Yazar:
Yaşar Kemal
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 42 dk.
Sayfa Sayısı:
95
Basım Tarihi:
1955
Yayınevi:
Varlık Yayınları
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
8/10
Beğendi
·2020 13. kitabı
Kısa ama özlü, samimi, güzel... Genç bir kaymakamın ilk görevi ve idealizm ile baskı arasında ezilişi Yaşar Kemal’in kalemiyle gözünüzde olağanüstü canlanıyor. Keyifli okumalar.
Yaşar KemalEdebiyat
Yaşar Kemal yine öyle ustalıkla anlatmış ki adeta ayaklarım çeltik tarlasında ıslanmış ve kollarım sivrisinek ısırıkları içindeymiş duygusuyla okudum kitabı.
Öncelikle Yaşar Kemal’in okuduğum ilk romanıydı. Dilin anlaşılırlığı basit ve hikayenin akıcılığı konusunda çok başarılıydı.
İnsanlar en vahşi mahluklardır. Onlar bencil, onlar hırsız, onlar
İyi olmak çok zor1000Kitap
EPUB formatında telefon hem sesli okuyup hem de gözümle takip ettiğim ilk deneyimim bu kitapla oldu. Ve çok memnun kaldım. Kitapta anlatılan sahneleri normal okuma durumuna göre daha iyi canlandırabildim. Bunun sebebi de daha az yorması sanırım. Kitap aslında Türkiye ve benzeri ülkelerdeki var olan süregelmiş sistemin eleştirisiydi. Ve bunu Yaşar Kemal öylesine güzel kaleme almış ki gereksiz uzatmalardan uzak sade ve etkin bir şekilde okuyucuya mesajını verebilmiş. İnce Memed'i okuyanlar bilir halkın cahil kalması gerek ki birileri bunu kazanç olarak hayatlarını sürdürebileceği bir durum haline getirebilsin. Yaşar Kemal'in gözlemlediği düzen bu şekilde ya sizin gözlemlediğiniz?
“TENEKE…”Edebiyat & Roman
Kitabın ismi neden acaba bu, diye düşündüm kitaba başlamadan önce. Anadolu kasabalarında, ağaların istediklerini yapmayan kaymakamlara başka yere sürgün ederlerken, arkalarından ‘kuyruklarınıza teneke bağladık’ diyerek çocukların ellerine verilen tenekeleri çaldırıyorlarmış. Kitabın ismi oradan geliyor.
Kitap, Yaşar Kemal’in İnce Memed serisinden sonra yazdığı 2. roman özelliğini taşıyor. Ve hikâyenin anlatıldığı roman ile tiyatro sahnesini içeren oyun olmak üzere, 2 bölümde sunulmuş.
Teneke, idealist bir kaymakamın çeltik ağalarıyla savaşını anlatıyor. Adaletsizliğin, yalanın ve cahilliğin, paranın gücü ile birleştiğinde nelere sebep olabileceğini gözler önüne seriyor. Yaşadıkları beldeye köy ağaları tarafından çeltik ekmek istenmesi üzerine, birkaç cesaretli köylü buna engel olmaya çalışıyor. Sebebi ise, çeltik tarlaları yüzünden her yıl çoğu çocuk yüzlerce kişinin sıtmadan hayatını kaybetmesi. Köylülerin kaymakama yaptıkları şikayetler üzere de kaymakam da köylünün yanında yer alınca, 35 yılda köyden sürgün edilen 43. kaymakam olarak tarihe geçiyor.
Yaşar Kemal her romanında bizi halkın içine sokuyor ve o zorluklarla halkla birlikte biz de mücadele etmeyi öğreniyoruz. Yaşar Kemal sevenlerin okuması gereken farklı konulu bir eser olduğunu düşünüyorum.
