine dönüşür. Bartleby ne bağırır, ne tartışır, ne de açıkça karşı çıkar; yalnızca pasif bir şekilde geri çekilir. Bu sessizlik ve direnç, hem anlatıcıyı hem de okuru rahatsız eden bir boşluk yaratır. Herman Melville, küçük bir ofis hikâyesi üzerinden insanın modern dünyadaki yalnızlığını, sistem içinde silikleşmesini ve bazen hiçbir şey yapmamanın bile bir başkaldırı olabileceğini gösterir. Okurken insanı huzursuz eden ama uzun süre akılda kalan bir metin; çünkü Bartleby’nin suskunluğu aslında hepimizin içinden geçen ama çoğu zaman dile getiremediğimiz bir yorgunluğu temsil eder. Bu yüzden hikâye bittiğinde insan yalnızca Bartleby’yi değil, kendi sessizliklerini de düşünmeden edemez.
1000Kitap
Kâtip BartlebyHerman Melville · Dost Kitabevi Yayınları · 200115,5bin okunma
Puan vermedi·79 syf.··
2025 18. kitabı
·
23 saatte okudu
·
Okunma: 13 Temmuz 2025 02:35
"Sonunu merakla okuduğum; bitirdiğimde ise bir an durup, köşeli jetonumun düşmesini beklediğim bu eser için söylenebilecek en iyi söz, belki de hiçbir şey söylememektir."
Kâtip BartlebyHerman Melville · Dost Kitabevi Yayınları · 200115,5bin okunma
10/10
·50 syf.··
Beğendi
·
2018 25. kitabı
·
3 günde okudu
·
Okunma: 28 Nisan 2018 11:38
Bu kitap efsunlu... Bu kitaba, kitabın kendi mottosuyla karşılık verip İnceleme "yazmamayı tercih ederim" çünkü, hislerimi yazmayı tercih ediyorum. Aslında tercihlerimin adamı değilimdir. (Adam olmadı sanki, madâm mı deseydim acaba) Çünkü çoğu yaşadığım şey, benim tercihim değildi. Kimi zaman iki seçenek arasında kalacak kadar bile bir tercih hakkım olmadı. İnsanın kendi hayatı ile alakalı karar vermesi bir ihtiyaçtır, lüks değildir. Hani şu varoluş lakırtısı vardır ya, işte insan varoluşunu sorguluyorsa şayet, kendi hayatında söz hakkı olmalı. İşte benim söz hakkım olmadı, su aktı yolunu buldu bu yüzdendir varoluşumu sorgulamayışım. Gelmişiz gidiyoruz işte... Bunun için kimseyi suçlamıyorum. Kendim de arıyorum hatayı. Neden Katip Bartleby kadar cesur değildim ya da inatçı ya da arsız belki de yüzsüz... Hâlbuki amirim, görevim olmayan sorumlulukları üstüme yüklediğinde "yapmamayı tercih ederim" diyecek kadar cesaret ya da babam şehir dışına okula gidemezsin dediğinde "gitmeyi tercih ederim" diyecek kadar bir kararlılık ya da annem, bir gün evleneceksin, çift çizgi yapma, öğren artık ütü yapmayı dediğinde "öğrenmemeyi tercih ederim" diyecek kadar da yüzsüzlük yeterdi bana. Katip Bartleby gibi pasif bir direniş yapmam lazımdı ama ben, pasif kısmını aldım direnmeyi unuttum ve amirimin angarya işlerini yapmaya devam ettim, şehir dışına okula gitmedim yaşadığım şehirde okul kazandım, ütü yapmaya gelince de hâlâ çift çizgi yapıyorum bazen üç çizgi olduğu bile oluyor. İnsan, tercih etmediği şeyleri yapmakta pek başarılı olamıyor sanırım. Belki yapmayı tercih ettiğim şeylerde de başarısız olacaktım ama en azından kendi tercihim olmuş olacaktı. Bu kitap efsunlu demiştim. Öyle bir etki bıraktı ki ben de varoluş sancısı çekiyorum adeta. :) Daha ilk sayfasından
Edebiyat
Katip BartlebyHerman Melville · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202215,5bin okunma
Tercihler
7/10
·64 syf.·
2024 21. kitabı
1850 lerde bir avukatın yanına aldığı katip Bartleby... Birçok esere de ilham olan ilginç karakterli ve hakkında çok az şey bilinen katibin tercihleri ve patronu arasında geçen ilginç kısa hikayesi... Sonu beklendiği gibi olmayan hikayeyi bitirdikten sonra kendi iş yaşantınızı sorgulayacağınıza kesinlikle eminim...
