Yazar:
Euripides
Çevirmen:
Sema Sandalcı
Tahmini Okuma Süresi:
1 sa. 28 dk.
Sayfa Sayısı:
52
Basım Tarihi:
2011
Yayınevi:
İş Bankası Kültür Yayınları
Orijinal Adı:
Grekçe: Ῥῆσος [Rísos]
ISBN:
9786053604181
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Destansı Troya Savaşı'ndan Önemli Bir Anın Yeniden Resmedilmesi: ResosEdebiyat
“İyiler daima azdır.” – Euripides
1. Euripides’e Dair:
Yunanistan’ın antik çağının en önde gelen tragedya yazarlarından biridir Euripides . 
Aiskhylos ve 
Sophokles ile birlikte adı en çok anılan ve yarışmalarda en çok ödül kazanan üçüncü kişidir. Ayrıca içlerinde günümüze en çok eseri ulaşmış olan da yine Euripides’tir. Yazdığı 90 eserin, 1’i satirik drama, 18’i tragedya olmak üzere 19’u tam metin şeklinde korunmuş ve günümüzün edebiyat dünyasında okunmaktadır. Bu sayı Sophokles ve Aiskhylos içinse 7’dir.
M.Ö. 484’te doğduğu düşünülen Euripides, zengin bir aileden geliyordu. Genç yaşlardan itibaren tragedyalar yazmaya başladı ve tam 45 yıl boyunca bu uğraşını devam ettirdi. Kendi döneminde fazlasıyla eleştiri oklarının hedefi olmasına rağmen o tartışmalara pek girmedi. 73 yaşındayken, bir nevi inzivaya çekildi ve konuk olduğu Makedonya kralının sarayında yazmayı sürdürdü. Tanrı Dionysos onuruna düzenlenen oyunlarda birçok ödül kazanmasına rağmen, ölümünden sonra daha büyük bir üne kavuştu.
2. Tragedyaların Kökenleri ve Homeros Etkisi:
“İnsanın en fazla yararlı olduğu işi yapması gerekir.” –Diomedes.
Bilindiği üzere tragedya sanatı Antik Yunan’da doğmuştur. Ana kaynağı mitolojik öğeler, tanrılar ve kahramanlık öyküleridir. Hepsinin ortak noktası ise anlatılan hikâyenin dram öğeleri taşımasıdır. Bu etki genelde ani ölümler ve beklenmedik olayların bir anda gerçekleşmesiyle sağlanır ve izleyiciler büyük şaşkınlık yaşardı. Oyunlar ilk oynandıkları yıllarda yazılı metinleri okuma geleneği olmadığından, daha çok seyircilere yönelik olurlardı ve haliyle bir “tribünlere oynama” söz konusuydu. Bu sebeple “şok etkisi” her şeyden daha önemliydi.
Yunan mitolojisine dayanan öykülerin birçoğu da Yunanistan’da “kutsal kitap” vasfında görülen ve çocuklara bile ders olarak okutulan
Euripides . Aiskhylos ve Sophokles ile birlikte adı en çok anılan ve yarışmalarda en çok ödül kazanan üçüncü kişidir. Ayrıca içlerinde günümüze en çok eseri ulaşmış olan da yine Euripides’tir. Yazdığı 90 eserin, 1’i satirik drama, 18’i tragedya olmak üzere 19’u tam metin şeklinde korunmuş ve günümüzün edebiyat dünyasında okunmaktadır. Bu sayı Sophokles ve Aiskhylos içinse 7’dir.
M.Ö. 484’te doğduğu düşünülen Euripides, zengin bir aileden geliyordu. Genç yaşlardan itibaren tragedyalar yazmaya başladı ve tam 45 yıl boyunca bu uğraşını devam ettirdi. Kendi döneminde fazlasıyla eleştiri oklarının hedefi olmasına rağmen o tartışmalara pek girmedi. 73 yaşındayken, bir nevi inzivaya çekildi ve konuk olduğu Makedonya kralının sarayında yazmayı sürdürdü. Tanrı Dionysos onuruna düzenlenen oyunlarda birçok ödül kazanmasına rağmen, ölümünden sonra daha büyük bir üne kavuştu.
2. Tragedyaların Kökenleri ve Homeros Etkisi:
“İnsanın en fazla yararlı olduğu işi yapması gerekir.” –Diomedes.