Teneke - Yaşar Kemal /Sen sen ol görünüşe aldanma. İnsanlar ikiyüzlüdür.Edebiyat
"Taht kurmuşsun kalbime en güzel yerindesin." Bir yenilik olsun ve incelememe şarkı sözüyle başlayayım. Zira Yaşar Kemal'in bendeki yerini anlatması adına oldukça yerinde Esengül'ün
"Değişen bir şey yokmuş" sözünü kullanmayan yoktur. Özellikle roman, tiyatro, hikaye türlerinin ilk yazıldığı 1860 lı yıllardan günümüze kadar yazılan eserleri okuyan herkes muhakkak
Teneke – Yaşar Kemal
Teneke, Yaşar Kemal’in gücü elinde tutanlarla ezilenler arasındaki çatışmayı sade ama sarsıcı bir şekilde anlattığı bir roman. Çukurova’nın yakıcı sıcağı, bataklığı ve sivrisinekleri sadece bir mekân değil; adaletsizliğin ve çaresizliğin de bir parçası gibi hissettiriliyor.
Romanın merkezindeki genç kaymakam, iyi niyetli ama tecrübesiz bir karakter. Düzeni sağlamak isterken, aslında düzenin kimler için işlediğini yavaş yavaş fark ediyor. Toprak ağalarının baskısı, köylünün çaresizliği ve devletin gücünün kâğıt üzerinde kalışı çok gerçekçi bir şekilde veriliyor.
Beni en çok etkileyen şey, köylünün sesinin ne kadar bastırıldığı oldu. Teneke çalmaları bir isyan değil; duyulma çabası. Ama o ses bile kısa sürede susturuluyor. Yaşar Kemal burada umut dağıtmıyor, gerçeği olduğu gibi gösteriyor.
Teneke, adaletin sadece iyi niyetle sağlanamayacağını, gücün ve çıkarın karşısında ne kadar kırılgan kalabildiğini anlatan sert ama gerekli bir roman. Okuduktan sonra insanın içinde uzun süre kalan bir ağırlık bırakıyor.
Puan vermedi·158 syf.··
Beğendi
·2025 232. kitabı
·26 saatte okudu
·Okunma: 11 Aralık 2025 10:23
Yaşar Kemal’in Teneke kitabı, daha ilk sayfadan itibaren insanı içine çeken güçlü bir anlatıma sahip. Kitabı okurken, bir yandan Çukurova’nın ağır sıcağını, bir yandan insanların adalet arayışındaki yorgunluğunu hissettim. Toplumsal sorunlara böylesine cesurca değinirken dili hem akıcı hem de yalın; bu yüzden kitap gerçekten bir solukta okunuyor. Yaşar Kemal’in hayatın gerçeklerini süslemeye çalışmadan, olduğu gibi ama yine de şiirsel bir dille sunması beni en çok etkileyen noktalardan biri oldu.
Kitap iki bölümden oluşuyor. İlk bölümde hikâyeyi klasik roman örgüsüyle takip ediyoruz. Son sayfaya geldiğimde aslında her şey tam oturmuşken, ikinci bölümde aynı hikâyeyi bu kez “perdeler” halinde bir piyes olarak okumak bambaşka bir tat verdi. Aynı olayların sahneye taşınmış hâlini görmek, karakterlerin konuşmalarındaki sertliği ve duyguyu daha doğrudan hissettirdi. Adeta masanın başında okur gibi değil, bir tiyatro salonunda izler gibi oldum. Bu ikili yapı, Teneke’yi gözümde daha da değerli kıldı.
Toprak ağalığının, çıkar ilişkilerinin, korkunun ve cesaretin nasıl iç içe geçtiğini anlatırken Yaşar Kemal, aslında bize yıllardır değişmeyen düzenlerin sessiz fotoğrafını da çekiyor. Hem edebi gücü hem toplumsal mesajı hem de bu iki bölümlük özgün yapısı sayesinde çok çok güzel, etkisi uzun süren bir okuma oldu benim için.
Teneke Yaşar Kemal
Sinsice Değil, Kapıyı Çarparak Gidenlerin Şerefine!..Edebiyat
Selammm arkadaşlar!..
