Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
112
Basım Tarihi:
Mayıs 2025
İlk Yayın Tarihi:
1936
Yayınevi:
Can Yayınları
Orijinal Adı:
Bûf-e Kûr
Orijinal Dil:
Farsça
Orijinal Ülke:
İran (İslam Cumhuriyeti)
ISBN:
9789750765681
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
40 diğer baskı · Tümünü Göster
Kör Baykuş
28,2bin okunmaYapı Kredi Yayınları · Şubat 2026 · 88 s.
Kör Baykuş
1.617 okunmaAyrıntı Yayınları · 2020 · 112 s.
Kör Baykuş
965 okunmaKırmızı Kedi Yayınevi · Ağustos 2024 · 104 s.
Kör Baykuş
775 okunmaİletişim Yayınları · Mayıs 2020 · 111 s.
Kör Baykuş
529 okunmaİthaki Yayınları · Ekim 2025 · 112 s.
Kör Baykuş
521 okunmaYapı Kredi Yayınları · 3 Şubat 2017 · 120 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Sadık Hidayet’in Kör Baykuş adlı eseri, modern İran edebiyatının en güçlü ve sarsıcı yapıtlarından biridir. Hidayet, Kafka, Dostoyevski ve Freud’un etkilerini kendi özgün üslubuyla harmanlayarak insanın en karanlık duygularını edebiyat sahnesine taşır. Roman, adı verilmeyen bir minyatür ressamının zihinsel çözülüşünü, varoluş sancılarını ve ölüm saplantısını anlatır. Okur, doğrusal bir hikâyeden çok, parçalı bir bilinç akışıyla ilerleyen, rüya ve gerçek arasında sürekli salınan bir atmosferin içine çekilir.
Eserdeki anlatıcı güvenilmezdir; anlattıklarının ne kadarı gerçek, ne kadarı hayal bilemeyiz. Onun için dünya yabancı, insanlar anlaşılmazdır. Hayatına anlam katacak tek şey olarak gördüğü kadın figürü ise iki uçlu bir biçimde anlatılır: “gölge kadın” ulaşılmaz, kutsal ve idealize edilmiş bir aşkı temsil ederken, “et kadın” tensel arzuyu, aşağılanmayı ve karanlık tutkuları simgeler. Bu iki figür arasındaki gelgitler, anlatıcının kendi içsel çatışmasını gözler önüne serer. Romanda ayrıca zaman zaman ortaya çıkan yaşlı adam, ölüm ve kaderle ilişkilendirilen sembolik bir karakterdir.
Kör Baykuşta yalnızlık, yabancılaşma, ölüm arzusu, kadın imgesi, rüya-gerçek belirsizliği ve zamanın döngüselliği öne çıkan temalardır. Baykuş, göz, şarap gibi tekrar eden semboller, eserin boğucu atmosferini daha da derinleştirir. Zaman kavramı silikleşir, olaylar döngüsel bir şekilde başa sarar, anlatıcı giderek bilinç ile bilinçdışı arasındaki sınırları kaybeder.
Hidayet’in dili kasvetli, yoğun ve gotik bir etki taşır. Okur, satırlarda yalnızca bir hikâye okumaz; bir zihnin en derin, en karanlık kıvrımlarında dolaşır. Kör Baykuş, huzur veren değil, rahatsız eden; eğlendiren değil, sorgulatan bir romandır. Bu yönüyle modernist edebiyatın önemli bir örneği sayılır. Kitap, okurda bir
Sanırım yazarlarımın arasına yeni biri eklendi. Sadık Hidayet. Okuduğum bölümden de kaynaklı, İran ve Fars edebiyatına biraz aşinayım. Her ne kadar köklü İran Edebiyatı, bilinirlik ve popülaritesini klasik edebiyatından alıyor olsa da modern dönemin bu denli başarılı şahsiyetlerini de görmek mümkün. “Kör Baykuş” modern dönemde yazılmış fakat ruhunu folklorik öğelerden, halk edebiyatından almış, tam anlamıyla bir 20. yüzyıl Hayyam’ının nesri niteliğinde. Dostoyevski, Yaşar Kemal, Bextyar Elî, Jan Dost derken şimdi de Hidayet’in dünyasında kendimi aramayı deneyeceğim. Tekniki analizden çok eserin üzerimde bırakmış olduğu etkiyi yazmak bence daha mantıklı çünkü Hidayet, üslubuyla da açık ettiği gibi, tekniğe değil de anlaşılmaya