Edebiyat
Katip BartlebyHerman Melville · Can Yayınları · 201915,5bin okunma
Yaşam bir tercihler serüvenidir!
9/10
·50 syf.··
2021 67. kitabı
·
13 saatte okudu
·
Okunma: 12 Ağustos 2021 23:59
İstemediğimiz halde aman kırılmasın, gönlü hoş olsun, mutlu olsun diye şu hayatta başkaları için ne çok şey yapıyoruz. Bir liste çıkarmaya kalksak sayfalar almaz. Çoğu zaman neden “hayır” diyemedim diye boğazımız düğümleniyor, kalbimiz sıkışıyor. Kendi iç sesimizle konuşup duruyoruz. Farkında olmadan yapmak istemediklerimiz üzerinden kimlik ve kişiliğimizin binasını inşa ediyoruz. Böylece kendimizi değil adeta başkalarının isteklerini yaşıyoruz. Yapmak istemeyip de yaptıklarımızı bir ömür boyu sırtımızda taşıyor ve altında ezilip kalıyoruz. • • • Herman Melville’nin kaleme aldığı “Katip Bartleby”nin hikâyesini okurken tüm bunları düşündüm. Wall Street’de bir avukatlık bürosunda çalışan kâtip Bartleby’in hikâyesi patronunun ondan istediği bir işi “yapmamayı tercih ederim” sözünü söylemesiyle başlıyor. Bu öyle bir söz ki o güne kadar duymaya hiç alışmamış patronunu önce şoke ederek öfkelendiriyor, ardında da çaresiz bırakarak büyülüyor. Bartlebey’in hikâyesi bununla bitmiyor elbette. Onun “yapmamayı tercih ederim" sözüyle başlayan hikâyesi, sonra “çalışmamayı”, “gitmemeyi” ve en sonunda da “yememeyi” tercih ederim sözleriyle devam ediyor. • • • Gerçekten de Bartleby’nin hikâyesi, ailemizde, iş ve günlük hayatımızda yapmak istemeyip de yaptığımız şeylerin muhasebesini yapmak, özellikle iş yerlerinde yaşanan örtülü pasif direnişlerin nedenlerini anlamak, pasif direniş karşısında insanın nasıl aciz kalabileceğini görmek, iş yerlerinde yaşanan mobbingin insanı nerelere sürükleyebileceğine şahit olmak için çok etkileyici bir eser. Tüm bunlardan öte kurallarıyla, değerleriyle ve teknolojisiyle bizleri kuşatan modern yaşamda gerçek özgürlüğün ne olduğunu sorgulamak açısından da muhteşem bir eser. Doğrusu Bartleby’in hikâyesini okurken gerçek özgürlüğün aslında yapmak istediklerimizi yapmaktan
Edebiyat
Katip BartlebyHerman Melville · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202215,5bin okunma
Duvarın Önündeki Mektuplar ve Firar
8/10
·50 syf.··
2026 12. kitabı
Bartleby bitti. 50 sayfalık bi kitap ama sanki aylardır o kör duvarın önünde ben bekliyormuşum gibi hissettirdi. "Yapmamayı tercih ederim" cümlesini her okuduğumda, o meşhur cam fanusumun içindeki sessizliği duydum. Ama Bartleby benden farklı; o masadan tamamen kalkmış. Ben hâlâ birşeyleri tercih ediyorum, hâlâ masadayım. Kürk Mantolu Madonna Raif Efendi’nin o sessiz Berlin hatıralarına üzülmüş, Dönüşüm Gregor Samsa’nın kurban rolüne öfkelenmiştim; Bartleby ise hepsinden öte bi durak. O mektup yakma işi, o sahipsiz mektuplar bürosu sahnesi fena... "Ne yaparsan yap değişmeyecek" hissi bi virüs gibi giriyor insanın içine. Ben o virüsle savaşıp o radikal hamleyi yapmaya çalışırken Bartleby’ye bakıp bi an durdum. Ne öfkelendim ne de acıdım ona; sadece o hareketsizliğin bi mezar olduğunu anladım. Bartleby bi uyarı levhasıymış benim için. Ben hâlâ birşeyler yiyorum, hâlâ "buradayım" diyorum. O levhaya bakıp, o eylemsizlik mezarına girmemeyi tercih ediyorum. Kendi sesini arayanlar için Bartleby ağır bi ayna. Ben o aynayı cebime koyup, o bitmek bilmeyen bekleme halinden uzaklaşarak yürümeye devam ediyorum.