Günün bütün o kafa şişiren yorgunluğunu şu satırları yazarak dağıtayım diyorum. (; Buraya kadar gelip sıkılmadan okuyan gerçek okur dostlara selam olsunn diğerleri zaten
Yazar Hakkında
Yaşar KemalYazar · 74 kitap
Yaşar Kemal (d. Kemal Sadık Gökçeli,] 1923; Gökçedam, Osmaniye), Kürt asıllı Türk romancı, senaryo ve öykü yazarı. Türk edebiyatının en önde gelen kalemlerinden biridir. İlk öykü kitabı Sarı Sıcak'ta da yer alan Bebek öyküsü ile ilk romanı İnce Memed, Cumhuriyet'te tefrika edildi. İnce Memed, yaklaşık kırk dile çevrilerek yayımlandı ve kitaplarının yurtdışındaki baskısı yüz kırktan fazladır.
Yaşar Kemal pek çok yapıtında Anadolu'nun efsane ve masallarından yararlanmıştır. PEN Yazarlar Derneği üyesidir. Nobel Edebiyat Ödülü'ne aday gösterilen ilk Türk yazardır.
Çocukluğu
Yaşar Kemal, Nigâr Hanım ile çiftçi Sadık Efendi'nin oğlu olarak aslen Van-Erciş yolu üzerinde ve Van Gölü'ne yakın Muradiye ilçesine bağlı Ernis (bugün Ünseli) köyünden olan bir aileden dünyaya geldi. Kendi anlatımına göre bir Türkmen köyünde tek Kürt ailenin çocuğu olarak doğup büyüyen Yaşar Kemal, evde sadece Kürtçe köyde ise Türkçe konuşurdu. Ailesi, Birinci Dünya Savaşı'ndan dolayı Adana'nın Osmaniye ilçesine bağlı Hemite (bugün Gökçedam) köyüne yerleşti. Beş yaşındayken, babasının camide öldürülüşüne tanık oldu. Orta okul döneminde çeşitli işlerde çalıştı. Kuzucuoğlu Pamuk Üretme Çiftliği'nde ırgat kâtipliği (1941), Adana Halkevi Ramazanoğlu kitaplığında memurluk (1942), Zirai Mücadele'de ırgatbaşlığı, daha sonra Kadirli'nin Bahçe köyünde öğretmen vekilliği (1941-42), pamuk tarlalarında, batozlarda ırgatlık, traktör sürücülüğü, çeltik tarlalarında kontrolörlük yaptı.
Sanat hayatı
1978 yılındaki yaptığı bir söyleşide sanat çalışmalarına ilkokula başlamadan önce şiirle işe koyulduğunu ve okula başladığında "yaşlı halk şairleriyle çakıştığını" anımsadığını belirtti. İlkokulun son sınıfındayken arkadaşı Aşık Mecit, çok iyi saz çalarken kendisi annesinden ötürü sazı "berbat" çalmaktaydı. Bunun nedenini şu sözlerle dile getirdi:
"Benim saz çalamamamın sebebi var, anam aşık olacağım da diyar diyar dolaşacağım diye saza, aşıklığa düşman olmuştu. Onun tek çocuğuydum ve gözünden ayırmıyordu beni. Okulda, düğünlerde bayramlarda beni hep Aşık Mecitle çakıştırırlardı. Aşık Mecitle Kadirlide bir kahvede bir gece sabaha kadar çakıştığımı şimdi iyice anımsıyorum."
Ortaokuldan ayrıldıktan sonra folklor derlemelerine başladı ve 1940-1941 yılları arasında Çukurovadan ile Toroslardan derlediği ağıtları içeren ilk kitabı olan Ağıtlar, Adana Halkevi tarafından 1943 yılında yayınladı. 1944 yılında ilk hikâyesi Pis Hikâye'yi yayınladı. Bunu, Kayseri'de askerlik yaparken yazmıştı. Bebek, Dükkâncı, Memet ile Memet öyküleri 1950'lerde yayımlandı.
Kemal Sadık Göğceli adı ile çeşitli yayımlarda yazarken Yaşar Kemal adını Cumhuriyet gazetesine girince kullanmaya başladı. 1952 yılında yayımlanan ilk öykü kitabı olan Sarı Sıcak'ta da yer alan Bebek öyküsü burada tefrika edildi.
