Yazar:
Sadık Hidayet
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 43 dk.
Sayfa Sayısı:
96
Basım Tarihi:
2021
İlk Yayın Tarihi:
1936
Yayınevi:
Akçağ Yayınları
Orijinal Adı:
Bûf-i Kûr
Orijinal Dil:
Farsça
Orijinal Ülke:
İran (İslam Cumhuriyeti)
ISBN:
9786053426097
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
40 diğer baskı · Tümünü Göster
Kör Baykuş
28,2bin okunmaYapı Kredi Yayınları · Şubat 2026 · 88 s.
Kör Baykuş
1.617 okunmaAyrıntı Yayınları · 2020 · 112 s.
Kör Baykuş
967 okunmaKırmızı Kedi Yayınevi · Ağustos 2024 · 104 s.
Kör Baykuş
775 okunmaİletişim Yayınları · Mayıs 2020 · 111 s.
Kör Baykuş
530 okunmaİthaki Yayınları · Ekim 2025 · 112 s.
Kör Baykuş
521 okunmaYapı Kredi Yayınları · 3 Şubat 2017 · 120 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Sanırım hayatımda okuduğum en garip kitap budur. Okurken ne gerçek, ne hayal, ne rüya pek anlayamadım ama kitabı çok sevdim. Anlamadığım bir şeyi nasıl sevdim, inanın ben de anlamadım :D Yazarın üslubu o kadar güzeldi ki kendini okuttu gitti. Şiir tadında bir kitaptı, her şeyin altını çizdim resmen. Kitabın arkasında yazdığı gibi adam: "Kim kimdir bilemez, ne gerçektir ne hayaldir akıl sır erdiremez. Emin olduğu tek şey içine düştüğü ızdırap kuyusudur, ondan da bir türlü kurtulamaz."
Kör Baykuş - Sadık HidayetEdebiyat
Bazı kitaplar vardır, neresinden başladığın çok önemlidir. Kendi adıma kitaba yanlış yerden başladığımı itiraf edebilirim.
Eserin başında Sadık Hidayet ile ilgili genel bir bilgilendirme yapılmış ancak kitabı daha iyi anlamak için eserin sonunda yer alan yazarla ilgili önemli bilgileri okuyarak esere başlamanız kitabı daha iyi anlamanıza vesile olacaktır.
"Hayat hikâyemde önemli bir şey yok, başımdan ilginç olaylar geçmedi. Ne yüksek bir mevki sahibiyim, ne de sağlam bir diplomam var. Okulda hiçbir zaman örnek bir öğrenci olamadım, başarısızlıklar her yerde buldu beni. Nerede çalışırsam çalışayım silik, unutulmuş bir memurdum; şefleri memnun edemedim. İstifa ettim mi seviniyorlardı... Bırak gitsin, yaramaz! Çevrem böyle görüyordu beni, haklıydılar belki de."
Eserde kahramanın farklı bir psikolojiye sahip olduğu görülüyor. Olaylar da psikozlu ruh haliyle anlatılıyor. Bu nedenle mekanlar ve zaman arasında geçişler oldukça belirsiz ve gerçek ile hayal ürünü arasında da aynı belirsizlik devam ediyor.
Sadık Hidayet bir intihar ile son veriyor yaşamına. Eserde de ölüm kelimesine sıklıkla rastlanıyor. Ancak yine de eserdeki kahraman ile yazarın hayata bakışını özdeşleştirmek doğru olmayacaktır. Zira kahraman eserde bir cinayet işleyebilen nitelikte gerçekte ise karıncayı dahi incitmeyen bir karakterdedir.
İran Edebiyatının önde gelen yazarlarından biri olarak tanınmaya değer bir şahsiyet olduğunu düşünüyorum. Farklı bir dili ve üslubu var. Kendisinde Ömer Hayyam'ın etkisini de görmek mümkün. Eserde kullanılan birçok kelimenin açıklaması da dipnotlar ile verilmiş. Kısa olmasına rağmen yorucu bir o kadar da değerli bir eser. Eserden başladığım incelememi yine eserde yazarın hayatı bölümünde yer alan bir alıntıyla bitirmek istiyorum:
"Ölümünden az önce bir hikâye taslağı
“KÖR BAYKUŞ…”Roman-Edebiyat
Çok bilinen, hakkında fazlasıyla yazılan bir eser. Okumakta biraz geç kaldığımın farkındayım, ama başyapıt diye bir şey varsa o da 
Kör Baykuş’tur.
