Yazar:
Yaşar Kemal
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 40 dk.
Sayfa Sayısı:
94
Basım Tarihi:
1967
Yayınevi:
Ararat Yayınevi
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
ISBN:
---
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Toplumsal gerçekçilik dedikleri
Kısaymış, 2 günde bitiririm dedim. Başına oturdum, kalkamadım iki saatte bitirdim. Ah be Yaşar Kemal dedim. Ne vardı Çukurova’nın çiçeğini böceğini anlatsaydın da toplumun gerçekleri ile bizi burun
Puan vermedi·94 syf.·
2021 16. kitabı
yeşilçam sinemasına olan ilgimden kaynaklanıyor olsa gerek, yaşar kemal'in eserleri zihnimde hep siyah beyaz canlanıyor. bu da bana daha bir tat veriyor. teneke de öyle, siyah beyaz, anadolu mu anadolu.
genç kaymakamımızla, çeltikçilerin, zeyno ananın, kürt mehmed ali'nin davası. çeltikçilerin sıtmadan onlarca insanın öleceğini göz ardı ederek, kanuna aykırı yerlere de çeltik ekmek istemeleriyle mücadele ediyoruz. aslında en başından beri sineklerin değil de kendilerinin kan emdiğini bilenlerin açgözlülükleriyle karşı karşıyayız. çeltikçilerin karşısında kaymakamla beraber köylüyü de yüreklendiren bir kadın, zeyno ana. ve evini ne pahasına olursa olsun terk etmeyen kürt mehmed ali.
çeltikçilerin evleri terk etmeleri için verdiği parayı tüm köy kabul ederken mehmed ali boş köyün bekçiliğini yapar. köye hiçbir şekilde su salınmasına müsaade etmez. iki taraf arasında geçen çekişmeli süreç sonunda çeltikçilerin ankara'ya kabul ettirdikleri yalanlarla beraber kaymakam sürgün edilir. ağalardan birinin kaymakama yakışır bir uğurlama sözü vardır. köyden çıkarken tenekelerle uğurlarlar kaymakamı. ancak köyün çıkışında biri yoluna çıkar ki içten içe sıtma olduğuma bile değdi her şey dedirtmiştir kaymakama. iyi ki varsın mehmed ali. hep var olun. mücadale ruhuyla uğurlanmış olur kaymakam. mücadeleye devam, mücadeleye devam.
Samet Çay dostumun "Her ay bir Yaşar Kemal kitabı" etkinliği çerçevesinde bu ay okuduğum kitap "Teneke" idi. Başlayıp bitirmesi iki saat sürdü. Elimden bırakamadım. Kaymakamın ve Resûl'ün çeltikçilerle mücadelesi, çeltik ağalarının kanun nizam dinlememeleri, köylünün çaresizliği, Zeyno Ana'nin başkaldırısı ve Memet Ali... Yaşar Kemal'in bu kitabını da çok seveceksiniz. Bütün bunların yanında aklımda tek soru; acaba Kağızman'da çeltik ekiyorlar mıdır?
Günaydın kitapsever kardeşlerim. Yaşar Kemal de listemizde olup, dün okumanın kısmet olduğu bir yazarımızdı. İnce Memed ile başlamak yerine daha kolay okunabilir, kendisini tanıyacak bir kitap olması isteğimle TENEKE kitabında karar kıldım. Çünkü bu kitap İnce Memed sonrası en çok sevilen, en çok okunan eseri niteliğinde. Bende böyle başlamakta karar kıldım haliyle. Yani bu ufacık kitabın o dönemde Almanya, Bulgaristan, İngiltere, Amerika ve Rusya (o dönem ki Sovyetler Birliği) ülkelerinde çevirilerinin yapılması oldukça önemli bir olay aslında. Bir kitap yazıyorsunuz ve yabancı ülkelerde çevrilip okunuyor. Ne büyük gurur.
Bu kısacık kitapta ne anlatıyor? Çeltik tarlalarına karşı mücadele eden halkın yanında olan, çiçeği burnunda, gencecik bir kaymakam konu edinilir. 1954 yılında yazılan bu romanda Kaymakam ile beraber korkak ve çekingen olup, emekliliğini bekleyen ve adaletten yana olan Resul Efendi ön plana çıkar. Fikret Irmaklı yani genç kaymakam ise köy ağalarının kandırabileceğine inandığı, genç ve tecrübesiz olup daha sonradan kendini oğlu gibi seven Resul Efendi’nin desteğiyle kimin ne olduğunu anlayan Kaymakam Fikret Irmaklı’nın tabiri caizse ağalara direnişi anlatılır.
