PLATON VE ESERLERİ
Platon’un geleneksel olarak 30’dan fazla diyalog ve 13 mektuptan oluşan bir külliyata sahip olduğu (budiyalogların bazılarının hâlâ Platon’a ait olup olmadığı tartışmalıdır) ve diyaloglarını Sokrates’in ölümündenönce kaleme almaya başladığı söylenir. Bu diyaloglar genellikle şu şekilde gruplandırılır:
3
Erken Dönem Diyalogları
(İÖ yak. 387):
Apologia
(Sokrates’in Savunması),
Kriton
,
Kharmides
,
Lakhes
,
Lysis
,
Euthydemos
,
Euthyphron
,
Küçük Hippias
,
Ion
,
Politeia
(Devlet) I. Kitap.
Erken Geçiş Dönemi Diyalogları
(İÖ yak. 387-380)
:
Kratylos,Meneksenos, Menon.
Geçiş Dönemi Diyalogları
(İÖ yak. 380-360)
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
İstek(will), bir …’den yoksun olma ve ona sahip olamamanın ifadesidir. A, istek duyar B’ye karşı, çünkü B’de olan A’da yoktur. Sizde olan bir şeyi isteyemezsiniz, ancak ve ancak başkasında olan veya başkasında olduğu düşünülen şey istenebilir. Tıpkı aşk gibi.. Aşkın, arzu ve istekle bu derece ilişkili olması tesadüfle açıklanamaz.
Aşk, Platon’un Şölen diyalogunda aktardığı üzre, eksik olanın tamamlanma isteğine karşılık gelir. Bir elmanın yarısı olan, çaresiz ve eksik olan varlık, ötekini de elmanın öteki yarısı olarak görür. Demek ki istek bize şunu der:” Ben eksiğim ve seni istiyorum; sende olan şeyden yoksunum, bu yüzden aradığım şey sende olmalı.” İşin en acı yanı ise, eksikliği çeken kişi, tamamlanma arayışının ötekinde olduğunu düşünmesidir. Çünkü öteki de aynı biçimde karşıdaki kişide eksik olan parçayı arar. Bunlar bazen çakıştığı gibi bazen de uyumlu bir yanılsamanın paylaşımı olarak anlam bulur:
“Peki ama, arzu eden kendinde eksik olan bir şeyi arzu eder, değil mi?
— Evet.
— Bir eksiği, bir ihtiyacı olan, o eksiğin, o ihtiyacın dostudur.
— Öyle sanıyorum.
— İnsanın ihtiyaç duyduğu şey, bir eksiğini tamamlayacak olan şeydir.
— Şüphesiz.
— Öyleyse aşkta, dostlukta, arzuda insan kendine uygun geleni arar; buna bir diyeceğimiz yok, değil mi Lysis? Değil mi Meneksenos?” (Platon-Şölen)
Aşk, karşılıklı bir yanılsama halinin, mevcut olmayan eksiklik söyleminin iki kişide de tamamlan(a)mamasıdır. Ortada bir yokluk varsa ona istediğimiz kadar varlık atfedelim onu var kılamayız. Spinoza, Ethika adlı eserinin “Tanrı” bölümünde, Tanrı’nın isteğe/arzuya sahip olmadığını belirtir. Çünkü istek, kendinde olmayanı istemektir; özcesi bir eksiklik tamamlanmak istenir. Nitekim mutlak/bütün olan yani tam olan bir varlık istek duyamaz. İsteğin
Hasan Ali Yücel klasikleri 443 kitap (SAYFA SIRASINA GÖRE) TASLAK001
Divan-ı Kebir 4952 sayfa
David Copperfield 1128 sayfa
Milletlerin Zenginliği 1120
Karamazov Kardeşler 1025
Moby Dick Ya Da Balina 888
Katıksız Mutluluk 873
Yaşamımdan Şiir ve Hakikat 840
Tarih 832
Beyazlı Kadın 808 sayfa
Yaşamının Son Yıllarında Goethe ile Konuşmalar 800
Émile 768
Üç Silahşor 755
Türlerin Kökeni 720
Büyük Umutlar 712
Suç ve Ceza 687Edebiyat
Divan-ı Kebir 4952 sayfa
David Copperfield 1128 sayfa
Milletlerin Zenginliği 1120
Karamazov Kardeşler 1025
Moby Dick Ya Da Balina 888
Katıksız Mutluluk 873
Yaşamımdan Şiir ve Hakikat 840
Tarih 832
Beyazlı Kadın 808 sayfa
Yaşamının Son Yıllarında Goethe ile Konuşmalar 800
Émile 768
Üç Silahşor 755
Türlerin Kökeni 720
Büyük Umutlar 712
Suç ve Ceza 687Platon Okuma Listesi*Felsefe-Düşünce
Platon’un çevirmenlerinden biri olan Robin Waterfield’ın Plato of Athens: A Life in Philosophy (2023) kitabının ilk sayfalarında Platon metinlerinin bir sıralamasını görünce, bu metinlerden hangilerinin Türkçeye kazandırılmış olduğunun bir listesini yapmak istedim. Sıkça sorulan “Platon’un X diyaloğunu hangi çeviriden okumalıyım?” sorusuna da toplu bir yanıt vermiş olurum.
Tipik olarak 9 tetraloji (dörtlü) olarak tasnif edilen 36 Platon metninden (35 diyalog+1 mektuplar) hepsinin Platon’a ait olmadığını biliyoruz. Ancak hangilerinin Platon’a kesin olarak ait olmadığı konusunda tartışmalar var. Waterfield 28 metnin kesinlikle Platon’a ait olduğunu; geri kalan Alkibiades II, Kleitophon, Epinomis, Hipparkhos, Erastai (Amatores), Minos ve Theages diyaloglarının ise Platon’a ait olup olmadığının tartışmalı olduğunu ileri sürer. Mektuplar konusunda da benzer tartışmalar sürmektedir.
Burada verdiğim liste, Türkçede tercih ettiğim Platon çevirileridir. Bazı metinler zamanla farklı yayınevlerinden yayımlanmıştır.
1. Devlet, Hüseyin Demirhan, Islık / (İlk 4 kitap için: Azra Erhat, vd., MEB)
2. Devlet Adamı, Emre Karatekeli, Doğu Batı
3. Euthyphron, Güvenç Şar, Kabalcı
4. Gorgias, Sema Rifat & Mehmet Rifat, TİBKY
5. Ion, Nihal Petek Boyacı, Kabalcı
6. Kharmides, Büşra Akkökler Karatekeli, Doğu Batı
7. Kleitophon, Eyüp Çoraklı, Alfa
8. Kratylos, Erman Gören, Dergâh
9. Kritias, Özgüç Orhan, Fol
10. Kriton, Eyüp Çoraklı, Alfa
11. Lakhes, Özlem Sinal, Pinhan
12. Lysis, Nihal Petek Boyacı, Alfa
13. Menon, Özlem Sinal Bayoğlu, Pinhan
14. Parmenides, Saffet Babür, İmge
15. Phaidon, Nazile Kalaycı, Kabalcı
16. Phaidros, Birdal Akar, BilgeSu
17. Philebos, Özgüç Orhan, Fol
18. Protagoras, Özgüç Orhan, Pinhan
19. Savunma (Sokrates’in Savunması), Erman Gören, Alfa
20. Sofist, Ömer Naci