Modern İran Edebiyatından farklı bir kitap.
Sadık Hidayet ile tanışmam bu kitap sayesinde oldu. Biyografisinden ve kitaptan anladığım üzere, yazar hayatı boyunca kendini bir yere ait hissetmemiş. Hayatı sıkıntı, baskı ve bunalımlarla geçmiş. Yaşadıkları ve okudukları yazarı din karşıtlığına ve Ömer Hayyam hayranlığına sevketmiş. Üç ülkeye bölünmüş, İran’da doğmuş, Fransa’da eğitim almış, Batı ve Doğu kültürüne karışmış ama yine de kendini bir yere koyamamış. Kör Baykuş’ta da dediği gibi:
‘Birisiyle konuşsam, bir şey yapsam, türlü konularda söze karışsam; gönlüm başka yerde, aklım başka yerde ve ayıplıyorum kendimi. Dağılan, çözülen bir kitleyim ben, böyle de kalacağım. Acayip, biçimsiz bir karışımım,’ diyor. Ölüm temasının yoğun olduğu, karamsar bir insan ve karanlık bir hikâyesi var..
Hikâye, alkol ve afyon bağımlısı ruh hastasının hayatı anlamlandırmaya çalışması, güzellik ve dürüstlüğü aradığı yolda yenik düşerek, kendini şeytana teslim edişini anlatıyor. Kitaptaki kahramanımızın işi kalemdanlar* üzerine resim yapmak, bunları boyamak. (*Kalemdan: Ar. eskilerde kalem konulan kutu). Yaptığı resimlerde hep bir servi çiziyor. Dibinde kambur ihtiyar bir adam, bağdaş kurmuş oturuyor, Hint fakirine benziyor. Karşısında siyah entarili bir genç kız, ona eğilmiş bir gündüz sefası uzatıyor, aralarında bir dere.
Bu resmettiği güzel ile evinin penceresinde rast geliyor. Bir bakıyor aynı manzara. Sonrasında gelişen olaylar bir sanrı mı yoksa gerçek mi, işte orası size kalmış..
Kör Baykuş romanının ilk yayını Hindistan’da yapılmış, çünkü yazarın memleketi İran’da satışı yasaklanmış. O dönemin politik havasında çeşitli içsel buhranlar (alkol ve
Kör Baykuş’tur.
Modern İran Edebiyatından farklı bir kitap.
Sadık Hidayet ile tanışmam bu kitap sayesinde oldu. Biyografisinden ve kitaptan anladığım üzere, yazar hayatı boyunca kendini bir yere ait hissetmemiş. Hayatı sıkıntı, baskı ve bunalımlarla geçmiş. Yaşadıkları ve okudukları yazarı din karşıtlığına ve Ömer Hayyam hayranlığına sevketmiş. Üç ülkeye bölünmüş, İran’da doğmuş, Fransa’da eğitim almış, Batı ve Doğu kültürüne karışmış ama yine de kendini bir yere koyamamış. Kör Baykuş’ta da dediği gibi:
‘Birisiyle konuşsam, bir şey yapsam, türlü konularda söze karışsam; gönlüm başka yerde, aklım başka yerde ve ayıplıyorum kendimi. Dağılan, çözülen bir kitleyim ben, böyle de kalacağım. Acayip, biçimsiz bir karışımım,’ diyor. Ölüm temasının yoğun olduğu, karamsar bir insan ve karanlık bir hikâyesi var..
Hikâye, alkol ve afyon bağımlısı ruh hastasının hayatı anlamlandırmaya çalışması, güzellik ve dürüstlüğü aradığı yolda yenik düşerek, kendini şeytana teslim edişini anlatıyor. Kitaptaki kahramanımızın işi kalemdanlar* üzerine resim yapmak, bunları boyamak. (*Kalemdan: Ar. eskilerde kalem konulan kutu). Yaptığı resimlerde hep bir servi çiziyor. Dibinde kambur ihtiyar bir adam, bağdaş kurmuş oturuyor, Hint fakirine benziyor. Karşısında siyah entarili bir genç kız, ona eğilmiş bir gündüz sefası uzatıyor, aralarında bir dere.