emek vermiş biri. Bu romanı okumamam gereken bir süreçteyken, sanki bütün evren satın alıp okumam için bir olup kitapçıdaki sehpanın üstünde parıldattığından, alıp hemen başladım. Yas sürecindeyim. Bu bir süreç mi yoksa hayatımın geri kalanında yasla her gün mü öleceğim, bilmiyorum. Evet öleceğim, buna yaşantı denmez. Neyse, konu “Kör Baykuş’tu değil mi?! Kör Baykuş, 1000Kitap uygulamasında şimdiye kadarki en çok alıntılama yaptığım eser oldu. Yazarın varoluşsal sancıları, psikoz durumları, tanrıyla/tanrılarla sonuçsuz ve sonsuz münakaşaları, toplumun ve tüm insanların benzerliği ve alelade inanç sistemleri, gölge motifiyle gizli yoldan romana sıkıştırılmış ama göz önündeki kimlik arayışı; anlatıcının “gerçek” mi yoksa “rüya” mı olduğu anlaşılmayan içsel ve dışsal sorgulamalarıyla çıkıyor okur önüne. Ben kendim, ki biliyorum ki ben ve Hidayet gibi çok kişi varsınız, bunları yaşayıp bir de yas hayatındayken, kendi başıma ruhani ve mistik birtakım dini inanç silsilesine tutunmak istedim ama bu roman tekrardan içimdeki akvaryumun kumunu eşeledi.
“Hayat özenle ve soğukkanlılıkla herkesin maskesini
indirir. Birkaç maskesi vardır herkesin, kimisi bu birkaç maskeden yalnız birini kullanır, sürekli kullanılan o maske de doğal olarak kirlenir, yıpranır. Tutumlu kimselerdir bunlar. Kimisi kendi maskelerini çoluğuna çocuğuna saklar. Kimisi durmaksızın yüz değiştirir ama yaşlandıkça anlarlar ki bu, onların son maskesidir. Pek çabuk eskir bu sonuncusu da. Ve işte o zaman hakiki yüzleri çıkar ortaya o son maskelerinin ardından.”
İnanılmaz korkutucu bir kitap. Okurken gerçek mi diye sürekli şüphe içinde kaldım. Tatlı başlayıp sonra bir anda karamsar, takıntılı ve gerçeklikle bağı kopuk bir dramın içinde buluyorsunuz kendinizi. Akıl sağlığınız için çok düşünmeden okuyun. Ya da okumayın.
Okuru olaydan çok karakterin zihnine sokan bir kitap. Anlatıcının gerçeklik algısı sürekli kırılıyor.
Yalnızlık, ölüm, yabancılaşma ve anlam arayışı gibi temalar işleniyor. Yaşamdan çok çözülüş ve yok oluş hissi bırakıyor
Kör Baykuş
Bu roman karanlık ve çok derin bir psikolojik metindir. Hikâye bir anlatıcının zihnindeki korkular, halüsinasyonlar ve yalnızlık duygusu etrafında ilerler.
Kitap gerçeklik ile hayal arasında gidip gelir.
Ana tema:
İnsan zihninin karanlık tarafı ve varoluşun yalnızlığı.
Bu yüzden kitap birçok okur için çok sarsıcıdır.
Yaşamı,ölümü,yaşama isteğini ve ölme isteğini,bağlılık,aşk,tutku,özlem,şehvet,nefret hayal kurma,gerek açıkça gerek meteforlarla anlatılan anlamak için düşünmek derin derin düşünmedikçe de acaba kaçırdığım birşeymi var hissi uyandıran müthiş bir öykü. Anlatısı o kadar işliyor ki insana yaşamınızda bu öyküye yakın bir hatıranız, psikolojik olarak yaşadığınız benzer şeyleriniz varsa yeni travmalar hayırlı olsun. Çok iddialımı olur bilmiyorum ama Kafka ile yarışacak derecede sıkıntılı bir düşünce dünyası var yazarın. Biraz özel hayatına bakınca yaşam ve inanca dair sorgulamalarıda bu düşüncemi destekler nitelikte. Beynim karışsın üzerine derin derin düşünüp her kelimede birşey aramak istiyorum diyorsanız tam aradığınız kitap şiddetle tavsiye ederim.
Kör Baykuş - Sadık HidayetEdebiyat
Bazı kitaplar vardır, neresinden başladığın çok önemlidir. Kendi adıma kitaba yanlış yerden başladığımı itiraf edebilirim.