1947'de İnce Memed'i yazdı fakat yarım bıraktı ve 1953-54’te bitirdi. Romanı yazma nedeni eşkiya olan ve dağda vurulan amcasının oğlunun vurulması olduğunu 1987 yılındaki bir söyleşisinde belirtti. Ayrıca aynı söyleşide, çocukluğunun eşkiyalığın içinde geçtiğini, dayısının "en büyük" eşkiyalardan biri olduğunu, o çevrede 1936'lara kadar beş yüze yakın eşkiya bulunduğunu ve bunlardan birinin de Kurtuluş Savaşı'nda Kadirli'yi ilk örgütleyenlerden olan Karamüftüoğlu ailesinden ünlü Remzi Bey olduğunu söyledi. Remzi Bey'in kendisine, ilk İnce Memed hikayesinde "Çakırdikeni" diye yer alan diken hikâyesini anlattı ve Yaşar Kemal'le "eşkıyalığın felsefesini" yaptı.
Yaşar Kemal'in dünyada ilk kez yayımlanan seri, Bebek öyküsüdür ve önce Fransızcaya, sonra İngilizceye, İtalyancaya, Rusçaya, Romenceye ve diğer dillere çevrildi.
Siyaset
17 yaşından bu yana sosyalist politikanın içindedir. 1961 Anayasası'ndan sonra kurulan Türkiye İşçi Partisi'ne 1962'de katıldı. Emekçi sınıfının tamamen yönetime gelmesini isteyen Kemal, TİP'te sekiz yıl çalıştı ve yöneticilerden biriydi. 1987'deki bir söyleşisinde Türkiye'de bir Marksist partiye ihtiyaç olduğunu belirtmiştir. Aynı söyleşideki "Nasıl bir sol modelden yanasınız?" sorusuna, şu cevabı vermiştir:
"Her ülke sosyalist modelini kendisi kurar. Sovyetlerin 70 yıldır yaşama geçmiş modelini kabul edemeyiz. Yüzde yüz bağımsızlıktır sosyalizm. Kişi bağımsızlığı, ülke bağımsızlığı, politik bağımsızlık, ekonomik bağımsızlık, özellikle de kültürel bağımsızlık... Sosyalizmin başka bir anlamı yok benim için. Bu çağa gelinceye kadar kültürler birbirlerini beslemişlerdir, yok etmemişlerdir. Oysa çağımızda, kültürler kültürleri yok etmek için, bilinçli olarak kullanılmışlardır, emperyalistler tarafından. Benim için dünya bin çiçekli bir kültür bahçesidir; bir çiçeğin bile yok olmasını, dünya için büyük bir kayıp sayarım."
TİP'ten ayrılan yazar, nedenini partinin niteliğini yitirmesine, bürokratların eline geçmesine ve emekçilerden kopmasına bağladı. Sovyetler Birliği çökmesinin, sosyalizmin de çökmesi değil, tam tersine dünya sosyalizminin zaferi olduğunu 1993'teki bir söyleşisinde dile getirmiştir.
Temalar
« Halka kim zulmediyorsa, etmişse, halkı kim eziyor, ezmişse, onu kim sömürmüş, sömürüyorsa, feodalite mi, burjuvazi mi... Halkın mutluluğunun önüne kim geçiyorsa ben sanatımla ve bütün hayatımla onun karşısındayım. [...] Ben etle kemik nasıl biribirinden ayrılmazsa, sanatımın halktan ayrılmamasını isterim. Bu çağda halktan kopmuş bir sanata inanmıyorum. »
Yaşar Kemal'im edebi çalışmalarında halka dönük bir düşünce hakim oldu ve bunu, bir yerde politik düşünce ile birleştirerek yürüttü. Yapıtlarıda halk şiirinde, epopelerde olduğu gibi insan değerlerinden kopmamaya çalıştı. Yaşar Kemal, siyasi görüşü ile sanatının paralel olduğunu, "halk ve doğa"ya inandığını, sanatının proletaryanın çıkarlarının emrinde olduğunu dile getirmiştir.