Bu resmettiği güzel ile evinin penceresinde rast geliyor. Bir bakıyor aynı manzara. Sonrasında gelişen olaylar bir sanrı mı yoksa gerçek mi, işte orası size kalmış..
Kör Baykuş romanının ilk yayını Hindistan’da yapılmış, çünkü yazarın memleketi İran’da satışı yasaklanmış. O dönemin politik havasında çeşitli içsel buhranlar (alkol veDamıtılmış bir metin, bazı cümleleri akordiyon gibi..1000Kitap
..okurken beyninizde açılıyor ve kat yerlerinden toparlayana kadar bir taraftan okuduğunuz sonraki kısımlar boşluğa gidiyor*
Genel olarak Dostoyevski hayranı olan, ‘Dvoynik’ kitabında şizofreniye katkısını ‘Karamazov Kardeşler’in’ ise her yanını öven Freud acaba Hidayet’in bu kitabını okusa psikozu nasıl bu kadar iyi kullandığını sorgular mıydı.?
Hidayet kitapta; ölümü, bir kadına olan arzuyu, kini, nefreti, bekleyişi, bir sineğin anlamsız ömrünü, tanrıyı, zehirin var ettiği hayatı, ihtiyarlığı ve gençliği, var olmayı ve yok olmayı, gölge kavramını, annesi olan rakkaseyi, hindistan'da yapılan kobra hapsini müthiş bir biçimde anlatıyor; varoluşçuluğun adeta tadına bakıyor ve bunu çok karanlık bir şekilde dile getiriyor. Yani karanlık bir yolculuğa çıkıyorsunuz, karanlık içindeki karanlığı görüyorsunuz sonra daha karanlık daha da karanlık..tedirgin edici, kasvetli bir yolculuk.
Kitapta kaybolmamak imkansız. birbirini andıran pasajlar, paragraflar ve göndermeler, İran edebiyatına keskin bir giriş yapmak istiyorsanız ilk okumanız gereken yazar hidayet'tir. Bana, Zweig'ın ve Kafka'nın kitaplarındaki o şahane eylemsizliği, aylakça yürütülen başkaldırıyı, nihilizmi hatırlatıyor.
Kitap fazlasıyla din, tekke, tarikat, şeyh vs. karşıtı, bununla da yetinmiyor; İran toplumunun dört bir yanını sarmış pası derin gözlemlerle anlatıyor. ikili ilişkiler özelinde İran'ın kaldıramayacağı düzeyde bir sadizmi/mazoşizmi ve ahlaksızlığı ortaya çıkarıyor, Hidayet. bunu âdeta bile isteye yapıyor, bulunduğu toplumu rahatsız ederek 'ben buradayım!' demek istiyor. 'Ben buradayım ve sizin kendinize yakıştıramayacağınız ancak size ait bütün bu gözardı ettiğiniz ya da görmek istemediğiniz gerçekleri üstüme almaktan onur duyuyorum!' diyor. Herkesleşmiş, birbirinin aynısı, onun
Kör mü baykuş?·95 syf.·1000Kitap
9/10
2025 9. kitabı
Kitap hakkındaki fikrimi yazmadan önce Sadık Hidayet hakkında kitabın başında ve sonunda verilen kısa bilgilere değinmek istiyorum.
Yazarın ölümünden birkaç yıl önce kendinden şöyle bahsettiğini naklediyor arkadaşı Bozorg Alevi:
"Hayat hikâyemde önemli bir şey yok, başımdan ilginç olaylar geçmedi. Ne yüksek bir mevki sahibiyim, ne de sağlam bir diplomam var. Okulda hiçbir zaman örnek bir öğrenci olamadım, başarısızlıklar her yerde buldu beni. Nerede çalışırsam çalışayım silik, unutulmuş bir memurdum; şefleri memnun edemedim. İstifa ettim mi seviniyorlardı... Bırak gitsin, yaramaz! Çevrem böyle görüyordu beni, haklıydılar belki de."