Bilindiği üzere tragedya sanatı Antik Yunan’da doğmuştur. Ana kaynağı mitolojik öğeler, tanrılar ve kahramanlık öyküleridir. Hepsinin ortak noktası ise anlatılan hikâyenin dram öğeleri taşımasıdır. Bu etki genelde ani ölümler ve beklenmedik olayların bir anda gerçekleşmesiyle sağlanır ve izleyiciler büyük şaşkınlık yaşardı. Oyunlar ilk oynandıkları yıllarda yazılı metinleri okuma geleneği olmadığından, daha çok seyircilere yönelik olurlardı ve haliyle bir “tribünlere oynama” söz konusuydu. Bu sebeple “şok etkisi” her şeyden daha önemliydi.
Yunan mitolojisine dayanan öykülerin birçoğu da Yunanistan’da “kutsal kitap” vasfında görülen ve çocuklara bile ders olarak okutulanAntik Yunan Tragedyaları Okunma SırasıTarih
Antik Yunan'ın en önemli 3 tragedya yazarının eserlerinin okunma sırasını listeleyeceğim. Sophokles (7), Aiskhylos (1) ve Euripides (11).
Bu incelemeyi bütün kitaplara ekleyip, sıralayıp her eser için de sıralamanın altında mevcut kitap hakkında birkaç cümle yazacağım.
Sophokles'in günümüze ulaşan 7 eseri de İş Bankası Kültür Yayınları tarafından çevrilirken, Aiskhylos'un çevrilen 1 kitabı bulunup diğer 6 kitap henüz çevrilmemiştir. Euripides'in günümüze eksiksiz bir şekilde ulaşan eserleri sayısı, iki büyük rakibinin toplamından daha fazladır. (19) Bunlardan 11'i çevrildi. Son çevrilen kitap 
Heraklesoğulları . Yeni bir kitap yayınlandığı zaman tekrar listeye göre sıkıştıracağım.
Bu kitapların çoğunluğu yunan mitolojisi veya Homeros'un 
İlyada ve 
Odysseia kitaplarıyla bağlantılı olduğunu belirtmekte fayda var.
Mitoloji, Macera, Trajedi, Krallar, Kahramanlar, Tanrılar...
Okunma Sırası:
1- Aiskhylos 
Zincire Vurulmuş Prometheus
2- Euripides 
Bakkhalar
3- Euripides 
Medea
4- Sophokles 
Kral Oidipus
5- Sophokles 
Oidipus Kolonos’ta
6- Sophokles 
Antigone
7- Euripides 
Yakarıcılar
8- Euripides 
Herakles
9- Sophokles 
Trakhisli Kadınlar
10- Sophokles 
Philoktetes
11- Euripides Heraklesoğulları
12- Euripides 
İphigenia Aulis’te
13- Sophokles 
Elektra
14- Euripides 
İphigenia Tauris’te
Heraklesoğulları . Yeni bir kitap yayınlandığı zaman tekrar listeye göre sıkıştıracağım.
Bu kitapların çoğunluğu yunan mitolojisi veya Homeros'un İlyada ve Odysseia kitaplarıyla bağlantılı olduğunu belirtmekte fayda var.
Mitoloji, Macera, Trajedi, Krallar, Kahramanlar, Tanrılar...
Okunma Sırası:
1- Aiskhylos Zincire Vurulmuş Prometheus
2- Euripides Bakkhalar
3- Euripides Medea
4- Sophokles Kral Oidipus
5- Sophokles Oidipus Kolonos’ta
6- Sophokles Antigone
7- Euripides Yakarıcılar
8- Euripides Herakles
9- Sophokles Trakhisli Kadınlar
10- Sophokles Philoktetes
11- Euripides Heraklesoğulları
12- Euripides İphigenia Aulis’te
13- Sophokles Elektra
14- Euripides İphigenia Tauris’te
Homeros'un büyük eseri İlyada'da anlatılan Truva Savaşı'na dair bir fragmanı seçmiş Euripides konu olarak.
Truva Savaşı'nın kızıştığı bir dönemde Trakya Kralı Resos, Hector'a ve Truva ordusuna yardım etmek için Truva'ya gelir.
Resos'un Truva'ya gelişi, Aka ordusunda bir telaş yaratır. Akaların komutanlarından olan, cin fikirli, hilebaz Odysseus; hile ile Truvalıların karargahına sızar ve Resos'u öldürür.
Truvalılar ve Helenler arasındaki savaş, insanlar arasında olduğu kadar; tanrılar arasında da yürütülen bir savaştır. Yunan panteonunun Anadolu kökenli tanrıları, Truvalıları desteklerken; Helen kökenli tanrıları da Akaları destekler. Nitekim Resos'un ölümü de Helen tanrıçası Athena'nın Odysseus'a verdiği destekle mümkün olur.