Eserin başında Sadık Hidayet ile ilgili genel bir bilgilendirme yapılmış ancak kitabı daha iyi anlamak için eserin sonunda yer alan yazarla ilgili önemli bilgileri okuyarak esere başlamanız kitabı daha iyi anlamanıza vesile olacaktır.
"Hayat hikâyemde önemli bir şey yok, başımdan ilginç olaylar geçmedi. Ne yüksek bir mevki sahibiyim, ne de sağlam bir diplomam var. Okulda hiçbir zaman örnek bir öğrenci olamadım, başarısızlıklar her yerde buldu beni. Nerede çalışırsam çalışayım silik, unutulmuş bir memurdum; şefleri memnun edemedim. İstifa ettim mi seviniyorlardı... Bırak gitsin, yaramaz! Çevrem böyle görüyordu beni, haklıydılar belki de."
Eserde kahramanın farklı bir psikolojiye sahip olduğu görülüyor. Olaylar da psikozlu ruh haliyle anlatılıyor. Bu nedenle mekanlar ve zaman arasında geçişler oldukça belirsiz ve gerçek ile hayal ürünü arasında da aynı belirsizlik devam ediyor.
Sadık Hidayet bir intihar ile son veriyor yaşamına. Eserde de ölüm kelimesine sıklıkla rastlanıyor. Ancak yine de eserdeki kahraman ile yazarın hayata bakışını özdeşleştirmek doğru olmayacaktır. Zira kahraman eserde bir cinayet işleyebilen nitelikte gerçekte ise karıncayı dahi incitmeyen bir karakterdedir.
İran Edebiyatının önde gelen yazarlarından biri olarak tanınmaya değer bir şahsiyet olduğunu düşünüyorum. Farklı bir dili ve üslubu var. Kendisinde Ömer Hayyam'ın etkisini de görmek mümkün. Eserde kullanılan birçok kelimenin açıklaması da dipnotlar ile verilmiş. Kısa olmasına rağmen yorucu bir o kadar da değerli bir eser. Eserden başladığım incelememi yine eserde yazarın hayatı bölümünde yer alan bir alıntıyla bitirmek istiyorum:
"Ölümünden az önce bir hikâye taslağı
“KÖR BAYKUŞ…”Roman-Edebiyat
Çok bilinen, hakkında fazlasıyla yazılan bir eser. Okumakta biraz geç kaldığımın farkındayım, ama başyapıt diye bir şey varsa o da 
Kör Baykuş’tur.
Modern İran Edebiyatından farklı bir kitap.
Sadık Hidayet ile tanışmam bu kitap sayesinde oldu. Biyografisinden ve kitaptan anladığım üzere, yazar hayatı boyunca kendini bir yere ait hissetmemiş. Hayatı sıkıntı, baskı ve bunalımlarla geçmiş. Yaşadıkları ve okudukları yazarı din karşıtlığına ve Ömer Hayyam hayranlığına sevketmiş. Üç ülkeye bölünmüş, İran’da doğmuş, Fransa’da eğitim almış, Batı ve Doğu kültürüne karışmış ama yine de kendini bir yere koyamamış. Kör Baykuş’ta da dediği gibi:
‘Birisiyle konuşsam, bir şey yapsam, türlü konularda söze karışsam; gönlüm başka yerde, aklım başka yerde ve ayıplıyorum kendimi. Dağılan, çözülen bir kitleyim ben, böyle de kalacağım. Acayip, biçimsiz bir karışımım,’ diyor. Ölüm temasının yoğun olduğu, karamsar bir insan ve karanlık bir hikâyesi var..
Hikâye, alkol ve afyon bağımlısı ruh hastasının hayatı anlamlandırmaya çalışması, güzellik ve dürüstlüğü aradığı yolda yenik düşerek, kendini şeytana teslim edişini anlatıyor. Kitaptaki kahramanımızın işi kalemdanlar* üzerine resim yapmak, bunları boyamak. (*Kalemdan: Ar. eskilerde kalem konulan kutu). Yaptığı resimlerde hep bir servi çiziyor. Dibinde kambur ihtiyar bir adam, bağdaş kurmuş oturuyor, Hint fakirine benziyor. Karşısında siyah entarili bir genç kız, ona eğilmiş bir gündüz sefası uzatıyor, aralarında bir dere.
Bu resmettiği güzel ile evinin penceresinde rast geliyor. Bir bakıyor aynı manzara. Sonrasında gelişen olaylar bir sanrı mı yoksa gerçek mi, işte orası size kalmış..