“Ölümünden az önce bir hikâye taslağı kaleme almıştı, şuydu konu: Annesi, ‘Salgı salamaz ol!’ diye beddua eder yavru örümceğe. Küçük örümcek ağ yapamayınca ölüme kurban gider. — Hidâyet’in hayat hikâyesi miydi bu?"
Daha sonra Paris'teki bir evde intihar etmiş bulunur..
Sadık Hidayet in hikayesi acaba bu muydu, bu kadar mıydı?..
Kitabın sonunda yer alan biyografiyle okumaya başlarsanız, düğüm düğüm çözülür yazarın iç dünyası. Ama benim gibi bilmeden sonunu sonra okursanız, kitap bitince "şimdi daha iyi anlıyorum" hissine kapılırsınız.
Okumaya başladığınız anda yapbozun ilk parçasını yerleştirmekle başlıyorsunuz hikayenin inşasına. Adım adım işlenen bir hikaye ve kitap bitmeden başını anlamanız pek de mümkün değil.
Hikaye tüyler ürpertici bir şekilde başlıyor. Bir kadının okurken dehşete düşmemesi pek mümkün değil. Zira hikayenin başında tasvir edilen olayın çok benzerine daha birkaç ay önce şahit olduk ülkecek.. Ben sanırım izlediğim, okuduğum her şeyi yaşamımızda tartma gibi bir hataya ya da zaafa düşüyorum.
Kitabı okudukça kahramanın haleti ruhiyesini anlamak mümkün oluyor. Her sayfada bir acaba mı yaşıyorsunuz ama tam olarak ne, adını
Sadık Hidayet hakkında kitabın başında ve sonunda verilen kısa bilgilere değinmek istiyorum.
Yazarın ölümünden birkaç yıl önce kendinden şöyle bahsettiğini naklediyor arkadaşı Bozorg Alevi:
"Hayat hikâyemde önemli bir şey yok, başımdan ilginç olaylar geçmedi. Ne yüksek bir mevki sahibiyim, ne de sağlam bir diplomam var. Okulda hiçbir zaman örnek bir öğrenci olamadım, başarısızlıklar her yerde buldu beni. Nerede çalışırsam çalışayım silik, unutulmuş bir memurdum; şefleri memnun edemedim. İstifa ettim mi seviniyorlardı... Bırak gitsin, yaramaz! Çevrem böyle görüyordu beni, haklıydılar belki de."
“Ölümünden az önce bir hikâye taslağı kaleme almıştı, şuydu konu: Annesi, ‘Salgı salamaz ol!’ diye beddua eder yavru örümceğe. Küçük örümcek ağ yapamayınca ölüme kurban gider. — Hidâyet’in hayat hikâyesi miydi bu?"
Daha sonra Paris'teki bir evde intihar etmiş bulunur..
Sadık Hidayet in hikayesi acaba bu muydu, bu kadar mıydı?..
Kitabın sonunda yer alan biyografiyle okumaya başlarsanız, düğüm düğüm çözülür yazarın iç dünyası. Ama benim gibi bilmeden sonunu sonra okursanız, kitap bitince "şimdi daha iyi anlıyorum" hissine kapılırsınız.
Okumaya başladığınız anda yapbozun ilk parçasını yerleştirmekle başlıyorsunuz hikayenin inşasına. Adım adım işlenen bir hikaye ve kitap bitmeden başını anlamanız pek de mümkün değil.
Hikaye tüyler ürpertici bir şekilde başlıyor. Bir kadının okurken dehşete düşmemesi pek mümkün değil. Zira hikayenin başında tasvir edilen olayın çok benzerine daha birkaç ay önce şahit olduk ülkecek.. Ben sanırım izlediğim, okuduğum her şeyi yaşamımızda tartma gibi bir hataya ya da zaafa düşüyorum.