Katip BartlebyHerman Melville · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202215,5bin okunma
9/10
·50 syf.··
2025 154. kitabı
·
25 saatte okudu
·
Okunma: 15 Temmuz 2025 20:32
Herman Melville’in Katip Bartleby kitabı ilk bakışta basit bir hikâye gibi görünse de, satırların arasında insanın modern hayattaki yalnızlığına ve yabancılaşmasına dair çok şey gizli. Bartleby’nin sürekli tekrarladığı “Yapmamayı tercih ederim” cümlesi aslında onun sessiz bir isyanı. Ne bağırıyor, ne kavga ediyor, sadece var olan düzene uymamayı seçiyor. Okurken bir yandan Bartleby’ye kızdım, çünkü onun pasifliği insanın içini sıkıştırıyor. Ama diğer yandan, o duruşta bir özgürlük ve aynı zamanda derin bir çaresizlik de hissettim. Sanki modern dünyada hepimizin içinde taşıdığı ama dile getirmediği bir “yapmamayı tercih ederim” hali var. Melville’in dili yalın ama verdiği duygu çok güçlü. Bu kitap, topluma, işe, düzene uyma zorunluluğumuzun aslında ruhumuzdan ne kadar şey götürdüğünü hatırlatıyor. Benim için Katip Bartleby, yalnızca bir karakter hikâyesi değil; insan olmanın, toplumda var olmanın ağırlığı üzerine düşünmeye davet eden kısa ama çok yoğun bir eser oldu.
Katip BartlebyHerman Melville · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202215,5bin okunma
Ben böyle tercih ettim başlığı
8/10
·50 syf.·
2022 35. kitabı
-Spoiler İçermez- "Sivil itaatsizlik ya da dört köşe bir delikte yuvarlak bir çivi olma serbestisi." Huxley, A., Cesur Yeni Dünya 1971 s.59 Katip Bartleby'yi okurken kafamızın içindeki bazı kavramlar kımıldamaya ve "Ben, ben!" diye bağırmaya başlıyor; pasif direniş gibi, sivil itaatsizlik gibi, yıldırma politikası gibi... Siz de bu heyecan patlamasının etkisine kapılıp kafanızdaki kavramların ve Bartleby'nin elinden tutup dans etmek istiyorsunuz ve fakat Bartleby kafasını kaldırıp şöyle diyor: Yapmamayı tercih ederim... Sizi yormamak adına pasif direnişin tanımıyla başlamak isterim incelememe. Pasif direniş; sosyal değişim gibi hedeflere sembolik protestolar, sivil itaatsizlik, ekonomik ya da politik iş birliği yapmamak gibi şiddetsiz yöntemlerle ulaşma uygulamasıdır. Bu tür bir eylem, direnen kişi ya da grubun mevcut durumunu iyileştirmek için bir şeylerin değişmesi gerektiğini düşünen bir bireyin ya da grubun arzularını ortaya koyar. Bu direnişin pasif olarak adlandırılmasının sebebi şiddete başvurulmamasından geliyor. Bizi şiddetli direnişe karşı harekete geçiren insiyakımız, direniş pasif olduğunda ne yapacağını bilemeyip afallıyor. Tıpkı katibinin pasif direnişiyle karşılaşan avukatın afalladığı gibi... Kitapta pasif direnişin bir avukata karşı uygulanmış olması tesadüfi bir kurgu değil zannımca. Avukat, hukuk devletinin temsili olarak yerleştirilmiş katibin karşısına. Zira sıradan bir vatandaştan ziyade hukukun dibini sıyıran birinin böyle bir itaatsizlik karşısında ne yapacağı okutulmak istenmiş bize... Bir diğer kavram olan sivil itaatsizliğe de değinmek iktiza eder incelemenin bu noktasında. "Sivil itaatsizlik pozitif bir hukuk kuralının ihlalini içerir. Eylemde bulunanlar ihlal ettikleri hukuk normunun meşruluğunu tanımazlar ve böylelikle
Edebiyat
Katip BartlebyHerman Melville · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202215,5bin okunma
Tercihlerimizin Hesap Meselesi..