Ramazan Çiftçi’nin 1993’te hazırladığı tezinde aslında çok daha iyi özetlenmiştir olay. Çevre ve İnsan sağlığını korumak, Sıtmayla mücadele (ki kaymakam da bu hastalığa tutuluyor), dürüstlük ve son olarak halk-aydın tanışması işleniyor. Karşıt olarak da haksız kazanç ve bununla mücadele ile çevre ve insan sağlığını hiçe sayanlara karşı mücadele göze çarpıyor. Keyifli okumalar dilerim..
Yaşar Kemal'in kitapları Çukurova'da haksızlığa uğrayan insanları anlatır. Bu kitabi da Çukurova'ya usulsüz çeltik ekip insanları sivrisinek belasına bulaştırma derdinde olan ağalar ile onlara kafa tutan kaykaman arasında geçer. İnsanın okudukça duygu durumunu değiştiren güzel bir kitap. Okurken bana Vali filmini hatırlattı. Okuyacaklara şimdiden keyifli okumalar.
7/10
2019 39. kitabı
SEN SALLA BAŞINI, BEN BİLİRİM İŞİMİ... (SPOILER İÇERECEKTİR... İLLA Kİ)
Kasabada üç aydır kaymakam yok. Resul Efendi vekillik ediyor. Tahrirat katibi. Çeltikçi ağalar dört bir yandan bastırıp
Yaşar Kemal SadeliğiHayat ve İnsan
Yaşar Kemal üzerine yazılan çok şey var. Ben kısaca birkaç şeye değineceğim. İnce Memed'i okurken yaşadığım heyecanı tarif etmek çok zor. Her cildi ayrı bir güzeldi ama birinci cildin yeri ayrıdır. Şuna inanıyorum ki, kısa bir şekilde uzun ve derin anlatabilenler, uzun romanlarda kimi yerlerde okuyucuyu sıkabiliyor. Yaşar Kemal uzun anlatırken de insanı koparmıyor fakat kısa romanlardaki tat, anlatım dili ve üslubu çok kaliteli ve derin. Bu açıdan kısa romanlarını daha çok seviyor ve içine girebiliyorum.
Ah be Yaşar Kemal!
Ah be Usta!
Senin gibi usta bir kalemi bunca zaman nasıl okumamışım ötelemişim bilmiyorum. Has Cumhuriyet çocuğusun; o dönemi en iyi sen anlatmışsın...Eselerin ile hiç unutulmazsın,unutulmayacaksın...
“TENEKE…”Edebiyat & Roman
Kitabın ismi neden acaba bu, diye düşündüm kitaba başlamadan önce. Anadolu kasabalarında, ağaların istediklerini yapmayan kaymakamlara başka yere sürgün ederlerken, arkalarından ‘kuyruklarınıza teneke bağladık’ diyerek çocukların ellerine verilen tenekeleri çaldırıyorlarmış. Kitabın ismi oradan geliyor.
Kitap, Yaşar Kemal’in İnce Memed serisinden sonra yazdığı 2. roman özelliğini taşıyor. Ve hikâyenin anlatıldığı roman ile tiyatro sahnesini içeren oyun olmak üzere, 2 bölümde sunulmuş.
Teneke, idealist bir kaymakamın çeltik ağalarıyla savaşını anlatıyor. Adaletsizliğin, yalanın ve cahilliğin, paranın gücü ile birleştiğinde nelere sebep olabileceğini gözler önüne seriyor. Yaşadıkları beldeye köy ağaları tarafından çeltik ekmek istenmesi üzerine, birkaç cesaretli köylü buna engel olmaya çalışıyor. Sebebi ise, çeltik tarlaları yüzünden her yıl çoğu çocuk yüzlerce kişinin sıtmadan hayatını kaybetmesi. Köylülerin kaymakama yaptıkları şikayetler üzere de kaymakam da köylünün yanında yer alınca, 35 yılda köyden sürgün edilen 43. kaymakam olarak tarihe geçiyor.