Kitabı okudukça kahramanın haleti ruhiyesini anlamak mümkün oluyor. Her sayfada bir acaba mı yaşıyorsunuz ama tam olarak ne, adınıKasvetli bir yolculuk canınız çekiyorsa okuyun;İnceleme
Şimdiden belirteyim; Yoğun varoluşsal sancılar hissedeceğiniz bir eser. Bizdeki ölüm şairi Cahit Sıtkı Tarancı ise İran edebiyatındaki ölüm yazarı da Sadık Hidayet olmalı bence. Ne kadar kurgu da olsa ölümü öyle bir anlatmış ki ölümü zihninde provasını yapan, ölüme kutsallık yükleyen, ölümden korkan aynı zamanda ölümü merak eden bir adam kendisi.. Peki ne anlatıyor biraz bahsedecek olursak; iç dünyasında çok sık çatışma yaşıyor, yalnızlığı seviyor, sorguluyor, ağır bunalımlı bir yazar. Okuduklarımdan kızı kesip bavula koyma düşüncesinden şizofren olduğunu bile düşündüm.Öyle bir kurgu var ki spoiler vermemek adına yazmayacağım. Biraz 
Edgar Allan Poe tadında..
“Kendimi bütün ruhumla unutmanın uykusuna bırakmak istiyordum. Unutmam mümkün olsaydı, unutmak sürekli olsaydı, gözlerim kapansaydı da azar azar uykunun ötesine, mutlak hiçliğe gömülebilseydim, varlığımı artık hissedemez olacağım noktaya varsaydım, bir mürekkep damlasında, bir musiki ahenginde ya da renkli bir ışında erir giderdim ve sonunda dalgalar ve şekiller öyle büyürlerdi ki, hissedilmezin içinde silinir, yok olurlardı. O zaman dileğime kavuşurdum.”
Kaybedecek bir şeyim kalmadığında ben de böyle duygu karmaşası yaşıyorum.Hangimiz böyle hissetmedik?
O zehirli şaraptan ben de içmek istedim.
Arka fonda; Barış Akarsu “aşkın şarabından bilmeden içtim”. dinleyerek yazıyorum bunları.. Derin bir burukluk, boşluk bıraktı ben de belki okuduğum dönem sıkıntılı bir döneme denk geldiği için olabilir, bilemiyorum.
Bir solukta okuyabileceğiniz bu eseri okunacaklar listenize eklemeyi unutmayın derim.
Edgar Allan Poe tadında..
“Kendimi bütün ruhumla unutmanın uykusuna bırakmak istiyordum. Unutmam mümkün olsaydı, unutmak sürekli olsaydı, gözlerim kapansaydı da azar azar uykunun ötesine, mutlak hiçliğe gömülebilseydim, varlığımı artık hissedemez olacağım noktaya varsaydım, bir mürekkep damlasında, bir musiki ahenginde ya da renkli bir ışında erir giderdim ve sonunda dalgalar ve şekiller öyle büyürlerdi ki, hissedilmezin içinde silinir, yok olurlardı. O zaman dileğime kavuşurdum.”
Kaybedecek bir şeyim kalmadığında ben de böyle duygu karmaşası yaşıyorum.Hangimiz böyle hissetmedik?
O zehirli şaraptan ben de içmek istedim.
Arka fonda; Barış Akarsu “aşkın şarabından bilmeden içtim”. dinleyerek yazıyorum bunları.. Derin bir burukluk, boşluk bıraktı ben de belki okuduğum dönem sıkıntılı bir döneme denk geldiği için olabilir, bilemiyorum.
Bir solukta okuyabileceğiniz bu eseri okunacaklar listenize eklemeyi unutmayın derim.
Sadık Hidayet’in Kör Baykuş kitabı, okurken beni en çok zorlayan ama aynı zamanda en çok etkileyen kitaplardan biri oldu. Açıkçası başta ne okuduğumu tam anlayamadım. Hikâye çok net ilerlemiyor, olaylar bazen karışıyor, gerçek ile hayal birbirine giriyor. Ama biraz sabredince kitabın asıl gücünün burada olduğunu fark ettim.
Kitapta anlatıcı sürekli bir iç hesaplaşma halinde. Yalnızlık, karamsarlık ve hayata karşı bir yabancılaşma hissi çok yoğun. Okurken sanki birinin zihninin içine girip onun en karanlık düşüncelerini dinliyormuşum gibi hissettim. Bu da kitabı hem ilginç hem de biraz rahatsız edici yapıyor.