Çevirisini başarısız bulunmakla birlikte konusu oldukça ilgi çekici bir kitaptı.
Bir Casus Bir Komutan Bir SukiastEdebiyat
Resos, Truva savaşında Troya şehrine yardıma gelen Trakya ülkesinin kralıdır. Savaşın gidişatını değiştirebilecek güce sahip bu kumandan Odysseus ve Diomedesin suikastine uğrar.
Kaderdeki küçük bir etkinin kelebek etkisi misali birçok değişikliğe sebebiyet vermesi yönünü akla getiren bu trajedi çok daha uzun sayfalarca anlatılsaydı keşke. Bir oturuşta bitiyor maalesef.
Mitoloji severlere tavsiye olunur.
Homeros'un İlyada destanında anlatılan Kral Resos'un ölümünden esinlenerek yazılmış kısa bir tragedya.
"Hiçbir cesur adam düşmanı sinsice öldürmeyi düşünmez, yüz yüze savaşır." diyerek Troya savaşına giden Kral Resos, savaş meydanında değil , Tanrıça Athena'nın yardımıyla Diomedes (Argos Kralı) tarafından sinsice uykusunda öldürülür.Eserde Kral olma sorumluluğuna ve savaşın kötü yanlarınada değinilmiş.
Evripides'in, Atina'da yetiştirilen ve günümüze en fazla eseri ulaşan tragedya şairi olduğunuda belirtmek isterim.
İyi ki tanıştık , Evripides
...o olmayı başar!
Her kim isen o olmayı başar. Sırf sosyal olduğunu kanıtlamak için roller bütününe bürünüp maymunluk etmenin anlamı ne! Unutma kader onu izleyene yol gösterir ve karşı geleni süründürür.
Euripides öldükten sonra kıymeti anlaşılan, MÖ 484-406 yıllarında yaşayan Atinalı oyun yazarı. Usta yazarın 100’e yakın eseri olduğu bilinmektedir. Lakin günümüze ulaşan ise 19 eseri vardır.
Kitap ismini Trakk Kralı bahtsız Resos’dan almıştır. Troya Savaşı’nın ortalarında savaşa katılmış ve kılıcını savuramadan uykusunda öldürülmüştür. Geç kalışının bahanesi vardır ancak uyrukları arasında bu durum utanç verici bir olaydır. Tarihte bu tarz ölümler hep utanç kaynağı olmuş ve tarih kitaplarında yerini almıştır.
“Nefret ediyorum sonradan yardıma gelen dostlardan.” (Alıntı http://1000kitap.com/gonderi/52286992 )
Homeros’un İlyada’sının onuncu bölümünde geçen Akhaların saflarına kurt postu ile kendisini kamufle ederek giden Dolon’un yakalanmasıyla; bilgi toplamaya gelen casus ölmemek için bilgi vermeye başlar. Kurnaz Odysseus ise Dolon’u Akha safhalarında bırakır ve Diomedes ile gecenin karanlığından faydalanarak Troya saflarına giderler. Akhalardan yana olan Athena da bu durumu öğrenir ve yardımlarına yetişir.
“Ruhunu zar atışına bırakan kişinin, buna değer şeyler uğruna zahmet çekmesi gerek.” (Alıntı http://1000kitap.com/gonderi/52285231 )
Akabinde bir sis bulutu yayan Athena savaşa yeni dahil olmuş Trakların gözlerine uykuyu bastırır. Bunu fırsat bilen Odysseus ve Diomedes bütün Trakları kılıçtan geçirir ve bunların içerisinde Trak Kralı Resos’ta vardır. Atları da alıp Athena’nın yardımıyla Akha saflarına geri dönerler...
Euripides tragedyasını bu olay üzerine yalın ve birçok özelliğini katmadan uyarlar. Aslında verilmek istenen basittir. Savaşın bir yıkım olduğu ve herkesin
Puanım 4/5 (%73/100)
"Ey çocuk doğuranlar, bahtsızlar, ölümlülerin acıları! Her kim sizi kötülük olmadan düşünüyor, çocuksuz bir yaşam sürdürsün, doğurduğu çocukları gömmesin diye."