Kör Baykuş romanının ilk yayını Hindistan’da yapılmış, çünkü yazarın memleketi İran’da satışı yasaklanmış. O dönemin politik havasında çeşitli içsel buhranlar (alkol ve
Kör Baykuş’tur.
Modern İran Edebiyatından farklı bir kitap.
Sadık Hidayet ile tanışmam bu kitap sayesinde oldu. Biyografisinden ve kitaptan anladığım üzere, yazar hayatı boyunca kendini bir yere ait hissetmemiş. Hayatı sıkıntı, baskı ve bunalımlarla geçmiş. Yaşadıkları ve okudukları yazarı din karşıtlığına ve Ömer Hayyam hayranlığına sevketmiş. Üç ülkeye bölünmüş, İran’da doğmuş, Fransa’da eğitim almış, Batı ve Doğu kültürüne karışmış ama yine de kendini bir yere koyamamış. Kör Baykuş’ta da dediği gibi:
‘Birisiyle konuşsam, bir şey yapsam, türlü konularda söze karışsam; gönlüm başka yerde, aklım başka yerde ve ayıplıyorum kendimi. Dağılan, çözülen bir kitleyim ben, böyle de kalacağım. Acayip, biçimsiz bir karışımım,’ diyor. Ölüm temasının yoğun olduğu, karamsar bir insan ve karanlık bir hikâyesi var..
Hikâye, alkol ve afyon bağımlısı ruh hastasının hayatı anlamlandırmaya çalışması, güzellik ve dürüstlüğü aradığı yolda yenik düşerek, kendini şeytana teslim edişini anlatıyor. Kitaptaki kahramanımızın işi kalemdanlar* üzerine resim yapmak, bunları boyamak. (*Kalemdan: Ar. eskilerde kalem konulan kutu). Yaptığı resimlerde hep bir servi çiziyor. Dibinde kambur ihtiyar bir adam, bağdaş kurmuş oturuyor, Hint fakirine benziyor. Karşısında siyah entarili bir genç kız, ona eğilmiş bir gündüz sefası uzatıyor, aralarında bir dere.
Bu resmettiği güzel ile evinin penceresinde rast geliyor. Bir bakıyor aynı manzara. Sonrasında gelişen olaylar bir sanrı mı yoksa gerçek mi, işte orası size kalmış..
Kör Baykuş romanının ilk yayını Hindistan’da yapılmış, çünkü yazarın memleketi İran’da satışı yasaklanmış. O dönemin politik havasında çeşitli içsel buhranlar (alkol veDamıtılmış bir metin, bazı cümleleri akordiyon gibi..1000Kitap
..okurken beyninizde açılıyor ve kat yerlerinden toparlayana kadar bir taraftan okuduğunuz sonraki kısımlar boşluğa gidiyor*
Genel olarak Dostoyevski hayranı olan, ‘Dvoynik’ kitabında şizofreniye katkısını ‘Karamazov Kardeşler’in’ ise her yanını öven Freud acaba Hidayet’in bu kitabını okusa psikozu nasıl bu kadar iyi kullandığını sorgular mıydı.?
Hidayet kitapta; ölümü, bir kadına olan arzuyu, kini, nefreti, bekleyişi, bir sineğin anlamsız ömrünü, tanrıyı, zehirin var ettiği hayatı, ihtiyarlığı ve gençliği, var olmayı ve yok olmayı, gölge kavramını, annesi olan rakkaseyi, hindistan'da yapılan kobra hapsini müthiş bir biçimde anlatıyor; varoluşçuluğun adeta tadına bakıyor ve bunu çok karanlık bir şekilde dile getiriyor. Yani karanlık bir yolculuğa çıkıyorsunuz, karanlık içindeki karanlığı görüyorsunuz sonra daha karanlık daha da karanlık..tedirgin edici, kasvetli bir yolculuk.
Kitapta kaybolmamak imkansız. birbirini andıran pasajlar, paragraflar ve göndermeler, İran edebiyatına keskin bir giriş yapmak istiyorsanız ilk okumanız gereken yazar hidayet'tir. Bana, Zweig'ın ve Kafka'nın kitaplarındaki o şahane eylemsizliği, aylakça yürütülen başkaldırıyı, nihilizmi hatırlatıyor.