En çok hoşuma giden şey, kitabın atmosferi oldu. Sürekli bir sıkıntı, bir huzursuzluk var. Ama bu bilinçli yapılmış gibi. Yazar, okuru rahat ettirmek istemiyor zaten. Tam tersine, o karanlık duyguyu hissettirmek istiyor. Bence bunu çok iyi başarmış.
Kör Baykuş klasik bir roman gibi değil. Başı, ortası, sonu net olan bir hikâye bekleyenler için zorlayıcı olabilir. Ama daha çok insanın iç dünyasına odaklanan, duygular üzerinden ilerleyen bir kitap. Bu yüzden herkesin seveceği bir kitap olmayabilir ama farklı bir şey okumak isteyenler için kesinlikle değerli.
Sonuç olarak, Kör Baykuş anlaşılması kolay bir kitap değil ama hissettirdikleri çok güçlü. Okuduktan sonra aklımda net bir hikâyeden çok bir duygu kaldı: karanlık ve yalnızlık. Bu yönüyle bence unutulmayacak bir kitap. Kör Baykuş
Kör Baykuş
Başta ağır bir depresyon geçiren platonik bir aşığın anlatılarına benzeyen bu kitap sayfaları çevirdikçe depresyondan çok daha ötede bir hastalığa-belki şizofreniye- sahip birinin saplantılarına, takıntılarına dönüşmesiyle hazmetmesi zor bir edebi eser haline gelmiş. Herkesin beğenebileceği türden bir kitap değil. Hayatta hiç delirmemiş veya delirmenin eşiğine gelmemiş kimselerin empati kurabileceği türden bir karakter değil karşımızdaki, anormal biri. Hassas kalplere ve psikolojisini durduk yere bozmak istemeyenlere önermiyorum. İlgilisi uzun uzun kitap hakkında incelemelerde bulunabilir ama ben çok bir şey yazmak istemiyorum. Ağır, çarpıcı ve rahatsız ediciydi.
Puan vermedi·95 syf.··
Beğendi
·2026 16. kitabı
·7 saatte okudu
·Okunma: 02 Şubat 2026 17:39
KÖR BAYKUŞ-SÂDIK HİDÂYET,86 sayfa
Yine canım ,tatlım,yol arkadaşım,sevgidaşım 
Sevilay ‘ımla okuduk,irdeledik,baş başa verdik ,bu zor okumanın da üstesinden geldik çok şükür.
Sadık Hidayet zor okunan bir yazar ve ilk kez Kör Baykuş kitabı ile tanıştım. Daha sayfaların başında ben ne okumaya başladım dedim.Kitabın bir önsözü var çevirmen Behçet Necatigil tarafından yazılan, bir de son sözü…Onu da yine İran’ın en önemli yazarlarından Bozorg Alevi yazmış.Küçük bir ipucu ;bu sefer kitabı okurken önsözden değil son sözü okuyarak başlayın…Bozorg Alevi’nin yazdıklarını okuyunca yazarın nasıl bir kişilik ve ruh halinde olduğunu da anlıyorsunuz.
“ Hayat hikayemde önemli bir şey yok, başımdan ilginç olaylar geçmedi. Ne yüksek bir mevki sahibiyim, ne de sağlam bir diplomam var. Okulda hiçbir zaman örnek bir öğrenci olamadım, başarısızlıklar her yerde buldu beni. Nerede çalışırsam çalışayım silik, unutulmuş bir memurdum; şefleri memnun edemedim. İstifa ettim mi seviniyorlardı…Bırak gitsin, yaramaz! Çevrem böyle görüyordu beni, haklıydılar belki de.”