Puan vermedi·43 syf.·
2019 9. kitabı
‘Yapmamayı tercih ediyorum’’ Kitabı satın alırken tezgahtarın bana söylediği cümle idi. Sonra karşılıklı muhabbet etmek amacıyla sordum ‘’beğendiğiniz bir eser sanırım? ‘’ ‘’ Evet, çok beğendim, siz de beğeneceksiniz’’ ‘’Neler kaldı aklınızda?’’ dedim. Bu tanıtım cümlesini kitabı satarken söyleme gereği duyduysa, tercih etmeye karar verdiği onlarca yapmayacak eylemi olmuştur diye merakla cevap bekledim ama sessiz bir alış veriş sonrası oradan ayrıldım. Kitabı okudum ama o kadar çok soru birikti ki kafamda tekrar tekrar okudum yine de cevaplarını bulamadım. Katip Bartleby, neye karşı pasif direniş sergiliyordu? Düzenli bir hayatı, evi, yemek alışkanlığı bile yokken , düzene karşı gelmek ise amacı bunu neden işe girerek yapma gereği duydu? Tüm sessiz direnişine rağmen, avukatın iş yerini değiştirmesine sebep olması mıydı kazancı ? Ya da tüm çalışanlara ‘’ tercih ediyorum- etmiyorum’’ kelimesinden öte hangi etkiye tepki düşüşüncesi aşılayabildi? Üstelik hiçbir ikili ilişkileye ihtiyaç duymazken, avukatın ne olursa olsun ondan vazgeçemiyor olmasından bile bir nebze mutluluk duymadı. Avukatın yaşadığı vurdumduymaz umursamaz hayatına karşılık ona sınav mıydı Katip Bartleby? Vicdanını rahatlatma, günahlarının bedelini ödeme şekli miydi? (Etme bulma dünyası tabirinin ispatı olarak) Ya da gerçekten çok çok iyi bir insan mıydı avukat? Diğer üç çalışan hava durumu insanlar misali avukatın ruh haline göre her dediğine itiraz etmeksizin fikir belirtmeksizin taraf olurlarken neden silik tip karakterlerin ötesine geçemediler? (kıyakçılığın sonu ayakçılık gerçeği ) Sayfalar ilerledikçe tamam şimdi Katip Bartleby'in bu direnişine sebep olacak , beni doğruluğuna inandıracak bir olay, yaşanmışlık ya da bir örnek anlatılacak diye bekledim ancak
BartlebyHerman Melville · Cumhuriyet Yayınları · 200015,5bin okunma

Yazar Hakkında

Herman MelvilleYazar · 26 kitap
Herman Melville, Amerikalı yazardır. Bir Amerikan edebiyat klasiği kabul edilen Moby Dick adlı ünlü romanın yazarıdır. Uzun yıllar boyunca unutulmuş bir yazar olarak kalmış; 1920'li yıllarda yeniden keşfedilip büyük bir yazar olarak kabul edilmiştir. Yaşamı 1819'da New York'ta dünyaya geldi. Sekiz çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğudur. 1830'da iflas eden babası, iki yıl sonra hayatını kaybedince Herman Melville, çocuk yaşta çalışmaya başlamak zorunda kaldı. Bir yandan okuyup bir yandan çeşitli işlerde çalışarak geçen beş yıl boyunca tarih ve antropoloji kadar Shakespeare'in eserlerini okuyarak kendini geliştirdi. On sekiz yaşında Liverpool'e giden bir gemide tayfa olarak iş buldu; aynı gemi ile tekrar New York'a döndü. Bu deneyim, ona ileride yazacağı romanlar için malzeme