Kitap fazlasıyla din, tekke, tarikat, şeyh vs. karşıtı, bununla da yetinmiyor; İran toplumunun dört bir yanını sarmış pası derin gözlemlerle anlatıyor. ikili ilişkiler özelinde İran'ın kaldıramayacağı düzeyde bir sadizmi/mazoşizmi ve ahlaksızlığı ortaya çıkarıyor, Hidayet. bunu âdeta bile isteye yapıyor, bulunduğu toplumu rahatsız ederek 'ben buradayım!' demek istiyor. 'Ben buradayım ve sizin kendinize yakıştıramayacağınız ancak size ait bütün bu gözardı ettiğiniz ya da görmek istemediğiniz gerçekleri üstüme almaktan onur duyuyorum!' diyor. Herkesleşmiş, birbirinin aynısı, onun
Yazar Hakkında
Sadık HidayetYazar · 27 kitap
Sadık Hidayet (Farsça: صادق هدایت) (17 Şubat 1903, Tahran - 9 Nisan 1951, Paris), modern İran edebiyatının önde gelen düzyazı ve kısa hikâye yazarı.
17 Şubat 1903 tarihinde Tahran'da dünyaya geldi ve bu kentteki Fransız Lisesi'nde eğitim gördü. 1925 yılında eğitimini sürdürmek amacıyla Avrupa'ya gitti. Bir süre diş hekimliğine ilgi duyduysa da mühendislik okumak için diş hekimliğinden vazgeçti. Fransa ve Belçika'da geçirdiği dört yılın ardından İran'a döndü ve kısa sürelerle çeşitli işlerde çalıştı.
İlk hikâyelerini Paris'teyken yazdı. 1936'da Hindistan'a giderek Sanskritçe öğrendi. Buradayken Budizm'i inceledi ve Buda'nın kimi yazılarını Farsçaya çevirdi.
Sadık Hidayet sonunda tüm hayatını Batı Edebiyatı çalışmalarına ve İran tarihi ile folklorunu araştırmaya adadı. En çok, Guy de Maupassant, Çehov, Rilke, E.A. Poe ve Kafka'nın eserleriyle ilgilendi. Hidayet birçok hikâye, kısa roman, iki tarihi dram, bir oyun, bir seyahatname ile bir dizi yergili komedi ve taslak kaleme aldı. Yazıları arasında ayrıca birçok edebiyat eleştirisi, İran folkloru ile ilgili araştırmalar ve Orta Farsça ile Fransızcadan yapılmış çeviriler yer alır. Sadık Hidayet, İran Dili ve Edebiyatını uluslararası çağdaş edebiyatın bir parçası haline getiren yazar olarak kabul edilir.
Sonraki yıllarda, zamanın sosyo-politik problemlerinin de etkisiyle, İran'ın gerilemesinin sebebi olarak gördüğü monarşiye ve ruhban sınıfına yoğun eleştiriler yöneltmeye başladı. Eserleri aracılığıyla bu iki kurumun su-i istimallerinin İran milletinin sağırlığının ve körlüğünün sebebi olduğunu gösterme çabasına girdi. Çevresine, özellikle de, çağdaşlarına yabancılaşan Hidayet, son eseri Kafka'nın Mesajı'nda ancak ayrımcılık ve baskı sonucunda yaşanabilecek bir melankoli, umutsuzluk ve ölüm halinden bahseder.
Sadık Hidayet'in en tanınmış eseri 1937 yılında Bombay'da yayımlanan Kör Baykuş'tur.
Beethoven ve Çaykovski dinlemeyi seven ve afyon tiryakiliği bilinen Sadık Hidayet, resimle de uğraştı. Günümüze kalabilen resimleri Hassan Qa'emian tarafından bir araya getirildi. Kimileri bu eserlerde sanatsal bir değer bulmazken, kimilerine göre de bunlar geleceğin resimleridir.
Ölümünü yirmi beş yıllık arkadaşı Bozorg Alevi şöyle anlatır: "Paris'te günlerce, havagazlı bir apartman aradı, Championnet caddesinde buldu aradığını. 9 Nisan 1951 günü dairesine kapandı ve bütün delikleri tıkadıktan sonra gaz musluğunu açtı. Ertesi gün ziyaretine gelen bir dostu, onu mutfakta yerde yatar buldu. Tertemiz giyinmiş, güzelce tıraş olmuştu ve cebinde parası vardı. Yakılmış müsveddelerin kalıntıları, yanıbaşında yerde duruyordu."
Yılmaz Güney'in de yattığı Père Lachaise (okunuşu: per laşez) mezarlığında gömülüdür.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Sâdık_Hidâyet