Bu sözler yazar Sadık Hidayet ‘e ait. Ölümünden birkaç yıl önce söylemiş.Paris’te bir apartman dairesinde hava gazı ile intihar eden yazarın hayatını okuduğumuzda ki sıradan bir kişi olmadığını görüyoruz.İran’ın saygın ailelerinden( eniştesi Başbakan),Tahran’da bir Fransız Koleji’nde okumuş, Paris’te öğrenimine devam etmiş,döndüğünde ailesinin nüfuzundan yararlanmadan hayatını sürdürmüş,katiplik yapmış,yazmış.Ana dili gibi Fransızca bilen yazar kitabını Farsça yazmış. Kör Baykuş kitabının ilk yayını Hindistan’da yapılmış.İran’da satışı yasaklanmış.İran’ın modern Yani Şah dönemi bile yasaklar ile geçmiş yazarlar için…O döneme göre yazdıkları çok modern ve ileri uçta olması o dönem Şah döneminde bile yadırganmış.
”Yaralar vardır
Sevilay ‘ımla okuduk,irdeledik,baş başa verdik ,bu zor okumanın da üstesinden geldik çok şükür.
Sadık Hidayet zor okunan bir yazar ve ilk kez Kör Baykuş kitabı ile tanıştım. Daha sayfaların başında ben ne okumaya başladım dedim.Kitabın bir önsözü var çevirmen Behçet Necatigil tarafından yazılan, bir de son sözü…Onu da yine İran’ın en önemli yazarlarından Bozorg Alevi yazmış.Küçük bir ipucu ;bu sefer kitabı okurken önsözden değil son sözü okuyarak başlayın…Bozorg Alevi’nin yazdıklarını okuyunca yazarın nasıl bir kişilik ve ruh halinde olduğunu da anlıyorsunuz.
“ Hayat hikayemde önemli bir şey yok, başımdan ilginç olaylar geçmedi. Ne yüksek bir mevki sahibiyim, ne de sağlam bir diplomam var. Okulda hiçbir zaman örnek bir öğrenci olamadım, başarısızlıklar her yerde buldu beni. Nerede çalışırsam çalışayım silik, unutulmuş bir memurdum; şefleri memnun edemedim. İstifa ettim mi seviniyorlardı…Bırak gitsin, yaramaz! Çevrem böyle görüyordu beni, haklıydılar belki de.”
Bu sözler yazar Sadık Hidayet ‘e ait. Ölümünden birkaç yıl önce söylemiş.Paris’te bir apartman dairesinde hava gazı ile intihar eden yazarın hayatını okuduğumuzda ki sıradan bir kişi olmadığını görüyoruz.İran’ın saygın ailelerinden( eniştesi Başbakan),Tahran’da bir Fransız Koleji’nde okumuş, Paris’te öğrenimine devam etmiş,döndüğünde ailesinin nüfuzundan yararlanmadan hayatını sürdürmüş,katiplik yapmış,yazmış.Ana dili gibi Fransızca bilen yazar kitabını Farsça yazmış. Kör Baykuş kitabının ilk yayını Hindistan’da yapılmış.İran’da satışı yasaklanmış.İran’ın modern Yani Şah dönemi bile yasaklar ile geçmiş yazarlar için…O döneme göre yazdıkları çok modern ve ileri uçta olması o dönem Şah döneminde bile yadırganmış.
”Yaralar vardır
“Kör Baykuş” bana bir bilincin kendi kendisini kemirmesi gibi gelir. Yazarın anlatıcısı, dış dünyayla bağını tamamen yitirmiş, kendi iç karanlığında boğulan bir zihnin yankısı gibidir. Kitabı okurken bir hikâye takip etmekten çok, bir zihnin dağılmasını izleriz. Sanki rüyayla uyanıklık arasında sıkışmış bir insanın son sözleri, son çırpınışlarıdır.
Roman bana göre “anlamın çöktüğü bir dünya”yı anlatır. Anlatıcı sürekli “bir kadın”dan, “bir gölge”den, “bir göz”den bahseder ama bunlar somut kişiler değildir bilinçteki yaralar, suçluluklar, arzulardır. Bu da metni hem büyüleyici hem de rahatsız edici yapar. Her sayfada biraz daha deliliğe, biraz daha yalnızlığa gömülürsün.
Bana kalırsa “Kör Baykuş”, depresyonun veya varoluşsal yalnızlığın bir romanı değil, bunların içinden yazılmış bir metindir. Hidâyet, bu karanlığın dışına çıkamamıştır ve kitabın kendisi de o kapanın içinde kalır.