Yaşar Kemal her romanında bizi halkın içine sokuyor ve o zorluklarla halkla birlikte biz de mücadele etmeyi öğreniyoruz. Yaşar Kemal sevenlerin okuması gereken farklı konulu bir eser olduğunu düşünüyorum.
Teneke - Yaşar Kemal /Sen sen ol görünüşe aldanma. İnsanlar ikiyüzlüdür.Edebiyat
"Taht kurmuşsun kalbime en güzel yerindesin." Bir yenilik olsun ve incelememe şarkı sözüyle başlayayım. Zira Yaşar Kemal'in bendeki yerini anlatması adına oldukça yerinde Esengül'ün
Yazar Hakkında
Yaşar KemalYazar · 74 kitap
Yaşar Kemal (d. Kemal Sadık Gökçeli,] 1923; Gökçedam, Osmaniye), Kürt asıllı Türk romancı, senaryo ve öykü yazarı. Türk edebiyatının en önde gelen kalemlerinden biridir. İlk öykü kitabı Sarı Sıcak'ta da yer alan Bebek öyküsü ile ilk romanı İnce Memed, Cumhuriyet'te tefrika edildi. İnce Memed, yaklaşık kırk dile çevrilerek yayımlandı ve kitaplarının yurtdışındaki baskısı yüz kırktan fazladır.
Yaşar Kemal pek çok yapıtında Anadolu'nun efsane ve masallarından yararlanmıştır. PEN Yazarlar Derneği üyesidir. Nobel Edebiyat Ödülü'ne aday gösterilen ilk Türk yazardır.
Çocukluğu
Yaşar Kemal, Nigâr Hanım ile çiftçi Sadık Efendi'nin oğlu olarak aslen Van-Erciş yolu üzerinde ve Van Gölü'ne yakın Muradiye ilçesine bağlı Ernis (bugün Ünseli) köyünden olan bir aileden dünyaya geldi. Kendi anlatımına göre bir Türkmen köyünde tek Kürt ailenin çocuğu olarak doğup büyüyen Yaşar Kemal, evde sadece Kürtçe köyde ise Türkçe konuşurdu. Ailesi, Birinci Dünya Savaşı'ndan dolayı Adana'nın Osmaniye ilçesine bağlı Hemite (bugün Gökçedam) köyüne yerleşti. Beş yaşındayken, babasının camide öldürülüşüne tanık oldu. Orta okul döneminde çeşitli işlerde çalıştı. Kuzucuoğlu Pamuk Üretme Çiftliği'nde ırgat kâtipliği (1941), Adana Halkevi Ramazanoğlu kitaplığında memurluk (1942), Zirai Mücadele'de ırgatbaşlığı, daha sonra Kadirli'nin Bahçe köyünde öğretmen vekilliği (1941-42), pamuk tarlalarında, batozlarda ırgatlık, traktör sürücülüğü, çeltik tarlalarında kontrolörlük yaptı.
Sanat hayatı
1978 yılındaki yaptığı bir söyleşide sanat çalışmalarına ilkokula başlamadan önce şiirle işe koyulduğunu ve okula başladığında "yaşlı halk şairleriyle çakıştığını" anımsadığını belirtti. İlkokulun son sınıfındayken arkadaşı Aşık Mecit, çok iyi saz çalarken kendisi annesinden ötürü sazı "berbat" çalmaktaydı. Bunun nedenini şu sözlerle dile getirdi:
"Benim saz çalamamamın sebebi var, anam aşık olacağım da diyar diyar dolaşacağım diye saza, aşıklığa düşman olmuştu. Onun tek çocuğuydum ve gözünden ayırmıyordu beni. Okulda, düğünlerde bayramlarda beni hep Aşık Mecitle çakıştırırlardı. Aşık Mecitle Kadirlide bir kahvede bir gece sabaha kadar çakıştığımı şimdi iyice anımsıyorum."
Ortaokuldan ayrıldıktan sonra folklor derlemelerine başladı ve 1940-1941 yılları arasında Çukurovadan ile Toroslardan derlediği ağıtları içeren ilk kitabı olan Ağıtlar, Adana Halkevi tarafından 1943 yılında yayınladı. 1944 yılında ilk hikâyesi Pis Hikâye'yi yayınladı. Bunu, Kayseri'de askerlik yaparken yazmıştı. Bebek, Dükkâncı, Memet ile Memet öyküleri 1950'lerde yayımlandı.