sağlayan seyahatlerden ilkidir. Bir kaç yıl New York'ta özel ders vererek hayatını kazanmaya çalışan Melville, 1841'de Acushnet adlı bir balina gemisine denizci olarak kabul edildi ve Pasifik'te yeni bir seyahate başladı. On sekiz aylık bir yolculuğun sonunda gemidekilerin kötü tavrından yıldığı için bir arkadaşı ile birlikte Markiz Adaları'nda gemiden kaçtı. Yamyam olarak bilinen Typee yerlilerinin arasında bir ay kadar yaşadı. Adaya gelen bir Avustralya gemisi ile yeniden denizciliğe döndü ancak gemide çıkan isyana katılmakla suçlandığı için Tahiti civarında bir yerel hapishanede birkaç gün tutuklu kaldı. 1843 yazını Tahiti'de yerliler arasında geçirdi. İleride yazacağı Moby Dick adlı romanın düşünsel altyapısı bu sırada oluştu. Bir başka balina gemisi ile Hawaii'ye kadar gitti. Otuzlu yaşlarında Boston'a döndükten sonra artık deniz seferlerine bir son vermişti; ailesinin teşviki ile kitaplarını yazmaya başladı. 'Tippee' ve 'Omoo' adlarını taşıyan ilk iki kitabı 1846'da yayınlandı. Bu kitapları, yerliler arasında geçen günlerine aitti. 1850 yılında yayınlanan 'White Jacket'ta ise bahriye erlerinin zorlu hayatını anlattı. İlk kitapları onu bir anda hem İngiltere hem Birleşik Devletler'de çok ünlü bir yazar haline getirdi. Bu dönemde eski bir aile dostunun kızı olan Elizabeth Knapp Shaw ile evlendi. Çift, dört çocuk sahibi oldu. 1850'de Massachusetts'te bir çiftlik evi satın alan Melville, çiftlik işleri ve yazı ile uğraşarak 13 yıl boyunca bu evde yaşadı. 'Arrowhead' adını verdiği ev, günümüzde müzedir. Yazar, en büyük eseri Moby Dick'i 1851'de tamamladı. Başlangıçta, balina avcılığını anlatan bir serüven öyküsü olarak tasarladığı kitabı tamamlamak üzere iken Amerikalı yazar Nathaniel Hawthorne ile tanışıp arkadaş olmuştu. Hawthorne'un tavsiyesi ile kitabını simgesel anlamlarla yüklü bir romana çeviren Melville, eseri dostuna adadı. Ancak kitap yayınlandığında beklediği başarıyı yakalayamadı ve çok olumsuz eleştiriler aldı. Yayımcısı Harper's bir sonraki romanını basmayı reddedince maddi sıkıntıya giren Melville 1866'da New York'ta gümrük müfettişi olarak çalışmaya başladı. Bu dönemde yazdığı 'Pierre' ve 'Piazza memories' gibi kitaplar ilgi görmedi. Son yıllarında düz yazıyı bırakarak kendini tamamen şiir yazmaya verdi; şiirlerini kendi parasıyla bastırdı. 1888 yılında emekli oldu ve en büyük eserlerinden biri sayılan 'Billy budd'ı yazdı; eseri bastırmaya fırsat bulamadan 28 Eylül 1891'de New York'taki evinde kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti. Uzun yıllar boyunca unutulmuş bir yazar olarak kalan Melville, 1920'li yıllarda yeniden keşfedildi ve büyük bir yazar olarak kabul edildi. Eserleri Amerikan Kütüphanesi tarafından toplanıp basılan ilk yazar oldu.