Okurken insan, “Ben de aynı aynaya bakıyor muyum?” diye ürperir.
“Kör Baykuş” bana göre bir roman değil, bir ruh günlüğü. Okunmaz, içine düşülür. Bitirdiğinde elinde bir hikâye kalmaz ama içinde bir boşluk kalır ve belki de yazarın istediği tam olarak budur.
Yazar Hakkında
Sadık HidayetYazar · 27 kitap
Sadık Hidayet (Farsça: صادق هدایت) (17 Şubat 1903, Tahran - 9 Nisan 1951, Paris), modern İran edebiyatının önde gelen düzyazı ve kısa hikâye yazarı.
17 Şubat 1903 tarihinde Tahran'da dünyaya geldi ve bu kentteki Fransız Lisesi'nde eğitim gördü. 1925 yılında eğitimini sürdürmek amacıyla Avrupa'ya gitti. Bir süre diş hekimliğine ilgi duyduysa da mühendislik okumak için diş hekimliğinden vazgeçti. Fransa ve Belçika'da geçirdiği dört yılın ardından İran'a döndü ve kısa sürelerle çeşitli işlerde çalıştı.
İlk hikâyelerini Paris'teyken yazdı. 1936'da Hindistan'a giderek Sanskritçe öğrendi. Buradayken Budizm'i inceledi ve Buda'nın kimi yazılarını Farsçaya çevirdi.
Sadık Hidayet sonunda tüm hayatını Batı Edebiyatı çalışmalarına ve İran tarihi ile folklorunu araştırmaya adadı. En çok, Guy de Maupassant, Çehov, Rilke, E.A. Poe ve Kafka'nın eserleriyle ilgilendi. Hidayet birçok hikâye, kısa roman, iki tarihi dram, bir oyun, bir seyahatname ile bir dizi yergili komedi ve taslak kaleme aldı. Yazıları arasında ayrıca birçok edebiyat eleştirisi, İran folkloru ile ilgili araştırmalar ve Orta Farsça ile Fransızcadan yapılmış çeviriler yer alır. Sadık Hidayet, İran Dili ve Edebiyatını uluslararası çağdaş edebiyatın bir parçası haline getiren yazar olarak kabul edilir.
Sonraki yıllarda, zamanın sosyo-politik problemlerinin de etkisiyle, İran'ın gerilemesinin sebebi olarak gördüğü monarşiye ve ruhban sınıfına yoğun eleştiriler yöneltmeye başladı. Eserleri aracılığıyla bu iki kurumun su-i istimallerinin İran milletinin sağırlığının ve körlüğünün sebebi olduğunu gösterme çabasına girdi. Çevresine, özellikle de, çağdaşlarına yabancılaşan Hidayet, son eseri Kafka'nın Mesajı'nda ancak ayrımcılık ve baskı sonucunda yaşanabilecek bir melankoli, umutsuzluk ve ölüm halinden bahseder.
Sadık Hidayet'in en tanınmış eseri 1937 yılında Bombay'da yayımlanan Kör Baykuş'tur.
Beethoven ve Çaykovski dinlemeyi seven ve afyon tiryakiliği bilinen Sadık Hidayet, resimle de uğraştı. Günümüze kalabilen resimleri Hassan Qa'emian tarafından bir araya getirildi. Kimileri bu eserlerde sanatsal bir değer bulmazken, kimilerine göre de bunlar geleceğin resimleridir.
Ölümünü yirmi beş yıllık arkadaşı Bozorg Alevi şöyle anlatır: "Paris'te günlerce, havagazlı bir apartman aradı, Championnet caddesinde buldu aradığını. 9 Nisan 1951 günü dairesine kapandı ve bütün delikleri tıkadıktan sonra gaz musluğunu açtı. Ertesi gün ziyaretine gelen bir dostu, onu mutfakta yerde yatar buldu. Tertemiz giyinmiş, güzelce tıraş olmuştu ve cebinde parası vardı. Yakılmış müsveddelerin kalıntıları, yanıbaşında yerde duruyordu."
Yılmaz Güney'in de yattığı Père Lachaise (okunuşu: per laşez) mezarlığında gömülüdür.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Sâdık_Hidâyet