Kemal Sadık Göğceli adı ile çeşitli yayımlarda yazarken Yaşar Kemal adını Cumhuriyet gazetesine girince kullanmaya başladı. 1952 yılında yayımlanan ilk öykü kitabı olan Sarı Sıcak'ta da yer alan Bebek öyküsü burada tefrika edildi.
1947'de İnce Memed'i yazdı fakat yarım bıraktı ve 1953-54’te bitirdi. Romanı yazma nedeni eşkiya olan ve dağda vurulan amcasının oğlunun vurulması olduğunu 1987 yılındaki bir söyleşisinde belirtti. Ayrıca aynı söyleşide, çocukluğunun eşkiyalığın içinde geçtiğini, dayısının "en büyük" eşkiyalardan biri olduğunu, o çevrede 1936'lara kadar beş yüze yakın eşkiya bulunduğunu ve bunlardan birinin de Kurtuluş Savaşı'nda Kadirli'yi ilk örgütleyenlerden olan Karamüftüoğlu ailesinden ünlü Remzi Bey olduğunu söyledi. Remzi Bey'in kendisine, ilk İnce Memed hikayesinde "Çakırdikeni" diye yer alan diken hikâyesini anlattı ve Yaşar Kemal'le "eşkıyalığın felsefesini" yaptı.
Yaşar Kemal'in dünyada ilk kez yayımlanan seri, Bebek öyküsüdür ve önce Fransızcaya, sonra İngilizceye, İtalyancaya, Rusçaya, Romenceye ve diğer dillere çevrildi.
Siyaset
17 yaşından bu yana sosyalist politikanın içindedir. 1961 Anayasası'ndan sonra kurulan Türkiye İşçi Partisi'ne 1962'de katıldı. Emekçi sınıfının tamamen yönetime gelmesini isteyen Kemal, TİP'te sekiz yıl çalıştı ve yöneticilerden biriydi. 1987'deki bir söyleşisinde Türkiye'de bir Marksist partiye ihtiyaç olduğunu belirtmiştir. Aynı söyleşideki "Nasıl bir sol modelden yanasınız?" sorusuna, şu cevabı vermiştir:
"Her ülke sosyalist modelini kendisi kurar. Sovyetlerin 70 yıldır yaşama geçmiş modelini kabul edemeyiz. Yüzde yüz bağımsızlıktır sosyalizm. Kişi bağımsızlığı, ülke bağımsızlığı, politik bağımsızlık, ekonomik bağımsızlık, özellikle de kültürel bağımsızlık... Sosyalizmin başka bir anlamı yok benim için. Bu çağa gelinceye kadar kültürler birbirlerini beslemişlerdir, yok etmemişlerdir. Oysa çağımızda, kültürler kültürleri yok etmek için, bilinçli olarak kullanılmışlardır, emperyalistler tarafından. Benim için dünya bin çiçekli bir kültür bahçesidir; bir çiçeğin bile yok olmasını, dünya için büyük bir kayıp sayarım."
TİP'ten ayrılan yazar, nedenini partinin niteliğini yitirmesine, bürokratların eline geçmesine ve emekçilerden kopmasına bağladı. Sovyetler Birliği çökmesinin, sosyalizmin de çökmesi değil, tam tersine dünya sosyalizminin zaferi olduğunu 1993'teki bir söyleşisinde dile getirmiştir.
Temalar
« Halka kim zulmediyorsa, etmişse, halkı kim eziyor, ezmişse, onu kim sömürmüş, sömürüyorsa, feodalite mi, burjuvazi mi... Halkın mutluluğunun önüne kim geçiyorsa ben sanatımla ve bütün hayatımla onun karşısındayım. [...] Ben etle kemik nasıl biribirinden ayrılmazsa, sanatımın halktan ayrılmamasını isterim. Bu çağda halktan kopmuş bir sanata inanmıyorum. »
Yaşar Kemal'im edebi çalışmalarında halka dönük bir düşünce hakim oldu ve bunu, bir yerde politik düşünce ile birleştirerek yürüttü. Yapıtlarıda halk şiirinde, epopelerde olduğu gibi insan değerlerinden kopmamaya çalıştı. Yaşar Kemal, siyasi görüşü ile sanatının paralel olduğunu, "halk ve doğa"ya inandığını, sanatının proletaryanın çıkarlarının emrinde olduğunu dile getirmiştir.