Resos Homeros'un İlyada'sına ek olarak yazılmış bir oyun niteliğindedir. Oyuna adını veren Resos'tan çok Hektor daha ön plandadır. Tek oturuşta bitirebileceğiniz oldukça kısa bir kitap. İçinde çok fazla olay olmasa da Truva Savaşı ve Antik Yunanistan'a ilgi duyanların okuması gereken bir kitap. Benim için Euripides koleksiyonumda güzel bir parçadır Resos. Euripides benim için en iyi oyun yazarlarından. Dili, tonu, işlediği temalar, karakterler ve onların harika gerçekçi özellikleri gibi birçok özellikten dolayı eserlerinden oldukça zevk alıyorum. Buna rağmen Resos diğer kitaplarına göre daha az sevdiğim bir kitap oldu. Okumanız gereken fakat öncelik vermeniz gereken bir kitap değil. Medea veya Bakkhalar gibi daha ünlü kitaplarıyla başlayabilirsiniz.
"Ben öldüreyim, sen de atları kaçırırsın.
Çünkü kurnazlıkta ustasın, akıllıca düşünüyorsun.
İnsanın en fazla yararlı olduğu işi yapması gerekir."
Truva Savaşı sırasında Hektor dinlenirken Koro tarafından uyandırılır. Yunan kamplarında büyük bir ateş yanmaktadır. Hektor da aceleyle oraya saldırmak ister fakat Aineias tarafından durdurulur. Bunun yerine bir casus gönderip neler olduğunu öğrenmenin daha akıllıca olacağını söyler. Dolon adlı bir savaşçı gönüllü olur ve kurt kılığında kampa casusluk için gider. Bu sırada uzun yıllar sonra Trak kralı Resos yardıma gelir. Hektor Resos'un geç gelmesine her ne kadar sinirlense de onun ve ordusunun gücünü bildiği için onu iyi karşılar. Troyalıların kampına doğru giderken Dolon ile karşılan Oddyseus ve Diomedes onu öldürür. Amaçları Hektor'u öldürmektir fakat onu bir türlü bulamazlar. O sırada Athena
Bir iki saat içerisinde rahatlıkla okuyabileceğiniz bir kitap. Oyun okumaya alışık değilseniz başta biraz garip gelebilir tabii, ben de bayadır oyun okumamıştım ama özlemişim ne yalan söyleyeyim. Truva savaşı içinden minik bir yan hikaye okumak isterseniz buyrunuz bu kitaba
Antik zaman şairlerden Euripides'in ayrı bir yeri var bende. Olabildiğince kütüphanemde külliyatını toplayıp bitirmeye çalışıyorum. Euripides'in adı Aiskhylos ve Sophokles kadar bilinmese de üç büyük şairler olarak bu isimlerle anılır.
Resos'un çıkış noktası Homeros'un İlyada'sında anlatılan kral Resos'un tarjik ölümüdür.
Tragedya okuyorsanız konudan ziyade eserin şiirselliğine odaklanırsınız. Nidalar, sitemler bilmediğiniz bir konuyu size mutlaka anlatır çünkü.
Euripides'in yazdığı bu eser, Homeros'un İlyada destanında geçen kral Resos'un ölümünün gelişimini anlatıyor. Mitoloji meraklıların okumasını öneriyorum.
Yazar Hakkında
EuripidesYazar · 23 kitap
Euripides (Yunanca: Ευριπίδης) (MÖ 480 - MÖ 406), Eshilos ve Sofokles'ten sonra Atina'nın yetiştirdiği üçüncü büyük trajedi şairidir. Düşünce adamı, Atina’lı oyun yazarlarının en büyüğü olan, insanları bekleyen gerçek ve zorlu sorunları ortaya koyarak insanları düşünmeye zorladı. Bernard Shaw gibi Euripides de insanları tedirgin etmiş ve kızdırmıştır. Kutsal değerlere saygısızlık ve kadın düşmanlığıyla suçlanmıştır. Ama yine de üstün şiirsellikle anlatılan düşünceleri dinlenmiştir. Vatanı olan Atina’yı terkedinceye kadar da bu taşlama ve lanetlemelerin ardı arkası kesilmemiştir. Fakat ölümünden sonra bütün tragedya yazarlarının en ünlüsü, en arananı olmuş ve o çağdan bu yana adı ölmez yazarlar arasında yer almıştır.
Euripides, M.Ö. 480 yılında Salamis’de doğdu. O tarihte Yunanlarla Pers İmparatorluğu arasında amansız savaşlar yaşanıyordu. Euripides’in anne ve babasına birçok kötü yakıştırma yapılmasına rağmen gerçekte, babası Apollon tapınağı ile ilgili bir görevin mirasçısı zengin bir soydan geliyordu. Kaynaklara göre annesi de soylu bir ailenin kızıydı. Evripides gençliğinde resim üzerine çalışmış ve sanatını sürdürme amacında olmasına rağmen yirmi beş yaşında, tragedya ve şiir yazmak için resmi bırakmıştır. İlk oyunu olan ”Pelias’ın Kızları”, MÖ 455 yılında sahneye konmuş ve Atina halkı o an gökyüzünden yeni bir yıldızın inmekte olduğunun farkına varmıştı. Bu yeni şairin tiyatronun tumturaklı ve ağdalı dilinden çok uzak yalın ve güçlü bir deyişi ve yeni fikirleri de beraberinde getirdiğini anlamıştı.
Euripides’in yenilikçi ve korkusuz bir yanı vardı. İlginç olayları anlatırken yeni teknik buluşlar kullanıyordu. En güçlü yönü de gerilim sahnelerindeki başarısı ve her sahnede üstün bir şiirsellik yaratmasıydı. MÖ 438'de Truva Savaşı'nda Akhilleus’un mızrağıyla yaralanan Telephus’un hikâyesini anlattığı oyunda geçen olaylar dizisi ve bunların sahneye uygulanışı Evripides’in gücünü ortaya koyar. Bu oyun, eski Yunan sahne geleneklerine indirdiği darbe nedeniyle de büyük önem taşır. Bir dilenci ilk defa sahici paçavralarla sahneye çıkmıştı. Bu o zamanki izleyici üzerinde şok etkisi yaratmıştı. Oyunun sahneye konmasındaki gerçekçilik, Euripides’in en acımasız eleştirmeni ve Yunan tiyatrosunun en büyük komedi ustası Aristophanes’in saldırı nedenlerinin başında gelir.”Thesmosphoriazusae” adlı komedisinde Aristophanes, Yunan kadınlara, oyunlarında kadın kişilerini sevimsiz gösterdiğinden ötürü Euripides’den intikam almak üzere komplo hazırlatır.
Fakat Euripides’in kadınları, tutkularına kapılsalar da, hiçbir zaman sevimsiz değillerdir. Sadece idealleştirilmelerinin yanında yaşayan birer insan oldukları gerçeğini vurgularlar. Euripides ayrıca geçmişin ulu tanrılarının, nasıl yeri geldiğinde hiç de tanrısal olmayan hilelere başvurduklarını açık seçik sahnede ortaya koydu. Bu, çoğu kimsenin tanrılara hakaret olarak algıladığı bir bakış açısıydı.
Euripides bir demokrattı, fakat demagoglardan ,büyük bürokratlardan, halkına savaş ve felaket getiren kayıtsız ve kaygısız önderlerden nefret ederdi. ”Yakaranlar” ve ”Truvalı Kadınlar” adlı oyunlarında Sparta ile süregelen savaşın iç karartan izleri görülür. Bu ünlü tragedya yazarının hayatı üzerine söylenebilecek çok az şey olmasına rağmen, Salamis’deki topraklarında yaşadı ve şiirlerini denize bakan bir mağarada yazardı. Mümkün olduğu kadar topluma az karışan, ağırbaşlı ve somurtkan bir adamdı. İnsanlardan uzak seçtiği bu yalnız yaşam, onun tanrılardan nefret eden, toplumla ilişkilerini kesmiş, huysuz, hırçın ve kuşkucu bir kişi olarak tanınmasına yol açmıştır.
Euripides bir Atina vatandaşı olarak kendini toplum hayatından büsbütün ayrı tutmamıştır. Orduda görev almış, Magnesia konsüllüğü yapmış ve devlete parasal yardımlarda bulunmuştur. MÖ 408 yılında tanrılara saygısızlık ettiği gerekçesiyle komedi yazarlarının ve halkın saldırılarına maruz kalarak Atina’yı terk etmiş Makedonya kralı Archelaus’a sığınmıştır. Kral tarafından çok iyi karşılanmış ve ölmeden önceki bu on sekiz ayını huzur ve barış içinde yaşamıştır. Ölüm nedeni çelişkilidir , kimi söylentilere göre saraydaki kıskanç kişiler tarafından av köpeklerine parçalatılmıştır. ”Bacchae” adlı oyunu ölümden sonra sahnelenmiş ve ödül almıştır.
Euripides’in kendi izinden giden üç oyun yazarı oğlu ölümünden sonra babalarının oyunlarını sahnelemişlerdir. Euripides’in 80-90 tragedyası olduğu bilinmesine rağmen günümüze yalnız 18 tanesi erişebilmiştir.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Euripides
